Met onafhankelijk wordt bedoeld, dat een land of staat niet (meer) bestuurd wordt door een ander land en volledig kan beslissen over zijn of haar binnenlandse en buitenlandse politieke beleid.
De status van onafhankelijkheid wordt internationaal bepaald door erkenning door andere staten. Alleen onafhankelijke landen kunnen volledig lid worden van de Verenigde Naties, maar dat zijn zij niet verplicht. Er zijn enkele landen waarvan de onafhankelijkheid internationaal niet of amper wordt erkend. Een voorbeeld is de Turkse Republiek van Noord-Cyprus, dat alleen door Turkije wordt erkend. Staten die door geen enkele andere staat erkend worden, zijn bijvoorbeeld Somaliland.
Ruimer gezien kan het concept onafhankelijkheid ook toegepast worden op individuen en verenigingen. Wanneer er ten aanzien van een geschil een oplossing gevonden moet worden, is het van belang dat de arbiter, bijvoorbeeld een mediator, notaris of rechter onafhankelijk is. Hij mag niet aan een van de partijen gebonden zijn, zodat zijn oordeel daardoor niet beïnvloed kan worden. Tegenwoordig kent men in Nederland ook het fenomeen van de niet-onafhankelijke partijnotaris.