De navelstreng is een buis waarin een aantal bloedvaten lopen, waardoor een foetus in de baarmoeder van de moeder verbonden is met de placenta.
Inhoud |
Als de baby of het zoogdier is geboren, wordt de navelstreng doorgeknipt of (bij een dier) door de moeder doorgebeten. Er blijft een klein litteken over, de navel. Bij mensen blijft een stukje navelstreng zitten, dat in ongeveer een week verdroogt en vanzelf afvalt.
Voor het doorknippen wordt eerst een klemmetje aangebracht, waardoor voorkomen wordt dat er bloed uit de navelstreng stroomt.
De navelstreng maakt deel uit van de foetale bloedsomloop. De navelstreng ontwikkelt zich vanuit de dooierzak en de allantois (een van de embryovliezen). Bij mensen is de navelstreng bij een volgroeide baby meestal ongeveer 50 cm lang en ongeveer 2 cm in diameter. De navelstreng bevat twee slagaders, die bloed vanaf het hart van de baby vervoeren naar de placenta. Dit bloed is zuurstofarm. Daarnaast bevat de navelstreng één ader. Deze bloedvaten zijn omgeven door een gelei, die gelei van Wharton genoemd wordt.
Het kan gebeuren dat de navelstreng zich om de nek van de baby bevindt, dit heet navelstrengomstrengeling, en geeft zelden problemen gedurende de zwangerschap. Tijdens de bevalling kan een omstrengeling, met name als de streng met twee lussen om de hals van de baby zit, een probleem geven bij de geboorte van het kind. De navelstreng wordt dan tijdens de bevalling aangetrokken om de hals. Indien het hoofdje geboren wordt daarom bij elke bevalling eerst gecontroleerd of de navelstreng om de nek zit. De navelstreng wordt er dan meestal afgehaald, en als dat niet mogelijk is alvast afgenaveld voordat de baby verder geboren wordt.
Als de navelstreng te strak zit, of te lang om de nek heeft gezeten tijdens de bevalling, kan de baby zuurstoftekort na de geboorte hebben. Het duurt vaak wat langer voor het kind gaat ademen of huilen. Ook kan de baby dan blauw zien, hetgeen een teken is van zuurstoftekort.
Zuurstoftekort bij de bevalling kan gevolgen hebben voor de ontwikkeling van het kind. Veel kinderen die een zuurstofgebrek hadden bij de geboorte hebben vaak een wat nerveus karakter, een wat gebrekkige motoriek, wat door fysiotherapie en sport weer grotendeels hersteld kan worden, en soms een iets groter voorhoofd. De intelligentie wordt niet aangetast, met uitzondering van ernstigere gevallen.
Rond 2000 is ontdekt dat het navelstrengbloed rijk is aan stamcellen. Deze stamcellen zouden bij de geboorte van de baby gewonnen kunnen bewaard worden door ze in te vriezen, zodat ze beschikbaar blijven, mocht het kind ooit behoefte krijgen aan nieuwe stamcellen, bijvoorbeeld voor beenmergtransplantatie bij kankerbehandeling. Dit heeft geleid tot discussie, te meer omdat de hoeveelheid verkregen stamcellen te weinig zouden zijn om terug te plaatsen na kankerbehandeling. Daarbij wordt deze dienst door een commercieel bedrijf uitgevoerd. Ook de keuze voor publieke (Rode Kruis van Vlaanderen) of privé-opslag (vb. Cryo-Save) is niet zo eenvoudig, zoals onderstaande tabel weergeeft.
Het op commerciële basis opslaan van stamcellen uit navelstrengen is niet zonder kritiek. Op 4 november 2006 schreven vier wetenschappers, onder wie Nederlands oud-minister van Volksgezondheid en arts Els Borst, een artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Zij stellen voor dat de overheid deze 'misleidende en zinloze kwakzalverij' moet verbieden.
| Kenmerken | |||
|---|---|---|---|
| pro | contra | ||
| Opslag | publiek |
|
|
| privé |
|
|
|