Współrzędne: 50°17' N 18°54' E
| Świętochłowice | |||||
|
|||||
|
|||||
| Województwo | śląskie | ||||
| Powiat | miasto na prawach powiatu | ||||
| Gmina - rodzaj |
Świętochłowice miejska |
||||
| Założono | XIII wiek | ||||
| Prawa miejskie | 1947 | ||||
| Prezydent miasta | Eugeniusz Moś (e-mail) |
||||
| Powierzchnia | 13,31 km² | ||||
| Położenie | 50° 17' N 18° 54' E |
||||
| Wysokość | 249-314 m n.p.m. | ||||
| Ludność (2007) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja |
54 525 4 096,5 os./km² 3 487 000 (Katowice) |
||||
| Strefa numeracyjna (do 2005) |
(+48) 32 | ||||
| Kod pocztowy | 41-600 do 41-608 | ||||
| Tablice rejestracyjne | SW | ||||
Położenie na mapie Polski  Świętochłowice
|
|||||
| TERC10 (TERYT) |
2474011 | ||||
| SIMC10 | 0943150 | ||||
| Miasta partnerskie |  Heiloo Nový Jičín Laa an der Thaya Tiszaujvaros Rimavská Sobota |
||||
|
Urząd miejski3
ul:Katowicka 54 41-600 Świętochłowicetel. 032-349-18-00; faks 032-349-18-12 (e-mail) |
|||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa miasta | |||||
Świętochłowice (niem. Schwientochlowitz) – miasto położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Jest najgęściej zaludnionym miastem w Polsce (4 096,5 osób/km²) i jednym z najgęściej w Europie. Prawa miejskie Świętochłowice posiadają od 1 stycznia 1947[1]. Do intensywnego rozwoju miasta przyczynił się przemysł ciężki, głównie górniczy i hutniczy. Obecnie w wyniku procesu restrukturyzacji kopalnie węgla kamiennego zostały zlikwidowane. Do dziś na terenie Świętochłowic działa huta "Florian". Jednym z najciekawszych zabytków na terenie miasta jest pochodzący z XIX wieku kościół św. Piotra i Pawła.
Obszar Świętochłowic stanowi fragment południowej części Wyżyny Śląskiej, znajdujący się w obrębie Wyżyny Katowickiej. Pod względem tektonicznym obszar ten zajmuje część karbońskiego siodła głównego, przebiegającego wzdłuż osi Zabrze-Mysłowice. W obrębie tego siodła występują kopuły stanowiące wypiętrzenia warstw karbońskich o dużej miąższości pokładów węgla kamiennego, dochodzące do powierzchni ziemi. Jedną z nich jest kopuła chorzowska, w skład której wchodzi także obszar Świętochłowic.
To usytuowanie pokładów węgla zadecydowało o bardzo wczesnym i od razu intensywnym rozwoju górnictwa węglowego, które stało się podstawą uprzemysłowienia tego terenu.
Świętochłowice graniczą od północy z Bytomiem, od zachodu i południowego zachodu z Rudą Śląską, a od wschodu i południowego wschodu z Chorzowem. Przez Świętochłowice przepływa rzeka Rawa. Miasto znajduje się w południowej części Wyżyny Śląskiej.
Rozciągłość w kierunku południowym wynosi ok. 6 km, a w kierunku równoleżnikowym ok. 3,7 km. Długość granic wynosi 23,22 km. Powierzchnia wynosi 13,31 km² (64. lokata w kraju).
Świętochłowice są najgęściej zaludnionym miastem w Polsce i należą do najgęściej zaludnionych miejscowości w Europie. 31 grudnia 2007 Świętochłowice zamieszkiwało 54 525 osób (59. lokata w kraju). Na 1 km² przypadało więc 4 096,5 osób.
Najwyższym wzniesieniem jest Góra Hugona – 314 m n.p.m. znajdująca się na południu miasta w obrębie Wzgórz Chropaczowskich. Natomiast najniżej położona jest dolina Lipinki, znajdująca się na wysokości ok. 249 m n.p.m.
Świętochłowice wraz z całym obszarem Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego leżą w obrębie śląsko-krakowskiej dzielnicy klimatycznej. Charakteryzuje ją przewaga wpływów oceanicznych nad kontynentalnymi oraz sporadyczne oddziaływanie docierających tu od południowego zachodu przez Bramę Morawską mas powietrza zwrotnikowego. Docierają tu również zimne masy powietrza arktycznego z północy - głównie w chłodnej połowie roku. Średnia temperatura stycznia wynosi ok. -2,5°C, lipca +18°C, roczna +7°C. Liczba dni ze średnią temperaturą dobową co najmniej +5°C dochodzi do 220, co stwarza korzystne warunki dla wegetacji roślin. Średnia roczna suma opadów wynosi ok. 700 mm, najwyższe opady są w lipcu, a najniższe w lutym. Świętochłowice, podobnie jak i cały obszar Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, cechuje także dość długi okres zalegania pokrywy śnieżnej oraz stosunkowo duża jej przeciętna grubość w porównaniu do nizinnych terenów Polski środkowej.
Przeważają wiatry zachodnie i południowo-zachodnie, przynoszące w zimie powiewy ciepłych mas powietrza znad Europy Zachodniej i basenu Morza Śródziemnego, powodując często odwilże. W lecie wiatry przynoszą znad Atlantyku wilgotne masy powietrza, które obniżają temperatury i powodują opady.
Gleby obszaru Świętochłowic można podzielić na dwa rodzaje: gleby bielicowe, wytworzone z glin różnej genezy oraz piasków na glinionych i na iłowych oraz gleby brunatne, wytworzone z piasków gliniastych na wapniowych. Gdzieniegdzie można spotkać także gleby bagienne. Gleby te nie przedstawiają większej wartości rolniczej, ponieważ znajdują się w zasięgu silnego oddziaływania szkodliwych wpływów przemysłu.
Obszar Świętochłowic leży w strefie wodo dzielnej zlewisk górnej Wisły i górnej Odry. Oddzielający te zlewiska dział wodny I rzędu przebiega północną częścią miasta z południowego zachodu na północny wschód. Obszar należący do zlewiska Wisły jest odwadniany przez Rawę, prawy dopływ Brynicy i stanowi ok. 80% powierzchni miasta. Pozostała część odwadniana jest przez płynącą poza obrębem miasta Bytomkę, prawy dopływ Kłodnicy, a później Odry.
Usytuowanie obszaru miasta w strefie wodo dzielnej powoduje niedobór wód, zarówno powierzchniowych, jak i podziemnych. Rzeka Rawa, a właściwie ciek wodny o tej nazwie, prowadzi średnio zaledwie 10% swoich wód, a resztę stanowią ścieki z miasta. Na większości swojego biegu Rawa jest uregulowana, przykryta betonowymi płytami. Łączna powierzchnia wód na obszarze miasta wynosi 48 ha, co stanowi 3,6% jego powierzchni. Odsetek ten jest największy spośród wszystkich miast GOP-u. Największym zbiornikiem jest Staw Kalina.
Do XIX wieku Świętochłowice były miejscowością typowo leśną. Jednak rozwój przemysłu spowodował degradację środowiska i wycinkę lasów na jego potrzeby. Istniejące obecnie w różnej postaci obszary zadrzewione oraz łąki obejmują wprawdzie około 30% terenu miasta, ale stan ich jest daleki od zadowalającego. Ogółem w Świętochłowicach znajduje się 17,9 ha powierzchni terenów o szczególnych walorach przyrodniczych, prawnie chronionych. Plany na najbliższe lata, ale także już wprowadzone w życie mają za zadanie zalesienie hałd.
Podobny los, jak świat roślinny, spotkał również świat zwierzęcy. Wraz z zanikaniem wielkich drzew leśnych i naturalnych zbiorowisk roślinnych, zniknęły również sprzyjające faunie warunki bytowania. Można jednak odnaleźć na obszarze Świętochłowic tereny ciekawe przyrodniczo, dlatego też w wyniku dokonanej analizy warunków siedliskowych wyodrębniono szereg zespołów florystyczno-faunistycznych. Charakteryzują się one największymi wartościami przyrodniczymi w Świętochłowicach i mają ogromne znaczenie dla funkcjonowania ekosystemów otaczających wyróżnione zespoły.
Główne zespoły:
Flora Świętochłowic nie jest zbyt obfita. Liczy ponad 300 gatunków roślin. Dominują w mieście gatunki pospolite, ale można tu znaleźć również wiele okazów rzadkich i chronionych jak np. Hedera helix, Epipactis palustris, Epipactis helleborine, Centaurium umbellatum, Equisetum telmateia i inne.
Z waloryzacji przyrodniczej Świętochłowic wynika, że na terenie miasta odnaleziono około 260 gatunków zwierząt, z czego około 60 podlega ochronie prawnej.
W ogólnym areale gruntów miasta znaczący udział mają grunty zakwalifikowane jako innego przeznaczenia (tj. grunty pod szpitalami, szkołami, drogami, kolejami, pod stawami, grunty rekreacyjne), które stanowią 43% powierzchni miasta, grunty zadrzewione i zakrzewione stanowią 13,21%, a użytki rolne (w tym ogródki działkowe) 11,5% powierzchni miasta.
W strukturze użytkowania gruntów 14,3% powierzchni miasta stanowiły grunty pod zabudową mieszkaniową, natomiast udział gruntów pod zabudową przemysłową wynosił 9,83%
Dzielnice miasta zostały wytyczone Uchwałą nr XLVI/305/97 Rady Miejskiej z dnia 22 grudnia 1997 roku, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1998 roku. Ich granice administracyjne są określone i funkcjonują na podstawie uchwały, jako:
Herb miasta Świętochłowice został stworzony przez Szymona Kobylińskiego w ostatecznym kształcie 30 sierpnia 1995[styl do poprawy]. Przedstawia półorła górnośląskiego w lewym błękitnym polu tarczy dzielonej w słup, złoty pyrlik i młot górniczy znajdują się w prawej górnej części na czerwonym tle, a w dolnej części jest złote koło zębate także na czerwonym tle.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Świętochłowic.Pierwsza wzmianka o Świętochłowicach pochodzi z 25 maja 1313. Jednak wcześniejsze zapisy dotyczą dzisiejszej dzielnicy miasta Chropaczowa (z 21 lipca 1295. Na przestrzeni dziejów właściciele miasta bardzo często się zmieniali. Poszukiwania węgla na tym terenie rozpoczęły się z początkiem lat 20. XIX w. W 1825 firma "Spadkobiercy Gieschego" uruchomiła na terenie Lipin pierwszą kopalnię "Król Saul". Od początku XX wieku powstało tu wiele polskich organizacji narodowych, politycznych, kulturalnych. We wrześniu 1939 w mieście nie były prowadzone żadne poważniejsze działania wojenne. Zajęcie Świętochłowic nastąpiło w nocy z 2 na 3 września. Na terenie miasta powstało parę filii obozów koncentracyjnych. Najbardziej znany jest utworzony w 1943 r. obóz Eintrachthütte w dzielnicy Zgoda będący filią obozu KL Auschwitz, na terenie którego zginęło 2500 więźniów. 27 stycznia 1945 miasto zostało zajęte przez Armię Czerwoną. Natychmiast po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną ponownie otwarto Obóz Zgoda. Komendantem został Salomon Morel. W ciągu 300 dni istnienia obozu zmarło lub zostało zamęczonych do 2500 przetrzymywanych osób. Obóz zlikwidowano 16 listopada 1945.
Układ komunikacyjny Świętochłowic, który wykształcony został na przełomie kilku stuleci, a głównie drugiego i trzeciego ćwierćwiecza XIX w., wzbogacony jest obecnie o odcinek Drogowej Trasy Średnicowej. Układ ten tworzą:
Ogółem długość dróg w 2005 r. wynosiła 78,59 km, z tego:
Przez Świętochłowice przebiega linia kolejowa nr 137 łącząca Katowice z Legnicą (2-torowa zelektryfikowana na odcinku Katowice-Rudziniec Gliwicki) .Dworzec (istniejący od listopada 1845) mieści się przy ul. Dworcowej w centrum miasta.
Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:
W Świętochłowicach znajduje się 10 przedszkoli, 7 szkół podstawowych, 5 gimnazjów oraz 6 szkół ponadgimnazjalnych (3 licea ogólnokształcące, 2 licea profilowane i jedno technikum elektroniczne). Poza tym istnieją także dwie szkoły policealne - zawodowe.
Najważniejszą instytucją z dziedziny kultury jest Centrum Kultury Śląskiej, które ma dwie filie w Lipinach i na Zgodzie. Zajmuje się ono organizowaniem i koordynowaniem wydarzeń kulturalnych w mieście. Prowadzi ono warsztaty dla młodzieży w różnych kierunkach. Inną instytucją organizującą kulturę w mieście jest Muzeum Miejskie, które promuje kulturę śląską, urządza wystawy i koncerty. W mieście jest 8 bibliotek. Inną ważną instytucją jest Młodzieżowy Dom Kultury, działający od 32 lat, który jest organizatorem życia kulturalnego dla dzieci i młodzieży miasta.
W mieście odbywają się festiwale bluesowe oraz jazzowe. W CKŚ o. Zgoda cyklicznie mają miejsce wieczory kabaretowe, na których występują największe gwiazdy sceny kabaretowej. W początku września na "Skałce" odbywa się Międzynarodowy Festiwal Polki, na którym można zobaczyć i wysłuchać najlepsze zespoły muzyczne z Polski i świata oraz m.in. zespoły folklorystyczne i orkiestry dęte. W Muzeum Miejskim odbywają się "Poranki Muzyczne", gdzie można usłyszeć najlepszych pianistów i skrzypków sceny światowej.
Ważną działalność pełni też Miejska Biblioteka Publiczna im. Juliusza Ligonia wraz ze swymi 6 filiami.
W Świętochłowicach sport głównie kojarzony jest z żużlem. Obecnie jednak już ta sekcja została zlikwidowana. Na terenie miasta znajduje się tor motocrossowy oraz kompleks sportowy – OSiR "Skałka", w którym są: stadion (do piłki nożnej i żużla), boisko boczne trawiaste i żwirowe, korty tenisowe, boiska do koszykówki, siatkówki i piłki ręcznej, tor speed rowerowy oraz wypożyczalnia kajaków na pobliskim stawie Skałka. W Lipinach znajduje się boisko tamtejszego Naprzodu (obecnie w remoncie).
W mieście działa, również "Świętochłowickie Stowarzyszenie Rowerowe FR Bonito" , które propaguje kolarstwo grawitacyjne. Grupa kilkunastu rowerzystów trenuje głównie na Górze Hugona. Siedziba organizacji znajduje się w Świętochłowicach przy ul. Polnej 24/30.
Kluby sportowe:
Świętochłowiczanie uczestniczący w Igrzyskach Olimpijskich:
Przez miasto przebiegają ścieżki rowerowe o długości około 5,4 km. Trasa składa się z 6 oddzielnych odcinków. Pięć odcinków posiada nawierzchnię asfaltową, a jeden znajduje się na drodze gruntowej i prowadzi na Górę Hugona.
Zobacz więcej w osobnym artykule: Prezydenci Świętochłowic.Prezydentem Świętochłowic jest od 2000 roku Eugeniusz Moś wywodzący się z RS AWS (Akcja Wyborcza Solidarność), obecnie w KWW "Porozumienie Świętochłowickie". W 2002 wygrał on wybory bezpośrednie, w drugiej turze pokonując Michała Urbana. W Radzie Miejskiej zasiada 23 radnych (po 6 z okręgów: Centrum, Chropaczów, Lipiny-Piaśniki oraz 5 ze Zgody).
W wyborach samorządowych w 2006 wygrał w I turze Eugeniusz Moś uzyskując 62,35% głosów i pokonując Andrzeja Szatona (24,12%), Jana Szczęśniewskiego (8,15%) i Wiesławę Drynkorn (5,38%). Tym samym został prezydentem Świętochłowic na trzecią kadencję. W Radzie Miejskiej zasiada: 13 radnych z "Porozumienia Świętochłowickiego" (centroprawica), 8 radnych z "Platformy Obywatelskiej" oraz po jednym z "Prawa i Sprawiedliwości" i "Lewicy i Demokratów". Przewodniczącą Rady Miejskiej jest Urszula Gniełka, a jej zastępcami Gerda Król i Jerzy Lesik.
Wpis do Rejestru Zabytków posiadają: zespół zabudowań walcowni na terenie dawnych Zakładów Cynkowych "Silesia" w Lipinach, kościół ewangelicki pw. Jana Chrzciciela, wieże wyciągowe szybów I i II kopalni "Polska", kościół pw. Matki Boskiej Różańcowej, zespół trzynastu witraży w kościele św. Augustyna, Krzyż Męki Pańskiej w Chropaczowie, organy w kościele św. Augustyna w Lipinach.
Miasto od dawna związane z przemysłem górniczym i hutniczym. Pierwsze kopalnie pojawiły się w mieście już od 1826, natomiast huty od 1830. Przemysł górniczy w procesie restrukturyzacji już upadł, jednak hutniczy wciąż istnieje. Huty Florian i Zgoda działają do dziś. Mniejsza działalność prowadzi jeszcze huta Silesia. Na terenie miasta funkcjonuje już z powodzeniem kilkanaście firm z udziałem kapitału zagranicznego. Poza tym w mieście istnieje fabryka kosmetyków "Pollena-Malwa", fabryka opon Michelin, fabryka silników Volvo, jedna z większych w Polsce firma spedycyjna - "Delta Trans", platforma logistyczna Yves Rocher - Polska oraz wiele innych mniejszych firm, m.in. "Veldus", "Tyco Wterworks". W niedalekiej przyszłości powstanie Centrum Kapitałowe oraz wytwórnia ciastek "Lambertz".
Stworzony został także Śląski Park Przemysłowy (wspólnie z Rudą Śląską), gdzie ściągani są inwestorzy. Dobre umiejscowienie Świętochłowic, w centrum GOP, stanowi dobrą możliwość tworzenia nowych przedsiębiorstw. W mieście znajduje się wiele supermarketów, m.in. Lidl, Albert, TESCO, Plus. Handel i usługi w mieście obsługuje sieć placówek spółdzielczych oraz prywatnych. Kilkadziesiąt zakładów rzemieślniczych różnych branż zapewnia świadczenie podstawowych usług dla ludności. Na terenie miasta znajduje się 8 fili lub oddziałów różnych banków, które zapewniają obsługę finansową podmiotów gospodarczych i mieszkańców miasta.
Procesy restrukturyzacji górnictwa i hutnictwa spowodowały bardzo wysokie bezrobocie w mieście. Jednak w miarę, gdy w Polsce zmniejszało się bezrobocie także i w Świętochłowicach spadało, by w maju 2008 osiągnąć najniższy poziom od kilku lat, czyli 10,5%[4] . Zmianę bezrobocie obrazuje grafika umieszczona obok. Na górę strony
Woda dla całego obszaru miasta dostarczana jest poprzez sieć magistralną Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów w Katowicach do systemu wodociągowego miasta. Eksploatację sieci wodno – kanalizacyjnej Świętochłowic prowadzi Chorzowsko – Świętochłowickie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. (ChŚPWiK Sp. z o.o.), które realizuje zadania z zakresu zaopatrzenia miasta w wodę, jak również odprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych oraz ich oczyszczania.
W 2005 roku długość sieci wodociągowej eksploatowanej w Świętochłowicach przez ChŚPWiK wynosiła 68 289,7 mb. Świętochłowice posiadają rozbudowany system kanalizacji sanitarnej, deszczowej i ogólnospławnej. Długość sieci kanalizacyjnej miasta w 2005 roku wynosiła 84 622,8 mb.
Świętochłowice posiadają nowoczesne (wybudowane w 1991 roku) składowisko odpadów komunalnych. Zarządzanie składowiskiem powierzono Miejskiemu Przedsiębiorstwu Komunalnemu Sp. z o.o., w której 100% udziałów posiada gmina Świętochłowice.
Składowisko zlokalizowane jest w zachodniej części miasta Świętochłowice, na terenie wyrobiska hałdy hutniczej huty „Florian”. Składowisko składa się z ośmiu komór. Powierzchnia całego terenu przeznaczonego na składowisko wynosi 12,17 ha, z czego same kwatery składowania odpadów zajmują powierzchnię 7,076 ha.
Wśród dostarczanych na wysypisko odpadów komunalnych dominują niesegregowane (zmieszane) odpady, wytwarzane w większości w gospodarstwach domowych, które stanowią 89,2% wszystkich dostarczanych odpadów.
Na terenie składowiska w tym roku planowana jest budowa nowoczesnej linii do segregacji odpadów komunalnych. Dzięki temu na wysypisko trafi mniej odpadów i docelowo znajdzie tu zatrudnienie około 40 osób.
Głównym producentem energii cieplnej dla Świętochłowic jest Elektrociepłownia Chorzów "Elcho". Zadania w zakresie przesyłu i dystrybucji energii cieplnej dla celów grzewczych i ciepłej wody użytkowej oraz produkcji ciepła w źródłach własnych realizuje Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Katowice S.A.
W 2005 roku spółka na terenie miasta zarządzała siecią ciepłowniczą o łącznej długości 32 915 m w tym sieci magistralnej wysokoparametrowej 21 311 m oraz niskoparametrowej 11 604 m. Spółka eksploatowała na terenie miasta 6 kotłowni lokalnych, w których produkowała 9 069,7 GJ.
Na terenie miasta Świętochłowice eksploatację sieci gazowej prowadzi Górnośląska Spółka Gazownictwa Sp. z o.o. w Zabrzu – Rozdzielnia Gazu w Świętochłowicach. Długość sieci gazowej w mieście w roku 2005 wynosiła 94 948 mb.
W 2005 roku w Świętochłowicach funkcjonowało 25 central telefonicznych o łącznej pojemności ok. 15000 abonentów, wykorzystywanych w 80%. W ostatnich latach w Świętochłowicach nastąpiła wyraźna dynamika w rozwoju telekomunikacji i jej dostępności dla mieszkańców (np. w 1995r. były 3 centrale telefoniczne o pojemności 5680 w 100% abonenci wykorzystywali te możliwości).
Operatorzy telefonii:
komórkowej: Plus GSM, PTK Centertel (Orange), Era GSM, Play
Dostępność:
Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani ze Świętochłowicami.Członkowie: Bytom • Chorzów • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jaworzno • Katowice • Mysłowice • Piekary Śląskie • Ruda Śląska • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tychy • Zabrze •
Przyszli członkowie: Będzin • Czeladź • Knurów • Mikołów • Tarnowskie Góry
|
||||||||||
Babice • Bestwina • Będzin • Bieruń • Bobrowniki • Boguszów-Gorce • Bojszowy • Brzeszcze • Bytom • Chełm Śląski • Chełmek • Chorzów • Cyców • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Dąbrowa Górnicza • Gaszowice • Gierałtowice • Gliwice • Goczałkowice-Zdrój • Godów • Gorzyce • Imielin • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Jejkowice • Katowice • Knurów • Kornowac • Lędziny • Libiąż • Lubomia • Ludwin • Lyski • Łaziska Górne • Marklowice • Miedźna • Mikołów • Mszana • Mysłowice • gm. miejska Nowa Ruda • gm. wiejska Nowa Ruda • Ornotowice • Orzesze • gm. wiejska Oświęcim • Pawłowice • Piekary Śląskie • Pilchowice • Psary • Pszczyna • Pszów • Puchaczów • Radlin • Radzionków • Ruda Śląska • Rybnik • Rydułtowy • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Sośnicowice • Suszec • Świerklany • Świętochłowice • Trzebinia • Tychy • Wałbrzych • Wodzisław Śląski • Wojkowice • Wyry • Zabrze • Zebrzydowice • Żory
