| Dit artikel past in de serie over de Orthodoxie |
|
|
Ook bekend als |
|
 |
|
|
De belangrijkste concilies Theologie |
|
|
Patriarchaten |
|
|
Autocephale Kerken |
|
|
Liturgie |
|
|
Personen |
|
|
Kerkinterieur |
|
|
Liturgische gewaden |
|
De Oosters-orthodoxe Kerk, ook wel Orthodoxe Kerk genoemd, ziet zichzelf als voortzetting van de ene, heilige, katholieke en apostolische Kerk. Ze noemt zich dan ook "Apostolisch Orthodoxe Katholieke Kerk".
Deze Kerk vormt de groep Chalcedoonse Orthodoxe Kerken: Kerken die de leer van het concilie van Chalcedon volgen.
Het woord orthodox betekent taalkundig 'juiste aanbidding' en 'juiste leer', en wordt in die zin ook wel gebruikt als synoniem voor 'rechtzinnig' of 'streng in de leer'. In die zin wordt het ook voor protestantse groepen en stromingen binnen het Katholicisme gebruikt.
De orthodoxe gemeenschap aanvaardt alleen de dogma's welke vastgelegd zijn in de eerste zeven oecumenische concilies en verwerpt de latere, hoewel de orthodoxen veelal wel in bijv. de Tenhemelopneming van Maria geloven. Deze geloofspunten nemen zij echter niet als dogma's aan, omdat zij door de paus van Rome alleen gedefinieerd zijn.
Inhoud |
In de 11e eeuw (1054) vond het grote schisma plaats tussen het oostelijke en het westelijke deel van de christenheid van het vroegere Romeinse Rijk. Dit leidde tot de scheiding tussen de Orthodoxe of Byzantijnse Patriarchaten en de Rooms-katholieke of Latijnse Kerk. De oorzaak daarvan moet gezocht worden in de culturele en theologische verschillen tussen Oost en West, evenals in de heersende politieke verhoudingen.
De paus, patriarch van Rome en verondersteld opvolger van de Petrus, eiste zijn gezag over de Oosterse patriarchaten op. De patriarch van Constantinopel was van mening dat hij als leider van het "nieuwe Rome" de spirituele leider was van de héle Kerk.
De rechtstreekse aanleiding tot het schisma was de toevoeging door de Westerse Kerk van het Filioque aan de geloofsbelijdenis of het Credo van Nicea-Constantinopel. Aangezien deze toevoeging niet door een oecumenisch concilie was aanvaard, kon de Oosterse Kerk ze onmogelijk accepteren. Het Oosten beschouwde het Filioque als theologisch onjuist.
Daarop excommuniceerde Paus Leo IX de patriarch van Constantinopel, en Michaëlus Caerularius sloeg op zijn beurt de paus in de ban.
De Oosters-orthodoxe Kerk kent een aantal lokale Kerken die veelal nationaal zijn georganiseerd. Ze delen echter hetzelfde geloof (orthodoxie). Hun totaal aantal gelovigen wordt geschat op 225 tot 300 miljoen gelovigen[1]. Deze Kerken worden niet centraal geleid zoals de Rooms-katholieke Kerk. Ze kennen geen equivalent voor de hoogste autoriteit, met name de paus. In principe zijn alle bisschoppen gelijk, in de praktijk zijn er bepaalde gradaties. De oecumenisch patriarch van Constantinopel is het ereprimaat van de gehele Oosters-orthodoxe Kerk (= de "primus inter pares" of de eerste onder de gelijken), hij is de 'voorzitter'. Hij heeft echter een moreel leiderschap, geen autoritair.
Men maakt een onderscheid tussen autocephale en autonome Kerken:
Vrij ingewikkeld is de situatie binnen de Oekraïens-orthodoxe Kerk.
Er zijn ook grote groepen orthodoxe christenen die in de diaspora leven: in West-Europa, Noord- en Zuid-Amerika, Australië, Alaska, China en Japan. Daarnaast zijn er een aantal ‘missiekerken’ in Afrika, Indonesië, Korea, enz.
De Oosters-orthodoxe Kerk en de Rooms-katholieke Kerk hebben overwegend dezelfde geloofsleer. Als verschilpunten kunnen - zonder in details te treden - vermeld worden.
Al met al lijken dit niet al te grote verschillen. Daarom zei de oosters-orthodoxe filosoof en theoloog professor Steinhardt ooit: "Het orthodoxe en katholieke geloof zijn zustergeloven van elkander. Het verschil tussen beide geloven is echter even groot als de afstand tussen hemel en aarde."
Naast de Oosters-orthodoxe Kerk zijn er de Oriëntaals-orthodoxe Kerken en de Oosters-katholieke Kerken. Deze laatste zijn de zogenoemde uniaten of geünieerde kerken: zij erkennen het gezag van de paus van Rome, maar behouden de uiterlijke kenmerken (liturgie, geen celibaatsplicht, enz.) van de oosterse kerken.
| Referenties: |
|
