Wikipedia:Uitgelicht/juni

Corrosie is de aantasting van materialen door inwerking vanuit hun omgeving, en in het bijzonder de aantasting van metalen door middel van elektrochemische reacties. De bekendste soorten corrosie zijn de aantasting van metaaloppervlakken door lucht, zoals het roesten van ijzer en het groen uitslaan van koper. Echter, ook in waterig milieu en bij hoge temperatuur kan corrosie optreden en het kan ook keramische materialen en kunststoffen betreffen. Men schat dat er per seconde wereldwijd zo'n 5 ton staal door corrosie verloren gaat. (Lees verder)

De Slag bij Waterloo was een veldslag bij de gemeente Waterloo in België. Napoleon Bonaparte werd hier op 18 juni 1815 verslagen door een combinatie van Britse/Nederlandse, Hannoveraanse en Pruisische legers, onder leiding van respectievelijk de hertog van Wellington en Blücher. (Lees verder)

Georgië is een land in Azië, al wordt het soms ook tot Europa gerekend. De hoofdstad is Tbilisi en het land telt ongeveer 4,5 miljoen inwoners. Georgië werd 'opgenomen' in het Russische rijk in de 19e eeuw. De huidige republiek Georgië is ontstaan bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Sinds 27 april 1999 is Georgië lid van de Raad van Europa en beschouwt zichzelf mede daardoor als een Europees land. Het land heeft over het algemeen een subtropisch klimaat, de hellingen en hoogtes van de Kaukasus zijn echter droger en hebben een steppeklimaat.

De huidige president van Georgië is Micheil Saakasjvili, die in januari 2004 werd verkozen na het uitbreken van de Rozenrevolutie in november 2003. Saakasjvili is getrouwd met de Nederlandse Sandra Roelofs. (Lees verder)

Een paradox is een schijnbare tegenstrijdigheid, die vaak lijkt in te gaan tegen ons gevoel voor logica, onze verwachting of onze intuïtie. Schijnbaar, omdat de vermeende tegenstrijdigheid berust op een denkfout of een verkeerde redenering. Het is ook mogelijk dat de paradox een uitspraak is die verschillende semantische niveaus bevat.

Een beroemde paradox uit de logica is de paradox van Epimenides. Deze luidt: De Kretenzer Epimenides zegt: "Alle Kretenzers liegen altijd." De vraag is natuurlijk: Spreekt Epimenides de waarheid? (Lees verder)

Polymethylmetacrylaat (PMMA) is een polymeer van methylmetacrylaat. Deze transparante thermoplast is beter bekend onder de handelsnamen Plexiglas en Perspex maar wordt ook wel acrylglas genoemd. Plexiglas is lichter, eenvoudiger te produceren en veiliger dan gewoon glas. Het wordt dan ook gebruikt voor ramen die vaak wat klappen te verwerken krijgen, zoals in ijshockeystadions. Andere toepassingen zijn bijvoorbeeld in aquaria. Het wordt soms ook gebruikt in dvd's maar het duurdere polycarbonaat is daar geschikter voor. (Lees verder)

Joan Derk van der Capellen tot den Pol was een Nederlands politicus en edelman die een belangrijke rol speelde in de patriottenbeweging. Van der Capellen steunde de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog, had kritiek op het politieke bestel en regentenstelsel. Hij is vooral bekend als de auteur van het 'anonieme' pamflet Aan het Volk van Nederland, dat in de nacht van 25 op 26 september 1781 in alle grote steden van de Republiek werd verspreid. Na zijn overlijden in 1784 lieten Oranjegezinden in de nacht van 6 op 7 augustus 1788 zijn gedenkteken in Gorssel met buskruit in de lucht vliegen. Wie achter de grafschennis zat is nooit geheel duidelijk geworden, al wordt beweerd dat de opdracht van een zoon van de Friese baron C.F. Sirtema van Grovestins en/of van stadhouder Willem V zelf kwam. (Lees verder)

De torero is de persoon die bij het stierenvechten de stier uitdaagt en bevecht. Normaal gesproken gebruikt hij een (rode) lap, muleta geheten, om de stier een richting op te sturen. Bij de meeste stierengevechten (Spaans: corridas) treden diverse torero's na elkaar op: de picadores die de stier met spiezen verwonden, de banderilleros, die speren met weerhaken in het lichaam van de stier steken en ten slotte de matador die de stier doodt (matador betekent "doder"). Torero's zijn in de regel vrij kleine slanke en lenige mannen. De enige bekende torera (Cristina Sánchez) trok zich eind 1999 uit de arena terug. (Lees verder)

Prinsdom Sealand

Onder de term micronatie kunnen verschillende staten en simulaties verstaan worden. Tegenwoordig kan men de micronaties verdelen in vier grote groepen;

1. Dwergstaatjes; onafhankelijke staten met een zeer kleine oppervlakte (zie het artikel over dwergstaatjes).
2. De Sealand-groep; een aantal secessionistische projecten, die echter internationaal niet serieus worden genomen.
3. Tv-micronaties; een virtuele natie die wordt opgericht in een tv-programma, en waar de kijkers "burger" van kunnen worden.
4. Hobby-micronationalisme; in essentie simulaties, met verschillende gradaties in ernst.
   (Lees verder)

Sucre is de wettelijke hoofdstad van Bolivia, en hoofdstad van het departement Chuquisaca. Hoewel Sucre officieel de hoofdstad is, is de regering niet daar maar in La Paz gevestigd. De enige overheidsinstantie van belang in Sucre is het hooggerechtshof. De stad heeft een inwoneraantal van 190.000. Hij ligt op 2800 m boven zeeniveau en heeft een gematigd klimaat. In 1538 werd Sucre gesticht onder de naam La Plata (ofwel Gebied van Zilver) door Pedro de Anzures, Markies van de Campo Redondo. In 1559 vestigden de Spanjaarden in deze stad de regering van een gebied dat nu wordt bestreken door Paraguay, Zuidoost-Peru, Noord-Chili en Argentinië en het grootste deel van Bolivia. (Lees verder)

Veolia Transport is het bedrijf waaronder de voormalige vervoersbedrijven BBA, Limex & Stadsbus Maastricht opereren. Deze naam is afkomstig van het Franse Veolia Environnement. Dit bedrijf, dat meer dan een kwart miljoen werknemers in dienst heeft, bepaalde dat de oude naam Connex niet meer bij de onderneming hoorde. Veolia Transport is actief in tientallen landen in de hele wereld. (Lees verder)

Willem Nicolaas Alexander Frederik Karel Hendrik van Oranje-Nassau (1840-1879), prins van Oranje, prins der Nederlanden, prins van Oranje-Nassau, was van 17 maart 1849 – na het overlijden van zijn grootvader koning Willem II – tot zijn dood kroonprins van Nederland. Hij was de oudste zoon van koning Willem III en zijn eerste vrouw koningin Sophie. Hij was de half-broer van de latere koningin Wilhelmina (1880-1962).

Prins Willem (IV) had aanvankelijk de opvolger van zijn vader koning Willem III moeten worden. Echter, zijn opvoeding in Victoriaanse stijl zou desastreus blijken. De kroonprins en zijn vader hadden een verre van goede relatie, culminerend in zelfgekozen ballingschap nadat de koning en de koningin de huwelijksplannen van prins Willem met jonkvrouwe Mathilde van Limburg Stirum hadden afgekeurd. Mogelijk had het er mede mee te maken dat Willem III zelf een relatie zou hebben gehad met Matties moeder en prins Willem wellicht met zijn halfzus zou trouwen. Willem wilde afstand van de troon doen en vertrok naar Parijs, waar hij zich stortte in een leven van seks, drank en gokken. De Parijse boulevardpers was gek op Le Prince de Citron en wijdde met enige regelmaat grote scandaleuze verhalen aan zijn liederlijke handel en wandel. Op 11 juni 1879 stierf prins Willem, 38 jaar oud, totaal berooid, aan een combinatie van tyfus, een leveraandoening en uitputting. Hij zou zijn vader dus niet opvolgen, evenals zijn twee jongere broers niet. Koning Willem III overleefde ook prins Alexander (1851-1884) en prins Maurits (1843-1850). (Lees verder)

Alfred de Grote (848 of 849–899) was koning van Engeland (Wessex) van 871 tot 899. Hij was de vierde zoon van koning Ethelwulf en diens eerste vrouw Osburh. Bijzonderheden over zijn leven zijn bekend gebleven van het werk van de Welshman Asser, die als zijn biograaf kan worden gezien. Alfred hervormde het leger en voerde diverse bestuurlijke en juridische vernieuwingen door die het land zeer ten goede kwamen, ook op economisch gebied. Hij deelde zijn grondgebied in in shires (graafschappen) die hij onder het toezicht plaatste van een earl. Hij benoemde ook 'sheriffs' die zijn gezag ter plaatse moesten controleren. Hij bevorderde het onderwijs, onder andere door het stichten van een invloedrijke hofschool. Ook op cultureel gebied was Alfred actief. Al deze kwaliteiten bijeen bezorgden hem de bijnaam de Grote. (lees verder)

Arsenal FC is een voetbalclub uit Engeland. De club werd eind 1886 opgericht als 'Dial Square', maar de oprichters, die van oorsprong wapenfabrikanten in Zuid-Londen waren, veranderden de naam in 'Woolwich Arsenal'. De bijnaam 'The Gunners' lag voor de hand (Arsenal betekent 'arsenaal': een wapenfabriek of wapenopslagplaats). De club speelt in het rood en wit, en de thuisbasis is sinds 2006 het Emirates Stadium. Dat jaar werd afscheid genomen van het oude Arsenal Stadium te Highbury. Arsenal behoort tot de beste clubs van Engeland. De club won diverse keren de titel in de Premier League, onder andere in het seizoen 2003-04, waarin ze het hele seizoen niet verloor. Hiermee was Arsenal de eerste club die dat presteerde sinds Preston North End FC dat in het voetbalseizoen 1888-89 lukte. (Lees verder)

Auschwitz was een door Nazi-Duitsland opgericht vernietigings- en concentratiekamp nabij de huidige Poolse stad Auschwitz (Poolse naam: Oświęcim). Het kamp lag in bezet Zuid-Polen, enkele tientallen kilometers westelijk van de stad Kraków.
De naam Auschwitz is synoniem geworden voor de vernietigings- en concentratiekampen van de nazi's die overal in Europa voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog verschenen. Miljoenen mensen zijn in dergelijke kampen om het leven gekomen. (Lees verder)

De geschiedenis van de olietanker gaat terug tot de oudheid. De geschiedenis betreft vervoer over water, dus binnenwateren, zeeën of oceanen, van plantaardige of dierlijke olie of aardolie met schepen. Aanvankelijk vond het vervoer plaats in amfora's, later in vaten. Hoewel de Chinezen al in de 8e eeuw olie in bulk vervoerden, ontstonden de echte tankers pas aan het einde van de 19e eeuw. Vooral na de jaren 60 trad een schaalvergroting op die leidde tot enorme schepen, zoals de Batillus en de Seawise Giant, die beiden aanspraak maken het grootste schip ter wereld ooit te zijn geweest.

Naarmate vervoer van olie toenam, deden zich ook meer en grotere milieurampen voor met tankers. Die hebben geleid tot steeds strengere regels. De regels dragen een lettercode met erachter twee cijfers die het jaartal aanduiden. De strengere regels hebben aangespoord tot nieuwe technische oplossingen. (Lees verder)

Simeon werd geboren als zoon van tsaar Boris III en Johanna van Savoye, dochter van Victor Emanuel III van Italië. Hij werd gedoopt met water uit de Jordaan dat speciaal door de luchtmacht naar Bulgarije was overgevlogen. Na de plotselinge dood van zijn vader in 1943 besteeg hij op zesjarige leeftijd de troon onder regentschap van zijn oom prins Cyril. (Lees verder)

Het Westers Schisma is een periode in de geschiedenis van de rooms-katholieke Kerk van 1378 tot 1418 waar pausen en tegenpausen elkaar tegenwerkten. Het schisma eindigde met het Concilie van Konstanz. Het wordt ook wel het Groot Schisma genoemd, alhoewel deze term tevens gebruikt wordt voor het Oosters Schisma van 1054. Het woord westers duidt aan dat het een scheuring betreft binnen de Kerk van de Westerse wereld (de rooms-katholieke Kerk). Tijdens een eerder schisma, het Oosters Schisma van 1054, trad er een splitsing op tussen deze Westerse kerk en de oosters-orthodoxe Kerken. Het schisma was niet gebaseerd op theologie of enige doctrine, maar alleen op politiek. (Lees verder)

De Burgess shale is een geologische formatie uit het Cambrium in de Canadese gedeelte van de Rocky Mountains in het Yoho Nationaal Park (Brits-Columbia). De Burgess shale is bekend als vanwege zijn bijzondere fossielen, die een inzicht geven in het leven in het Cambrium. De formatie wordt gedateerd op ongeveer 500 miljoen jaar oud. (Lees verder)

Jhr. Mr. Charles Joseph Marie Ruijs de Beerenbrouck (Roermond, 1 december 1873 - Utrecht, 17 april 1936) was de eerste katholieke minister-president van Nederland. Zijn vader, Gustave Ruijs de Beerenbrouck was minister van Justitie onder het eerste coalitie-kabinet Mackay (1888-1891), en werd daarna (op 1 november 1893) benoemd tot gouverneur in Limburg. (Lees verder)

Leuven is de hoofdplaats van de provincie Vlaams-Brabant in België. De stad is onder meer bekend vanwege zijn katholieke universiteit, de oudste van de Lage Landen, en de talrijke hogescholen. Naast universiteitstad wordt Leuven ook de bierhoofdstad van de wereld genoemd. Het is de vestigingsplaats van de multinationale brouwer InBev. Leuven telt meer dan 90.000 inwoners en is daarmee de op drie na grootste stad in Vlaanderen. Bezienswaardigheden zijn o.a. het bekende gotische stadhuis, de Sint-Pieterskerk en de Oude Markt. (Lees verder)

Het Schilder-boeck (1604) door de Zuid-Nederlander Karel van Mander beschrijft leven en werk van een groot aantal schilders, zowel uit het verleden als uit Van Manders eigen tijd. Daarnaast biedt het theoretische beschouwingen. Geïnspireerd op Giorgio Vasari's kunstenaarslevens uit 1568, is het Schilder-boeck niettemin een oorspronkelijk werk.

Karel van Mander (1548-1606) was schrijver: hij maakte een prozavertaling van Ovidius' Metamorphoses en schreef sonnetten. Maar daarnaast was hij ook zelf schilder. Met de theorielessen en de levensbeschrijvingen in het Schilder-boeck wilde hij jeugdige vakgenoten onderrichten in de kunst van het schilderen. (Lees verder)

De geschiedenis van Kanaän speelt zich af in en rond het gebied dat overeenkomt met de Levant, en is al van in de prehistorie een druk doorgangs- en verblijfsgebied voor menselijke stammen en volken van diverse origine, van en naar diverse windstreken. Op deze plaatsen zijn dan ook geregeld meerdere culturen in botsing gekomen. Maar tegelijk was het vaak ook de smeltkroes waar verworvenheden van aangrenzende culturen samenvloeiden. Het gebied ligt op de overlappingszone van vier oude culturen: de Mesopotamische in het oosten, de Anatolische in het noorden, Minoïsch Kreta in het westen en de Egyptische in het zuiden. De invloeden van deze cultuurgebieden hebben vaak grote druk op elkaar uitgeoefend wat leidde tot het opkomen en verdwijnen van diverse koninkrijken en koninkrijkjes. (Lees verder)

Lodewijk Napoleon Bonaparte (Ajaccio, 2 september 1778 – Livorno, 25 juli 1846) – in het Frans Louis Napoléon Bonaparte – bijgenaamd de Lamme Koning en Lodewijk de Goede, was de broer van keizer Napoleon I en de vader van de latere Franse keizer Napoleon III. Op 23 juni 1806 werd hij op last van zijn broer Napoleon vorst van het Koninkrijk Holland, waar hij aan het hoofd kwam te staan van een nieuwe regering.

Lodewijk Napoleon nam zijn taak als koning van Holland erg serieus. Zo volgde hij ook taallessen bij de schrijver en hofdichter Willem Bilderdijk. Hij had echter veel moeite met de taal. Zo zou hij tijdens een toespraak in Amsterdam hebben beweerd 'konijn van Olland' te zijn, in plaats van koning van Holland. Hij kweekte met zijn verspreking(en) heel wat sympathie, maar werd er ook vaak in een kwaad daglicht mee gezet of belachelijk gemaakt. (Lees verder)

Ufo is de afkorting voor Unidentified Flying Object; een ongeïdentificeerd vliegend object. Een ufo is volgens de definitie van de UFO-Werkgroep Nederland een licht, verschijnsel of voorwerp in de lucht dat door de waarnemer niet kan worden geïdentificeerd.

In de praktijk wordt het begrip ufo voornamelijk gebruikt als aanduiding voor ruimteschepen van buitenaardse wezens die de Aarde bezoeken.

Ufo-meldingen komen overal voor en zijn niet tijdgebonden. Zolang de mensheid bestaat is ze gefascineerd door vliegende objecten in de atmosfeer. Het is wel zo dat ufo's op bepaalde plaatsen voor een bepaalde tijd wat geconcentreerder voorkomen dan normaal. Zo werd Ohio in de jaren '60 regelmatig geplaagd door vele ufoverschijningen. (Lees verder)

Paolo Maldini (Milaan, 26 juni 1968) is een Italiaanse oud-voetballer. Hij is de zoon van oud-voetballer en ex-bondscoach Cesare Maldini.

Paolo Maldini maakte op zondag 20 januari 1985 op 16-jarige leeftijd, in de competitie-wedstrijd tegen Udinese, zijn debuut voor AC Milan. In de rust verving hij Sergio Battistini. In totaal speelde Maldini 25 seizoenen bij Milan en ruim 600 competitie-wedstrijden in de Serie A. Op 25 september 2005 speelde Maldini tegen Treviso zijn 571e Serie A-duel en brak daarmee het record van oud-doelman Dino Zoff. Voor de Italiaanse nationale ploeg speelde Maldini 126 wedstrijden – waarin hij 7 keer scoorde – waarmee hij tot op heden nog altijd recordinternational is. Hij speelde mee op drie Europese kampioenschappen (1988, 1996 en 2000) en vier wereldkampioenschappen (1990, 1994, 1998 en 2002).

Maldini bezit – zeker als verdediger – een bijzonder record. In de UEFA Champions League-finale van 25 mei 2005 in Istanbul, scoorde hij al na 52 seconden. Echter verloor AC Milan met 3-3 en na penalty's van Liverpool FC in het Atatürk Olympisch Stadion. (Lees verder)

Diamant is een van de vier natuurlijke allotrope verschijningsvormen van koolstof (de meest voorkomende is grafiet). Bij diamant hebben de koolstof-koolstofbindingen de tetraëdische structuur. Het is voor zover bekend het hardste materiaal dat in de natuur voorkomt; het is dan ook het ijkpunt voor hardheid 10 op de hardheidsschaal van Mohs. De diamant ontleent zijn naam aan het Griekse adamas, "ontembaar" of "onoverwinnelijk", verwijzend naar zijn hardheid. De diamant is een vaak gebruikte edelsteen in sieraden en is één van de belangrijkste exportproducten van België. 80% van alle ruwe diamanten ter wereld wordt verhandeld via Antwerpen. (Lees verder)

De Moord op Frans Ferdinand van Oostenrijk in Sarajevo was een van de factoren die leidden tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Op 28 juni 1914 bracht de Oostenrijkse kroonprins Frans Ferdinand samen met zijn vrouw een bezoek aan Sarajevo, de hoofdstad van de Oostenrijk-Hongaarse provincie Bosnië en Herzegovina.
Deze provincie was in 1878 door Oostenrijk-Hongarije bezet en in 1908 geannexeerd. Ook het naburige Servië had echter een oogje op Bosnië en de Serviërs konden niet verkroppen dat niet zij, maar Oostenrijk-Hongarije het gebied had verkregen.
Een groep terroristen uit Bosnië, die gesteund werd vanuit Servië, beraamde een aanslag op de kroonprins. (Lees verder)

De Democratische Republiek Congo, kortweg Congo of Congo-Kinshasa ter onderscheiding van de Republiek Congo (Congo-Brazzaville), is een voormalige Belgische kolonie. In 1885 werd het gebied het privé-eigendom van koning Leopold II. Hij noemde het Kongo-Vrijstaat. De ontdekking van rubber zorgde voor enorme winsten, terwijl de oorspronkelijke bevolking leed onder het bewind. Door toenemende internationale druk annexeerde het Belgische parlement op 18 oktober 1908 de kolonie, waarna het Belgisch Congo genoemd werd. Bestuur en leefomstandigheden verbeterden aanzienlijk. In 1960 werd Congo onafhankelijk van België. Sinds 1994 wordt Congo getroffen door etnische onlusten en een burgeroorlog. (Lees verder)

Op 30 juni 1908 ontplofte in een afgelegen gebied in Siberië een meteoriet voordat hij de aarde bereikte. Deze gebeurtenis staat bekend als de Toengoeska-explosie en veroorzaakte de grootste verwoesting door een meteoriet in de recente geschiedenis. De explosie had een kracht van tientallen megaton, en richtte enorme schade aan tot 40 kilometer rond het epicentrum. Het duurde vele jaren voordat het gebied bereikt werd voor wetenschappelijk onderzoek. (lees verder)