Een onafhankelijkheidsverklaring is een document waarin de soevereiniteit van een gebiedsdeel van een land opgeëist wordt door een politieke organisatie of groepering in dat gebiedsdeel, oftewel zich 'onafhankelijk verklaart'. Het is een stap die genomen wordt bij een staatsvorming. Bij een mislukte staatsvorming is het schrijven van een onafhankelijkheidsverklaring strafbaar als anarchisme en/of majesteitsschennis. Onder de term onafhankelijkheidsverklaring kan ook het zich onafhankelijk verklaren verstaan worden.
Inhoud |
 Zie Dekolonisatie voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Dekolonisatie is het proces waarbij kolonies zelfstandig worden van het moederland. Het is een veel toegepaste vorm van onafhankelijkheidsverklaringen, aangezien de culturen van de twee staten erg verschillen en het moederland meestal haar kolonie als minderwaardig beschouwt. De Amerikaanse onafhankelijkheid is bijvoorbeeld een dekolonisatie, want het was oorspronkelijk een kolonie van het Verenigd Koninkrijk.
Een staat verklaart zich niet zomaar onafhankelijk. Er zijn grondige, ernstige redenen voor nodig, want het is in principe een misdrijf (anarchie). Een staat kan zich onafhankelijk verklaren omdat er geen rekening wordt gehouden met de mening van haar inwoners. Nog een mogelijke reden is dat er al wel een debat op gang is, maar de situatie is zo uitzichtloos dat men een onafhankelijkheid als enige uitweg acht. Hoe dan ook is een onafhankelijkheidsverklaring het laatste middel waar men naar grijpt, want het is absoluut niet bevorderen voor de onderlinge relaties van de betrokken staten en het kan alsnog uitgroeien tot een diplomatieke impasse.
Wanneer een onafhankelijkheidsverklaring wordt geschreven, heeft dat niet als rechtstreeks gevolg dat die staat onafhankelijk is. De staat waartoe het kersverse land behoorde, moet akkoord gaan met de onafhankelijkheid of zich er op zijn minst bij neerleggen. Dat kan enkel onder twee mogelijke voorwaarden:
Indien niet aan minstens één van deze voorwaarden wordt voldaan, is de kans zeer groot dat het land terug ingelijfd wordt (diplomatiek of d.m.v. een oorlog) of dat de verklaring zelfs gewoon genegeerd wordt.
| Zie Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring is waarschijnlijk grotendeels gebaseerd op de Plakkaat van Verlatinghe[3] , die geschreven werd door Willem van Oranje.[4] Er zijn namelijk grote overeenkomsten wat betreft de structuur. Ze werd opgesteld in het Amerikaans Congres door Thomas Jefferson en ondertekend door 49 vooraanstaande Amerikanen.
| Zie Plakkaat van Verlatinghe voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
In 1581 splitsten de Verenigde Nederlanden zich af van het Spaanse Rijk. ' De Nederlanden ' zijn het huidige Nederland en het huidige België samen. Het Spaanse Rijk werd toen bestuurd door Filips II. Thomas Jefferson baseerde zich op dit document bij het opstellen van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring.
| Zie Geschiedenis van België voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Het huidige België heeft zichzelf in de geschiedenis drie keer onafhankelijk verklaard. Op chronologische volgorde gerangschikt:
| Zie Paasopstand voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Ierland had al lange tijd gevochten voor onafhankelijkheid. Tijdens de Paasopstand hadden de Ieren er genoeg van. Na enkele dagen werd de opstand neergeslagen, maar er kwam toch een onafhankelijkheidsverklaring van: The Proclamation (letterlijk: de bekendmaking). Deze verklaring was een grote aanzet tot het huidige onafhankelijke Ierland.
| Zie Algerijnse Onafhankelijkheidsoorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
In november 1954 verklaarde het Front de Libération Nationale (FLN) de oorlog aan de Franse machthebbers. De Frans-Algerijnse oorlog ging gepaard met veel bloedvergieten en beide partijen maakten zich schuldig aan martelingen. Vele Franse kolonisten vluchtten weg uit het land, zonder hun bezittingen te kunnen verkopen of doorgeven. President Charles de Gaulle op 3 juli 1962 dat Algerije onafhankelijk mocht worden. Op 25 september 1962 werd officieel de republiek uitgeroepen.
| Zie Geschiedenis van Indonesië voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
| Zie Congo-Kinshasa voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
| Zie Bevrijdingsoorlog van Bangladesh voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De bekendste officiële onafhankelijkheidsverklaringen zijn als volgt opgesteld:
Deze structuur vindt men zeer duidelijk terug in de Amerikaanse en Nederlandse Onafhankelijkheidsverklaring.
| Zie ook Internationale erkenning van de onafhankelijkheid van Kosovo |
| Referenties: |
|
