| Noordzeekanaal | |
|---|---|
 |
|
| Lengte | 21 km |
| Scheepsklasse | - |
| Jaar ingebruikname | 1876 |
| Van | IJ |
| Naar | Noordzee |
| Stroomt door | Noord-Holland |
|
|
Het Noordzeekanaal is een kanaal in Nederland dat loopt van de stad Amsterdam (het IJ) naar IJmuiden, waar het uiteindelijk uitmondt in de Noordzee.
Inhoud |
Om de verbinding tussen de Haven van Amsterdam en de Noordzee te verbeteren werd in 1824 het Noordhollandsch Kanaal tussen Amsterdam en Den Helder in gebruik genomen. Dit kanaal voldeed al snel niet meer aan de eisen van het groeiende scheepvaartverkeer. Daarom werd enkele decennia later besloten om via de kortste verbinding tussen Amsterdam en de Noordzee een kanaal te graven. Hierbij werden de duinen nabij Velsen op het smalste deel van Holland ('Holland op zijn Smalst') doorgraven. Er werden sluizen aangelegd die de verbinding vormen tussen het kanaal en de zee.
Het Noordzeekanaal is grotendeels ontstaan door inpoldering van het IJ, hiervoor werden over een lengte van 17 km dijken aangelegd.
Voor de afwatering en de scheepvaart van onder andere het Spaarne, de Zaan en de Nauernasche vaart werden negen zijkanalen aangelegd (Zijkanaal A t/m I).
Graafwerk was noodzakelijk door de polder Buitenhuizen, ten zuiden van Assendelft, die zich uitstrekte tot nabij Spaarndam.
 Het geprojecteerde kanaal door Holland op zijn smalst |
 Linksonder op de kaart Buitenhuizen, waardoor het kanaal ook gegraven werd. |
De graafwerkzaamheden begonnen op 8 maart 1865 in de duinen van de Breesaap en duurden tot 1876. Omdat er geen Nederlands bedrijf was te vinden dat het werk aandurfde, is het werk gegund aan een Engelse aannemer.
Bij de uitmonding van het kanaal op de Noordzee werden sluizen aangelegd. Hier ontstond de plaats IJmuiden. Na de kleine sluis (Zuidersluis) uit 1876 werd in 1896 de Middensluis aangelegd, in 1929 kwam de Noordersluis gereed. Dit was toen de grootste sluis in Europa. Zie ook: Sluizen van IJmuiden.
Aan de oostkant van Amsterdam werd het met de Zuiderzee in open verbinding staande IJ afgesloten door de aanleg van de Oranjesluizen (in gebruik genomen in 1872), zodat tussen deze sluizen en die van IJmuiden een waterpeil kon worden gehandhaafd.
Het kanaal is met de hand gegraven. De grondwerkers leefden onder erbarmelijke omstandigheden in hutten van sparrentakken, wrakhout, leem en stro, in gaten in de grond. Er waren er ook die in schuren woonden van particulieren die tegen woekerprijzen werden verhuurd. Ziekten, ruzies en drankmisbruik waren aan de orde van de dag. Connie Braam schreef er een historische roman over: De Woede van Abraham.
Op 1 november 1876 werd het kanaal officieel geopend door koning Willem III.
In de loop der tijd is het Noordzeekanaal diverse keren verbreed en verdiept.
Het Noordzeekanaal en Afgesloten IJ hebben tien zijkanalen: A t/m K. Deze verbinden rivieren of kanalen die op het IJ of Wijkermeer uitkwamen na de inpoldering met het Noordzeekanaal of afgesloten IJ.
De afwatering van het Noordzeekanaal op de Noordzee vindt plaats via de Spuisluis te IJmuiden, tegenwoordig aangevuld met een gemaal, het grootste van Europa. Beide kunstwerken zijn zeer belangrijk voor de waterhuishouding in West-Nederland.
Over, resp. onder het Noordzeekanaal en het IJ liggen (of lagen) de volgende bruggen en tunnels:
Over het Noordzeekanaal en het IJ zijn de volgende veerponten:
Vanaf Amsterdam CS
Met ingang van 19 december 2007 werden de veerdiensten over het Noordzeekanaal bij Velsen, Buitenhuizen en Zaandam van het Rijk door de Gemeente Amsterdam overgenomen. [1] [2]
Zie ook: Amsterdamse veren en Hollandsche Vaartochten Maatschappij. [3]
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Noordzeekanaal op Wikimedia Commons. |
