Gmina - to wspólnota samorządowa mieszkańców na odpowiednim terytorium. Może występować również jako jednostka samorządu specjalnego np. gmina wyznaniowa, gmina szkolna.
Od 1990 r. w Polsce gmina (od niem. Gemeinde - komuna, społeczność) jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego. O ustroju gminy stanowi jej statut. Gmina może być gminą wiejską, gminą miejsko-wiejską lub gminą miejską.
Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa, dzielnice, osiedla i inne.
Spis treści |
Do zakresu działania gminy należą wszystkie sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, nie zastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Zadania te dzielimy na własne – nadane ustawowo i zlecone – przydzielane przez władze państwowe.
Gmina realizuje wszystkie zadania niezastrzeżone do kompetencji innych jednostek samorządu terytorialnego (powiat, województwo samorządowe).
Mieszkańcy uczestniczą w sprawowaniu władzy na terenie swojej gminy poprzez głosowanie: w wyborach samorządowych oraz referendum lokalnym lub za pośrednictwem organów gminy.
Gmina realizuje dwa rodzaje zadań: własne i zlecone.
I zadania własne- zadania publiczne wykonywane przez jednostkę samorządu terytorialnego, które służą zaspokojeniu potrzeb wspólnoty samorządowej. Mogą one być:
- gmina nie może zrezygnować z ich realizacji, musi zapewnić w budżecie środki na ich realizowanie; przyczyna: dążenie do zapewnienia mieszkańcom świadczeń publicznych o charakterze elementarnym
- gmina realizuje je w takim zakresie, w jakim jest to możliwe ze względu na środki posiadane w budżecie oraz lokalne potrzeby (samodzielnie na własną odpowiedzialność z własnego budżetu).
Zadania własne obejmują sprawy :
II zadania zlecone- inne zadania publiczne wynikające z uzasadnionych potrzeb państwa ustawowo zlecone do wykonania jednostkom samorządu terytorialnego. Są:
Na terenie kraju jest obecnie 2478 gmin trzech rodzajów:
Ogółem liczba miast (w gminach miejskich i miejsko-wiejskich łącznie) wynosi 892.
(stan 1 stycznia 2007, GUS)
Ogólnie:
Gminy miejskie:
Gminy miejsko-wiejskie:
Gminy wiejskie:
Miasta:
(stan 1 stycznia 2007, GUS)
Ogólnie oraz gminy miejskie:
Gminy miejsko-wiejskie:
Gminy wiejskie:
Miasta:
Status samorządu gminnego reguluje w Polsce ustawa z dnia 8 marca 1990 samorządzie gminnym, (Dz. U. 1990 Nr 16 poz. 95)
oraz