| Yves Leterme | |
 |
|
|
65ste Premier van België
|
|
| Huidige | |
| Aangetreden 20 maart 2008 |
|
| Voorganger | Guy Verhofstadt |
|---|---|
|
|
|
| In functie 20 juli 2004 – 26 juni 2007 |
|
| Voorganger | Bart Somers |
| Opvolger | Kris Peeters |
|
|
|
| Geboren | 6 oktober 1960 Wervik |
| Politieke partij | CD&V |
| Partner | Sofie Haesen |
Yves Camille Désiré Leterme (Wervik, 6 oktober 1960) is een Belgisch politicus. Sinds 20 maart 2008 is hij eerste minister van de federale regering-Leterme.[1] Van 21 december 2007 tot en met 20 maart 2008 was hij vicepremier en Minister van Institutionele Hervormingen, Begroting en Mobiliteit in de regering-Verhofstadt III. Hij was van 20 juli 2004 tot 26 juni 2007 minister-president van Vlaanderen en leider van de Vlaamse Regering. Daarnaast was hij politiek leider van de christendemocratische partij CD&V; op 15 mei 2008 gaf hij echter de fakkel over aan Marianne Thyssen. Op 14 juli 2008 bood hij het ontslag van zijn regering aan aan koning Albert II, dit heeft de koning echter geweigerd.
Inhoud |
Hij werd geboren in het stadje Wervik, op de grens tussen Frankrijk en Vlaanderen als zoon van een Waalse vader en een Vlaamse moeder. Hij bracht zijn jeugd door in het nabijgelegen dorp Zillebeke, een deelgemeente van Ieper.
Leterme volgde tussen 1973 en 1979 de Latijns-Griekse humaniora aan het Sint-Vincentiuscollege te Ieper. Vervolgens studeerde hij eerst aan de KULAK waar hij in 1981 het diploma behaalde van Kandidaat in de Rechten. In 1983 stapte hij over naar de toenmalige RUG (nu Universiteit Gent), waar hij de diploma's behaalde van Kandidaat in de Politieke Wetenschappen (1983) en Licentiaat in de Rechten (1984). In hetzelfde jaar behaalde hij in Nice het diploma van het Internationaal Studiecentrum voor het Federalisme. Ten slotte behaalde hij aan de RUG in 1985 nog het diploma van Licentiaat in de Bestuurswetenschappen (management van de non-profitsector).
Toen Leterme zich ook begon te engageren in het plaatselijke jeugdbeleid van Ieper, werd hij in 1983 verkozen tot voorzitter van de CVP-jongeren van Ieper.
Daarna maakte hij een politieke bliksemcarrière:
Leterme werd vervolgens auditeur bij het Rekenhof (1987-1989), maar bleef actief in de politiek als nationaal ondervoorzitter van de CVP-jongeren. Tenslotte werd hij in 1988 afdelingsvoorzitter van de Ieperse CVP (tot 1991). In februari 1989 werd hij adjunct-nationaal-secretaris in het nationaal CVP-secretariaat in de Tweekerkenstraat in Brussel. In december 1991 werd hij verkozen tot nationaal CVP-secretaris (tot december 1992).
Vervolgens werd hij gedurende vijf jaar administrateur bij het Europees Parlement (december 1992 - mei 1997). Maar hij bleef tezelfdertijd actief in de plaatselijke politiek van Ieper. In januari 1995 werd hij schepen in Ieper (tot januari 2001).
Op 4 juni 1997 volgde hij Paul Breyne op als federaal volksvertegenwoordiger, toen deze laatste aangesteld werd als West-Vlaams provinciegouverneur. Yves Leterme werd op 13 juni 1999 rechtstreeks verkozen als CVP-volksvertegenwoordiger in het Federaal Parlement. Op 11 januari 2001 werd hij verkozen tot voorzitter van de Kamerfractie van de CD&V (de CVP had zich in 2001 geprofileerd onder de nieuwe naam CD&V). Hij bleef dit tot mei 2003. Bij de daaropvolgende verkiezingen werd hij opnieuw verkozen tot federaal volksvertegenwoordiger (tot 5 juli 2004).
Op 27 juni 2003 werd hij verkozen tot voorzitter van CD&V, nadat zijn voorganger Stefaan De Clerck was opgestapt na de teleurstellende uitslag bij de federale verkiezingen van 18 mei 2003. Hij profileerde CD&V als een "positief alternatief" en vatte zijn programma samen onder de noemer "u verdient meer respect". Hij bleef in die functie tot 20 juli 2004.
Begin 2004 smeedde hij een kartel met de N-VA. Op 14 februari 2004 werd een akkoord voor een kartel ondertekend, het zogenaamde Valentijnskartel of Vlaams Kartel. Dit kartel won de gewestelijke en Europese verkiezingen van 13 juni 2004 met persoonlijk succes voor Yves Leterme. Hij stapte dan op 13 juni 2004 over als federaal volksvertegenwoordiger naar het Vlaams Parlement.
Na een korte informatieronde vormde hij een nieuwe Vlaamse regering. Van 22 juli 2004 tot 26 juli 2007 was Leterme minister-president van Vlaanderen. Jo Vandeurzen volgde hem op als nieuwe voorzitter van de CD&V. Hij werd populair als Minister-President met de slogan 'goed bestuur'. Op zondag 6 mei 2007 maakte hij zijn kandidatuur bekend als lijsttrekker voor de senaatslijst van de federale verkiezingen. Op 10 juni 2007 heeft hij, als CD&V-lijsttrekker voor de senaat een overwinning behaald met 796.521 voorkeurstemmen.[2] Op 21 december 2007 werd hij Vice-Eerste Minister en Minister van Begroting, Mobiliteit, Institutionele Hervormingen en de Noordzee.Op 20 maart 2008 legde de regering Leterme 1 de eed af. Yves Leterme legde op 23 maart als Eerste Minister het regeerakkoord voor aan de Kamer en kreeg daarvoor het vertrouwen.
 Zie Regeringsformatie België 2007 voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Op 26 juni 2007 nam hij ontslag als minister-president en zetelde als senator in afwachting van de formatie van een nieuwe federale regering, ondanks vroegere beloften dat hij zijn termijn als minister-president zou uitzitten. Kris Peeters, die niet verkozen werd tijdens de jongste Vlaamse verkiezingen, volgde hem op als Vlaams Minister President. Op 15 juli 2007 werd Yves Leterme tot formateur benoemd door de Koning na het beëindigen van de opdracht van de koninklijke onderhandelaar Jean-Luc Dehaene. Op 16 juli 2007 startte Leterme met zijn opdracht in de historisch beladen locatie Kasteel Hertoginnedal.[3]
Op vrijdagmorgen 20 juli 2007 gaf de formateur een eerste tussentijds verslag bij de koning en deelde hij mee dat hij verder werkte aan de formatienota tegen 25 juli. De kandidaat-coalitiepartijen kregen de nota bezorgd, waarna de eigenlijke regeringsonderhandelingen startten. [4]
De formatiegesprekken met de verschillende partners verliepen moeizaam, mede door de haast onverzoenbare eisen van de onderhandelende partijen. Leterme bracht op vrijdag 17 augustus 2007 opnieuw verslag uit aan de koning. In een publieke verklaring wees hij op een belangrijk knelpunt tijdens de formatiegesprekken: het ontbreken van een consensus over de rol, de betekenis en de positie van de federale staat in verhouding met de gemeenschappen en gewesten. Daarna vielen de onderhandelingen stil en ontving Koning Albert II de partijvoorzitters van de onderhandelende partijen in het weekend van 18 en 19 augustus.[5]
Bij gebrek aan consensus vroeg Leterme op 23 augustus aan de koning zijn ontslag als formateur. Na de één maand durende verkennersopdracht van Herman Van Rompuy, die erin slaagde de oranje-blauwe onderhandelingen opnieuw op gang te trekken, heeft de koning op het kasteel van Ciergnon op 29 september 2007 Yves Leterme opnieuw belast met het vormen van een federale regering. De CD&V-senator aanvaardde deze opdracht. [6] In deze opdracht werd hij bijgestaan door de koninklijke verkenner Van Rompuy. [7] Op zaterdag 1 december, nadat hij er niet in slaagde een akkoord te bereiken over een ultiem onderhandelingsvoorstel over de staatshervorming, bood Leterme opnieuw zijn ontslag aan bij de koning. Albert II aanvaardde het ontslag. [8]
Op 21 december 2007 werd de interim-regering Verhofstadt III beëdigd. Leterme werd hierin Minister van Begroting en Institutionele Hervormingen. Als voorzitter van de Octopus-werkgroep slaagde hij er in maart 2008 in een eerste, beperkt hoofdstuk in de Staathervorming door te voeren. Vanaf de tweede helft van maart startten onder zijn leiding onderhandelingen voor de vorming van de definitieve regering Leterme I, een coalitie van CD&V, Open VLD, cdH, MR en PS. Deze regering legde de eed af op 20 maart 2008, vlak na het ontslag van premier Verhofstadt. Op 21 december 2007 werd Leterme Vice-Eerste Minister en Minister van Begroting, Mobiliteit, Institutionele Hervormingen en de Noordzee.Op 20 maart 2008 legde de regering Leterme I de eed af. Yves Leterme stelde op 23 maart als Eerste Minister het regeerakkoord voor aan de Kamer en kreeg daarvoor het vertrouwen.
Zonder akkoord over de toedracht en concrete timing van een staatshervorming op zak te hebben, en in de afwezigheid van rugdekking vanwege zijn kartel, bood Leterme op 14 juli 2008 zijn ontslag aan bij de koning. Dat werd op 18 juli 2008 geweigerd door Koning Albert II. Diezelfde dag nog zat hij een beperkte ministerraad voor. De regering hield zich vanaf dan enkel nog bezig met de wakende zaken.
"Apparemment, les francophones ne sont pas en état intellectuel d'apprendre le néerlandais. (Blijkbaar zijn de Franstaligen intellectueel niet in staat Nederlands te leren.)"
Yves Leterme, in de Franse krant Libération
Op 17 augustus 2006 verscheen in het Franse dagblad Libération een interview met Yves Leterme[9] waarin hij, in verband met de taalfaciliteiten in de Vlaamse rand rond Brussel, opperde dat de Franstaligen kennelijk intellectueel niet in staat waren om Nederlands te leren. Hij wees ook op het tijdelijke karakter van de faciliteiten voor de Franstaligen in de Brusselse randgemeenten. De faciliteiten waren slechts bedoeld voor vijfentwintig jaar, maar werden recent gebetonneerd.
Deze uitspraak deed veel stof opwaaien bij de Franstalige Belgen.[10] Olivier Maingain, voorzitter van het FDF, diende een klacht in wegens het overtreden van de antiracismewet.[11] Leterme is zelf tweetalig van huize uit. In een latere reactie in De Standaard van 28 augustus 2006 lichtte hij zijn uitspraak toe met de woorden: "Ik mag me toch afvragen of het gebrek aan kennis van het Nederlands een kwestie is van niet willen of niet kunnen."[12] Eind augustus 2007 werd Maingains klacht geseponeerd door de procureur-generaal.[13]
Op 21 juli 2007, de Belgische nationale feestdag, vroeg een journalist van de Franstalige publieke omroep RTBF aan Leterme wat er die dag werd herdacht. Het juiste antwoord was de eedaflegging van Leopold I van België, maar Leterme antwoordde dat het om de afkondiging van de grondwet ging. Op de vraag een stukje van het Belgische volkslied, de Brabançonne, te zingen, hief hij het Franse volkslied, de Marseillaise, aan.[14] De Franstalige Belgische openbare tv-omroep RTBF opende haar journaal met deze blunder, die door media over de hele wereld werd overgenomen.[15] Overigens toonde de RTBF in de rest van de reportage dat ook andere vooraanstaande politici, zowel Nederlandstalige als Franstalige, niet op de hoogte waren van wat er precies wordt herdacht op 21 juli. Ook Guy Verhofstadt kende de betekenis van de feestdag niet. Achteraf verontschuldigde Leterme zich op een conferentie voor zijn flater, maar enkel in het Nederlands.[16] Hij weigerde zijn excuses in het Frans te herhalen, wat de spanning met de Franstalige Belgen nog vergrootte.
In een interview met de Vlaamse kranten De Gazet Van Antwerpen en Het Belang van Limburg op 9 december 2007, naar aanleiding van de RTBF reportage "Questions à la Une" over de regeringsformatie, bekritiseerde Leterme de rol van de RTBF tijdens de onderhandelingen. Hij beschreef de Franstalige openbare omroep RTBF als "een zender met een eigen politieke agenda", "een relict uit het verleden" en "een propagandazender van Joëlle Milquet". Eveneens vermeldde hij een vergelijking met Radio Mille Collines, de radiozender verantwoordelijk voor de start van de Rwandese genocide. Later verklaarde zijn woordvoeder Peter Poulussen dat enerzijds Leterme zelf de vergelijking niet in de mond nam en anderzijds de programmamakers de effecten in politieke middens niet mogen onderschatten. Toch ontstond een nieuwe communautaire controverse, na de mockumentary Bye Bye Belgium en het Marseillaise-incident. Al snel liepen de verontwaardigde reacties binnen: de vereniging van journalisten (SDJ) bij de RTBF en de private zenders RTL-TVi en Bel RTL, gedelegeerd bestuurder van de RTBF Jean-Paul Philippot, de Franstalige journalistenbond (AJP), Waals minister van Media Fadila Faanan. Steun kwam er uit Letermes eigen politieke partij na verklaringen van senator Etienne Schouppe (in De Zevende Dag) en Vlaams parlementslid Eric Van Rompuy (op Mise au Point (RTBF)).
De uitspraak van Leterme viel net samen met de Europees-Afrikaanse top in Lissabon. Bij zijn terugkeer uit Portugal schatte minister van Buitenlandse Zaken Karel De Gucht de gevolgen in: "Stel dat Leterme momenteel eerste minister zou zijn, zou zulke uitspraak een boel problemen veroorzaken. Voor de Rwandese president Paul Kagame zou het allicht een reden zijn om elk contact met de Belgische premier te verbreken. Wellicht had Leterme niet de bedoeling de Rwandese genocide te banaliseren." Europees Commissaris voor Ontwikkelingssamenwerking Louis Michel sprak van geschokte reacties bij Afrikaanse delegaties.[17]
Yves Leterme is getrouwd met Sofie Haesen. Ze hebben drie kinderen: Matthias, Thomas en Julie. Zijn vader heeft het Frans als moedertaal.
| Minister-president van Vlaanderen |  |
|---|---|
|
Gaston Geens · Luc Van den Brande · Patrick Dewael · Bart Somers · Yves Leterme · Kris Peeters |
| Voorganger: Stefaan De Clerck |
Partijvoorzitter van de CD&V 2003-2004 |
Opvolger: Jo Vandeurzen |
|
|
||
| Voorganger: Jef Tavernier |
Vlaams Minister van Landbouw en Zeevisserij 2004-2007 |
Opvolger: Kris Peeters |
|
|
||
| Voorganger: Bart Somers |
Minister-president van Vlaanderen 2004-2007 |
Opvolger: Kris Peeters |
|
|
||
| Minister van Institutionele Hervormingen 2007-2008 |
Opvolger: Jo Vandeurzen |
|
|
|
||
| Voorganger: Freya Van den Bossche |
Minister van Begroting 2007-2008 |
Opvolger: Melchior Wathelet jr. |
|
|
||
| Voorganger: Renaat Landuyt |
Minister van Mobiliteit 2007-2008 |
Opvolger: Etienne Schouppe |
|
|
||
| Voorganger: Guy Verhofstadt |
Premier van België vanaf 2008 |
|