 Woodrow Wilson |
|
|---|---|
 |
|
| 28e president van de Verenigde Staten | |
| Ambtstermijn | 4 maart 1913 - 4 maart 1921 |
| Voorganger | William Howard Taft |
| Opvolger | Warren G. Harding |
| Geboren | 28 december, 1856 |
| Overleden | 3 februari 1924 |
| Partner | Ellen Louise Wilson Edith Bolling Wilson |
| Politieke partij | Democratische partij |
| Vicepresident | Thomas R. Marshall |
| Handtekening |  |
Thomas Woodrow Wilson (Staunton, Virginia, 28 december 1856 – Washington D.C., 3 februari 1924) was de 28e president van de Verenigde Staten van 1913 tot 1921. Hij was de tweede Democratische president die herkozen werd.
Inhoud |
Wilson werd geboren uit een Schots geslacht en groeide op in een religieus en academisch gezin; zijn vader was een presbyteriaanse predikant. Hij studeerde rechten aan de universiteit van Virginia, liep een jaar stage als advocaat in Atlanta en studeerde vervolgens politieke wetenschappen aan de Johns Hopkins University, waar hij in 1886 promoveerde. In 1885 trouwde hij met Ellen Louise Axson en publiceerde hij zijn scriptie met een analyse van de scheiding tussen de wetgevende en de uitvoerende macht in de Amerikaanse grondwet (Congressional government). Tot op heden is Wilson de enige Amerikaanse president met een door promotie verkregen doctorsgraad.
In 1890 werd Wilson hoogleraar jurisprudentie en politieke economie aan de Princeton University waar hij een populair docent en gerespecteerd wetenschapper was. Nadat hij in 1902 gekozen werd tot president van de universiteit werd hij landelijk bekend en zonder te solliciteren werd hij in 1910 genomineerd voor het gouverneurschap van New Jersey. Hij was presidentskandidaat namens de Democratische Partij in 1912. De Republikeinen waren verdeeld, zij hadden twee kandidaten: William Howard Taft en Theodore Roosevelt, waardoor Wilson deze verkiezingen won.
Een dag voor zijn inauguratie in maart 1913 organiseerden de leden van de latere National Women’s Party een grote demonstratie voor het vrouwenkiesrecht en niemand zou Wilson bij zijn aankomst in Washington D.C. hebben verwelkomd omdat iedereen naar de vrouwenparade was gegaan.
Algemeen kiesrecht was een van de onderwerpen waar Wilson zich tijdens zijn presidentschap mee bezig moest houden. Wilson zelf was progressief en een voorstander van algemeen kiesrecht, maar hij had te maken met sterke oppositie op dit punt. Bovendien brak kort na zijn inauguratie de Eerste Wereldoorlog uit.
In 1915 vielen de Verenigde Staten onder het presidentschap van Wilson Haïti binnen; het zou bezet blijven tot 1934. Volgens de regering-Wilson gebeurde dit om een Duitse invasie te verijdelen: het Duitse Keizerrijk had namelijk grote economische belangen in Haïti. Onder de Amerikaanse gezant Franklin Delano Roosevelt, de latere Democratische president, werd een grondwet opgesteld en een algemene 'corvée' ingevoerd, die voorheen alleen was opgelegd aan de zwarte onderklasse. Er werd veel aan de infrastructuur van het eiland gedaan, maar de bestuurlijke hervormingen pakten niet goed uit. Onenigheden met de Mexicaanse dictator Victoriano Huerta leidden in 1914 tot de Amerikaanse bezetting van Veracruz. Onder Wilsons presidentschap intervenieerden de Verenigde Staten ook in Panama, Cuba en Nicaragua.
In eerste instantie slaagde Wilson erin de Verenigde Staten buiten de oorlog te houden, al verleende hij wel materiële steun aan Frankrijk en Groot-Brittannië. Dit leidde tot zijn herverkiezing in 1916. Maar in 1917 werd de druk om mee te doen met de oorlog steeds groter. De onderschepping van het Zimmerman-telegram, waaruit bleek dat Duitsland Mexico wilde opzetten tegen Amerika, en de torpedering door de Duitsers van het passagiersschip Lusitania in het kader van de onbeperkte duikbotenoorlog, leidden op 6 april 1917 tot een oorlogsverklaring aan Duitsland en de andere Centrale mogendheden. Hiermee gaf Amerika de doorslag ten gunste van de westelijke geallieerden; het Russische rijk was inmiddels ingestort en had een afzonderlijke vrede met Duitsland gesloten.
Na de oorlog zette Wilson zich met wisselend succes in voor de wereldvrede. Op 8 januari 1918 sprak Wilson zijn beroemde Veertien Punten uit, waarin hij onder meer pleitte voor een verbondschap van landen, zelfbeschikkingsrecht der volkeren, voor een organisatie die instond voor de territoriale onschendbaarheid en politieke onafhankelijkheid van grote en kleine landen.
Wilson bracht zijn Veertien Punten in bij de vredesbesprekingen in Parijs in 1919. Het voorstel om een verbondschap van landen op te richten (de Volkerenbond) werd opgenomen in het Vredesverdrag van Versailles, maar de meeste andere punten sneuvelden of werden niet voluit uitgevoerd.
Voor zijn inzet voor de wereldvrede ontving Wilson in 1919 de Nobelprijs voor de Vrede. Tot zijn grote teleurstelling werden de Verenigde Staten zelf geen lid van de Volkerenbond.
Op 2 oktober 1919 kreeg Wilson een beroerte. Hierdoor was hij nauwelijks meer in staat te functioneren; de details omtrent zijn beperkingen werden pas na zijn dood bekend gemaakt. Zijn tweede vrouw, Edith Bolling Galt Wilson, maakte een selectie van de thema's die onder de aandacht van Wilson gebracht moesten worden. De andere onderwerpen werden door zijn ministers afgehandeld. In 1921 eindigde Wilsons termijn.
Wilson bleef met zijn vrouw in Washington D.C. wonen, waar hij op 3 februari 1924 overleed. Zijn vrouw leefde nog 37 jaar in hetzelfde huis, waar zij op 28 december 1961 overleed.
Omstreden vanwege het goedpraten van geweld van de Ku Klux Klan tijdens de Reconstructie en geciteerd in de beruchte film The Birth of a Nation
| KABINETSLEDEN | MINISTERIE | Periode | Bijzonderheden: |
| William J. Bryan | Buitenlandse Zaken | 1913 - 1915 | Presidentskandidaat in 1896, 1900 en 1908 |
| Franklin K. Lane | Binnenlandse Zaken | 1913 - 1920 | |
| Lindley M. Garrison | Oorlog | 1913 - 1916 | |
| William C. Redfield | Economische Zaken & Arbeid | 1913 - 1919 | |
| William G. McAdoo | Financiën | 1913 - 1918 | |
| James C. McReynolds | Justitie | 1913 - 1914 | |
| David F. Houston | Landbouw | 1913 - 1920 | |
| Financiën | 1920 - 1921 | ||
| Josephus Daniels | Marine | 1931 - 1921 | |
| Albert S. Burleson | Posterijen | 1913 - 1921 | |
| William B. Wilson | Arbeid | 1913 - 1921 | |
| Thomas W. Gregory | Justitie | 1914 - 1919 | |
| Robert Lansing | Buitenlandse Zaken | 1915 - 1920 | |
| Newton D. Baker | Oorlog | 1916 - 1921 | |
| Carter Glass | Financiën | 1918 - 1920 | |
| Joshua W. Alexander | Economische Zaken & Arbeid | 1919 - 1921 | |
| Alexander M. Palmer | Justitie | 1919 - 1921 | |
| Bainbridge Colby | Buitenlandse Zaken | 1920 - 1921 | |
| John B. Payne | Binnenlandse Zaken | 1920 - 1921 | |
| Edwin T. Meredith | Landbouw | 1920 - 1921 |
| President van de Verenigde Staten |  |
|---|---|
|
Washington · J. Adams · Jefferson · Madison · Monroe · J.Q. Adams · Jackson · Van Buren · W.H. Harrison · Tyler · Polk · Taylor · Fillmore · Pierce · Buchanan · Lincoln · A. Johnson· Grant · Hayes · Garfield · Arthur · Cleveland · B. Harrison · Cleveland · McKinley · T. Roosevelt · Taft · Wilson · Harding · Coolidge · Hoover · F.D. Roosevelt · Truman · Eisenhower · Kennedy · L.B. Johnson · Nixon · Ford · Carter · Reagan · G.H.W. Bush · Clinton · G.W. Bush |
 |
Wikiquote heeft een collectie citaten gerelateerd aan Woodrow Wilson. |
| Persoonsgegevens | |
|---|---|
| NAAM | Wilson, Woodrow |
| KORTE OMSCHRIJVING | 28e president van de Verenigde Staten |
| GEBOORTEDATUM | 28 december, 1856 |
| OVERLIJDENSDATUM | 3 februari 1924 |
