 |
Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht. Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts |
Periodieke onthouding is een methode van anticonceptie die zich baseert op de menstruatiecyclus van de vrouw. Ze werkt door geslachtsgemeenschap tot de onvruchtbare periode van de vrouwelijke cyclus te beperken. De methodenzekerheid van de meest gebruikte methode, de zogenaamde sympto-thermale methode, behoort tot de hoogste graad. De kans op een zwangerschap bij honderd echtparen die de methode correct gebruiken gedurende een jaar, de zogenaamde Pearl-Index, ligt lager dan 0,4 %.
Net zoals bij alle andere anticonceptiva is de methode minder betrouwbaar als ze niet nauwkeurig wordt toegepast. Het is verder de enige vorm van contraceptie die binnen het concept van verantwoord ouderschap wordt toegestaan door de Katholieke Kerk.
In zijn eenvoudigste vorm bestaat periodieke onthouding erin de dagen sinds het begin van de menstruatie te tellen om het begin van de vruchtbare periode in te schatten. Deze kalendermethode is relatief onbetrouwbaar (Pearl index 9).
Meer geavanceerde vormen zoals de sympto-thermale methode gebruiken drie andere aanwijzingen om de ovulatie nauwkeuriger te kunnen voorspellen :
Globaal gezien wordt periodieke onthouding in België en Nederland veel minder gebruikt dan bepaalde andere methoden zoals de anticonceptiepil.
Inhoud |
Voorstanders van de sympto-thermale methode geven aan dat ze de voorkeur aan deze methode geven omwille van de volgende voordelen:
Het is bovendien de enige manier van anticonceptie die de man en de vrouw gelijkwaardig behandelen en hen samen verantwoordelijk maakt. Het is daarnaast de enige manier van anticonceptie die 'omgekeerd te gebruiken' is door echtparen die juist wel kinderen willen en door de sympto-thermale methode weten wanneer de kans op het krijgen van nieuw leven het grootst is.
Aangehaalde nadelen zijn dat periodieke onthouding een continue aandacht verlangt om de periode van lage vruchtbaarheid te bepalen. Bovendien corresponderen bij veel vrouwen de periodes van hoge vruchtbaarheid met de periodes waarin zij het meeste zin hebben in seks. Bovendien kan het onprettig zijn voor partners die niet samenleven om te moeten leven volgens een voorgeschreven ritme.
Als belangrijkste nadeel wordt vaak genoemd dat "periodieke onthouding een onbetrouwbare manier van anticonceptie is". Bij juiste toepassing van de methode ligt de kans van bevruchting echter op hetzelfde niveau (Pearl index 0.4) als dat van de anticonceptiepil.
Observaties van het lichaam van de vrouw geven een nauwkeurige indicatie van wanneer de eisprong plaats vindt.
De lichaamstemperatuur van de vrouw gaat na de ovulatie door veranderingen in hormoonspiegels zo'n 0,2 tot 0,9°C omhoog. Deze verhoging duurt voort tot de volgende menstruatie. Door de temperatuur eerst een aantal maanden op te tekenen kan een nauwkeuriger idee gekregen worden over het moment van ovulatie. Er zijn speciale thermometers in de handel die, met hulp van een klein computertje, zelf bepalen of een dag veilig of onveilig is. Een periodieke onthouding die allen gebruik maakt van het observeren van de lichaamstemperatuur staat bekend als de temperatuurmethode.
Het baarmoederslijm verandert gedurende de cyclus van textuur. Vlak voor de ovulatie is het glad, helder (doorzichtig) en heel erg rekbaar, op andere dagen meer vast, wit en kleverig. Ook dit kan worden gebruikt om het ovulatietijdstip vast te stellen. De Billings methode (ontwikkeld door het Australische artsen echtpaar John en Evelyn Billings) maakt alleen gebruik van de slijm observatie.
Daarnaast opent de baarmoedermond zich gedurende de vruchtbare periode, de stand van de baarmoeder mond verandert ook en hij wordt bovendien zeer soepel. Dit is een extra controlemiddel om het tijdstip van de ovulatie vast te stellen.
In de sympto-thermale methode worden deze drie waarnemingen gecombineerd. Dit geeft een helder en zeer betrouwbaar beeld van het tijdstip van de ovulatie.
Sommige vrouwen kunnen ook door andere observaties aan hun lichaam, zoals de middenpijn, het moment van ovulatie bepalen, en daarmee de periodieke onthouding verbeteren.
Ook zijn er apparaten die de wisseling in de hormoonspiegel van de vrouw meten, b.v. in de ochtend urine. Hierbij wordt de aanwezigheid van twee hormonen gemeten.
Bij de meeste vrouwen duurt de menstruatiecyclus tussen 24 en 32 dagen. Het start met de menstruatiebloeding. De ovulatie vindt plaats tussen de 12e en 18e dag, afhankelijk van de lengte van de periode. Eventuele fluctuatie in de lengte van de periode zit vrijwel altijd in de periode voor de ovulatie. De eicel moet binnen 24 uur worden bevrucht. Zaadcellen kunnen normaal gesproken een dag of twee na ejaculatie nog een bevruchting uitvoeren, maar er worden ook gevallen beschreven waarin na 5 dagen nog een bevruchting plaats vond.
Als we de speling in het moment van ovulatie en de overleving van het sperma in acht nemen, is er een periode van 5-11 dagen aan het begin van de cyclus (voor de ovulatie) die worden aangeduid als onvruchtbaar. De eerste paar dagen daarvan corresponderen met de menstruatiebloeding. De tweede onvruchtbare periode is de periode ná de ovulatie tot de volgende menstruatie. Aangezien de exacte tijd van de ovulatie niet bekend is, wordt er een marge van een aantal dagen aangehouden. Door gebruik te maken van de eerder genoemde sympto-thermale periode kan het moment van de ovulatie nader bepaald worden.