|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||
Noord-Holland (
uitspraak (info·uitleg)) (West-Fries: Noôrd-Holland) is een provincie in het noordwesten van Nederland. De hoofdstad is Haarlem. De provincie telt 2.639.242 inwoners (31 augustus 2008) en de grootste stad is Amsterdam.
Inhoud |
Holland was het belangrijkste gewest van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (1588 - 1795).
In 1795 werd de Bataafse Republiek uitgeroepen. Na de staatsgreep van 22 januari 1798 werd op 23 april 1798 de Acte van Staatsregeling aangenomen, waarmee de oude gewestelijke grenzen radicaal werden gewijzigd. De republiek werd onderverdeeld in acht departementen met zoveel mogelijk gelijke bevolkingsaantallen, waarbij Holland uiteenviel in
Daarnaast lagen ook het departement van de Schelde en Maas en het departement van de Rijn deels op Hollands grondgebied.
Uiteindelijk voldeed de nieuwe indeling niet naar wens en na de instelling in 1801 van het Bataafs Gemenebest werd het departement Holland ingesteld volgens de oude gewestelijke grenzen van Holland.
In 1806 werd het Bataafs Gemenebest vervangen door het Koninkrijk Holland. Het jaar daarop werd het departement Holland opgedeeld in het departement Amstelland (overeenkomend met Noord-Holland) en het departement Maasland (overeenkomend met Zuid-Holland).
Nadat in 1810 het Koninkrijk Holland bij het Franse Keizerrijk werd gevoegd, werd Amstelland bij Utrecht gevoegd tot département Zuyderzée - Zuiderzee - en werd Maasland omgedoopt tot département Bouches-de-la-Meuse - Monden van de Maas.
Nadat de Fransen eind 1813 uit Nederland gevlucht waren, bleef de indeling aanvankelijk ongewijzigd. Met de Grondwet van 29 maart 1814 werden de departementen vervangen door provinciën of landschappen. Zuiderzee en Monden van de Maas werden verenigd in de provincie Holland. Door minister Van Maanen werd in de grondwetcommissie nog de naam Holland en West-Friesland voorgesteld "om aan het verlangen vare achtenswaardige Noordhollanders ... toe te geven", maar dit werd door de rest van de commissie verworpen.
De nieuwe provincie kreeg in 1814 twee gouverneurs, wier ambtsgebied overeenkwam met de voormalige departementen Amstelland en Maasland. Vlieland en Terschelling gingen terug van Friesland naar Holland, maar een deel van Hollands Brabant bleef bij Noord-Brabant en in 1815 werd ook het laatste Hollands Brabant, het Land van Altena, bij Noord-Brabant gevoegd. Uiteindelijk werd in 1820 de grens met Utrecht en Gelderland vastgesteld.
Om de dominantie te verminderen werd Holland bij de grondwetsherziening van 1840 in Noord- en Zuid-Holland gesplitst. De noodzaak hiertoe werd in Zuid-Holland niet gevoeld. In Noord-Holland gold dit wel in sterke mate voor Amsterdam, dat in 1838 het Provinciaal Gerechtshof aan zich voorbij zag gaan ten gunste van Den Haag. In West-Friesland was men bevreesd voor een overheersende positie van Amsterdam en drong men aan op het herstel van de verdeling zoals deze was tussen het Noorder- en Zuiderkwartier voor 1795. Hier werd echter niet aan tegemoet gekomen. Nadat de Haarlemmermeer in 1855 was drooggelegd, werd deze bij Noord-Holland gevoegd, waarop Zuid-Holland in 1864 het grootste deel van de gemeente Leimuiden ter compensatie kreeg toegewezen.
In 1942 werden de eilanden Vlieland en Terschelling bij de provincie Friesland ingedeeld.
Noord-Holland bestaat grotendeels uit een kop-vormig schiereiland tussen de Noordzee, de Waddenzee en het IJsselmeer. In het zuiden grenst de provincie aan Zuid-Holland en Utrecht, in het oosten door middel van de Houtribdijk en Hollandse Brug aan de provincie Flevoland en in het noorden door middel van de Afsluitdijk aan de provincie Friesland.
De provincie kan worden onderverdeeld in een noordelijk en een zuidelijk deel, waarbij het Noordzeekanaal (en vroeger het IJ) als grens fungeert.
Ten zuiden van het IJ liggen de stedelijke gebieden van Amsterdam, Haarlem, de Haarlemmermeer met de luchthaven Schiphol en tevens het Gooi, eveneens een dichtbevolkt gebied, maar met een landschappelijk geheel ander karakter (bosrijk en niet geheel vlak).
Ten noorden van het IJ bevinden zich de Zaanstreek en andere, kleinere, delen en dorpen. Ook hier vind je vaak Hollands erfgoed. De dichtstbevolkte zone loopt tot iets voorbij de stad Alkmaar. Er bevinden zich in dit deel van de provincie ook landelijker gebieden: Waterland, de grote droogmakerijen Schermer, Beemster, Wormer en Purmer en geheel in het noorden het uitgestrekte West-Friesland, Wieringermeer, het voormalige eiland Wieringen en het waddeneiland Texel.
De westkust van de provincie wordt grotendeels door duinen beschermd. Hier liggen bekende badplaatsen als Zandvoort, IJmuiden, Egmond aan Zee en Bergen. De streek tussen Haarlem, Velsen (aan beide zijden van het Noordzeekanaal), Beverwijk en Alkmaar heet Kennemerland. Ten het noorden hiervan ligt de oude marktplaats Schagen en op de noordpunt van het schiereiland de marinehaven Den Helder, tevens veerhaven voor Texel.
Aan de oostkust liggen historische steden als Hoorn, Enkhuizen, Medemblik, Monnickendam en Edam en ook het eiland Marken en de opmerkelijke vissersplaats Volendam.
De voornaamste binnenwateren in Noord-Holland zijn het IJ (ooit een zeearm) en het Noordzeekanaal met de daarin, al dan niet via zijkanalen, uitmondende riviertjes Amstel, Zaan en Spaarne, en het Noordhollandsch Kanaal en het Amsterdam-Rijnkanaal.
Uitslag in Noord-Holland van de verkiezingen voor de Provinciale Staten van maart 2003 en 2007 (links) en voor de Tweede Kamer van november 2006 (rechts):
| Uitslag Statenverkiezingen | ||||
|---|---|---|---|---|
| Partij | 2003 | 2007 | ||
| Stemmen in % | Zetels | Stemmen in % | Zetels | |
| VVD | 23,0 | 20 | 22,8 | 13 |
| PvdA | 26,7 | 24 | 19,3 | 11 |
| CDA | 19,0 | 17 | 17,7 | 10 |
| SP | 6,7 | 5 | 15,7 | 9 |
| GroenLinks | 10,0 | 8 | 9,6 | 5 |
| D66 | 6,5 | 5 | 3,8 | 2 |
| PvdD | - | - | 3,7 | 2 |
| ChristenUnie-SGP | 1,9 | 1 | 3,4 | 2 |
| Ouderenpartij NH/VSP | 1,1 | 1 | 3,2 | 1 |
| NH Anders/Groenen | 0,6 | 0 | 0,8 | 0 |
| LPF | 3,1 | 2 | - | - |
| Opkomst | 45,5 | 83 | 44,7 | 55 |
| Uitslag Kamerverkiezingen 2006 | ||
|---|---|---|
| Partij | Stemmen in % | +/- (2003) |
| PvdA | 22,2 | - 6,8 |
| CDA | 21,0 | - 0,1 |
| VVD | 18,2 | - 3,3 |
| SP | 16,8 | + 9,8 |
| GroenLinks | 7,0 | + 0,1 |
| PVV | 5,5 | - |
| D66 | 2,7 | - 3,0 |
| PvdD | 2,7 | + 2,0 |
| ChristenUnie | 2,3 | + 1,3 |
| SGP | 0,2 | + 0,0 |
| LPF | 0,2 | - 5,8 |
| Opkomst | 79,7 | + 0,5 |
Mutaties Provinciale Staten:
College van Gedeputeerde Staten:
|
Recreatie Noord-Holland NV is een overheids-NV, opgericht per 1 juli 2004, met de Provincie Noord-Holland als enige aandeelhouder. Recreatie Noord-Holland zorgt in opdracht van de besturen van de recreatieschappen voor de ontwikkeling, aanleg, het beheer en onderhoud van zes recreatiegebieden in Noord-Holland: Het Twiske, Alkmaarder- en Uitgeestermeer, Geestmerambacht, Spaarnwoude, Landschap Waterland en Groengebied Amstelland.
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie North Holland van Wikimedia Commons. |
 |
Bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Ik houd van het groen in je wei op Wikisource |
| Koninkrijk der Nederlanden |  |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
![Kuypers Gemeente Atlas van Noord-Holland, 1865-1870 (bron: [1])](/nl/Afbeelding:Provnoordholland.gif)
