 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: szablon zamiast tabelki. Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Hieronim Augustyn Lubomirski | ||
|
||
| Szlachta | Lubomirscy | |
| Herby szlacheckie | 
|
|
| Rodzice | Jerzy Sebastian Lubomirski Konstancja Ligęza |
|
| Żony | Konstancja Bokum | |
| Dzieci | z Konstancją Bokum Anna Lubomirska Marianna Lubomirska Elżbieta Lubomirska Aleksander Jakub Lubomirski Jerzy Ignacy Lubomirski Jan Lubomirski Jakub Lubomirski |
|
| Data urodzin | 20 stycznia 1647 | |
| Miejsce urodzin | Rzeszów | |
| Data śmierci | 20 kwietnia 1706 | |
| Miejsce śmierci | Rzeszów | |
Hieronim Augustyn Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 1647, zm. 20 kwietnia 1706) – hetman wielki koronny, hetman polny koronny, kasztelan krakowski i wojewoda krakowski od 1702, podskarbi wielki koronny od 1692, marszałek nadworny koronny od 1683, chorąży wielki koronny od 1676, kawaler maltański, jeden z najdzielniejszych rycerzy swojej epoki.
Był synem Jerzego Sebastiana Lubomirskiego i kasztelanki sandomierskiej Konstancji Ligęzianki, bratem Stanisława Herakliusza, właścicielem Rzeszowa, dziedzicem dóbr Wiśnicz i Jarosław.
W 1663 studiował na uniwersytecie w Padwie, wstąpił do zakonu joannitów. W 1668 brał udział na czele swojego prywatnego wojska w walkach z hetmanem kozackim Piotrem Doroszenką.
Od 1670 r. służył w wojsku koronnym. Brał udział w kampanii 1671 r. przeciw Ordzie Krymskiej, podczas której wyróżnił się podczas bitew pod Bracławiem i Kalnikiem, zdobył Winnicę. Brał udział w kampanii chocimskiej i wyprawie Sieniawskiego do Mołdawii 1673/1674. Odznaczył się w bitwie pod Lwowem 1675 i w kampanii 1676 r. walcząc pod Wojniłowem i Żórawnem. Podpisał elekcję Jana III Sobieskiego. Przez wiele lat procesował się z Dymitrem Wiśniowieckim o ordynację ostrogską. W 1676 został chorążym wielkim koronnym, w 1677 jego oddziały przeprowadziły bez zgody Rzeczypospolitej dywersję na Węgrzech, popierając antyaustriackie powstanie. W 1679, wyjechał na dwór Ludwika XIV, od którego już wcześniej pobierał pensję 15 000 liwrów rocznie.
Wybrany marszałkiem sejmu 1681, jako stronnik francuski uniemożliwił zawiązanie się koalicji antytureckiej. W 1682 przeszedł na stronę Habsburgów. W 1683 został marszałkiem nadwornym koronnym. Utworzył polski korpus posiłkowy na żołdzie cesarza, stając na jego czele, w stopniu feldmarszałka-lejtnanta. Jego oddział pośpieszył 28 czerwca 1683 na udaną odsiecz obleganej przez Turków Bratysławie. Przyczynił się znacznie do wygranej w bitwie pod Bisambergiem. W czasie bitwy pod Wiedniem jego korpus walczył w składzie armii austriackiej i jako pierwszy dotarł do murów Wiednia, następnie brał udział w bitwie pod Parkanami. Jednak wkrótce porzucił służbę austriacką i uczestniczył w wyprawach mołdawskich Sobieskiego. W 1685 jako zakonnik potajemnie się ożenił, co wywołało wściekłość nuncjusza papieskiego. Od 1685 stał się jednym z przywódców stronnictwa profrancuskiego w Rzeczypospolitej. Brał udział w kampaniach mołdawskich z lat 1686 i 1691. W 1692 został podskarbim wielkim koronnym. W czasie bezkrólewia 1696, popierał francuską kandydaturę ks. Conti, pozostał w opozycji do kadydatury Sasa. W 1702 August II pragnąc pozyskać swego przeciwnika uczynił go hetmanem polnym koronnym a niedługo potem hetmanem wielkim koronnym. Pomimo tego należał do wrogów króla. Wobec najazdu Karola XII zajął niejasną postawę. Pod naciskiem opinii publicznej i zwolenników Augusta II połaczył armię koronną z armią saską, dowodzoną przez króla. W przegranej przez Augusta II bitwie pod Kliszowem w 1702 r. dowodził armią koronną. Hetman osobiście prowadził źle zaplanowaną i anemicznie przeprowadzoną szarżę husarii. Po jej odparciu przez Szwedów niespodziewanie wycofał się z armią koronną z pola bitwy, odsłaniając skrzydło Sasów, co było główną przyczyną ich klęski. W 1704 r. przeszedł na krótko do obozu Leszczyńskiego, uważał bowiem, że lepiej byłoby aby Rzeczpospolita sprzymierzona z Karolem XII i uderzyła na Rosję w celu odzyskania ziem utraconych w roku 1667. Liczył na oddanie mu korony polskiej przez Karola XII, rozczarowany obiorem Stanisława Leszczyńskiego i wobec tego iż wojsko koronne pozostało przy Sasie, powrócił na stronę Augusta II przystępując do konfederacji sandomierskiej, stracił jednak popularność wśród szlachty. W 1705 został kawalerem Orderu Orła Białego. Zmarł w 1706 r. w swym ukochanym Rzeszowie, na krótko po pogodzeniu się z Augustem II.
Jego postać stanowi w historii Polski wprost wyjątkowy przykład niczym nieograniczonego magnackiego konformizmu a jednocześnie mistrzostwa w osiąganiu postawionych sobie zadań. Lubomirski był świetnym kawalerzystą, niezłym odważnym dowódcą. Zaufanym człowiekiem Jana III. Zdawał sobie sprawę z przyczyn upadku armii i starał się im zaradzić. Łączył w sobie najlepsze i najgorsze cechy sarmackie odwagę i pychę, patriotyzm i prywatę, waleczność i zamiłowanie do intryg. Na pewno był postacią nietuzinkową. Ostatni prawdziwy hetman sarmackiej Rzeczypospolitej, niestety także hetman obarczony piętnem zdrady, postać tragiczna a zarazem romantyczna.
| Poprzednik Franciszek Stefan Sapieha |
 |
Marszałek Sejmu I Rzeczypospolitej 1681 |
|
Następca Rafał Leszczyński |
Mikołaj Kamieniecki • Mikołaj Firlej • Jan Amor Tarnowski • Mikołaj Sieniawski • Jerzy Jazłowiecki • Mikołaj Mielecki • Jan Zamoyski • Stanisław Żółkiewski • Stanisław Koniecpolski • Mikołaj Potocki • Stanisław Rewera Potocki • Jan Sobieski • Dymitr Jerzy Wiśniowiecki • Stanisław Jan Jabłonowski • Feliks Kazimierz Potocki • Hieronim Augustyn Lubomirski • Adam Mikołaj Sieniawski • Stanisław Rzewuski • Józef Potocki • Jan Klemens Branicki • Wacław Rzewuski • Franciszek Ksawery Branicki • Piotr Ożarowski
Marcin Kamieniecki • Jan Koła • Mikołaj Sieniawski • Florian Zebrzydowski • Stanisław Leśniowolski • Jerzy Jazłowiecki • Mikołaj Sieniawski • Jan Zborowski • Stanisław Żółkiewski • Stanisław Koniecpolski • Marcin Kazanowski • Mikołaj Potocki • Marcin Kalinowski • Stanisław Rewera Potocki • Stanisław Lanckoroński • Jerzy Sebastian Lubomirski • Stefan Czarniecki • Jan Sobieski • Dymitr Jerzy Wiśniowiecki • Stanisław Jan Jabłonowski • Mikołaj Hieronim Sieniawski • Andrzej Potocki • Feliks Kazimierz Potocki • Hieronim Augustyn Lubomirski • Adam Mikołaj Sieniawski • Stanisław Rzewuski • Stanisław Chomętowski • Jan Klemens Branicki • Wacław Rzewuski • Franciszek Ksawery Branicki • Seweryn Rzewuski
Arnold • Świętosław • Wojsław • Piotr • Dymitr z Goraja • Dzierzek Łopaciński • Hińcza z Rogowa • Jan de Kozcow • Tomasz Nowek • Piotr Mediolański • Henryk z Rogowa • Mikołaj Hinczowicz z Kazimierza • Andrzej z Lublina • Jan Hincza z Rogowa • Jakub Dembiński • Jan Rzeszowski • Paweł Jasieński • Piotr Kurozwęcki • Jakub Szydłowiecki • Andrzej Kościelecki • Mikołaj Szydłowiecki • Jan Spytek Tarnowski • Spytek Jordan • Stanisław Spytek Tarnowski • Walenty Dembiński • Stanisław Sobek z Sulejowa • Hieronim Bużeński • Jakub Rokossowski • Jan Dulski • Jan Firlej • Baltazar Stanisławski • Stanisław Warszycki • Mikołaj Daniłowicz • Hermolaus Ligęza • Jan Mikołaj Daniłowicz • Bogusław Leszczyński • Jan Kazimierz Krasiński • Jan Andrzej Morsztyn • Marcin Zamoyski • Marek Matczyński • Hieronim Augustyn Lubomirski • Rafał Leszczyński • Jan Jerzy Przebendowski • Franciszek Maksymilian Ossoliński • Jan Kanty Moszyński • Jan Ansgary Czapski • Maciej Grabowski • Jan Odrowąż Sedlnicki • Teodor Wessel • Adam Poniński • Roch Kossowski
Paszek z Bogumilowic • Piotr Niedźwiedzki • Jędrzej Brochocki • Wawrzyniec Zaremba z Kaliny • Domarat Kobylański • Jakub Przekora z Morawian • Mikołaj Lanckoroński • Piotr Oleśnicki z Sienna • Andrzej Tęczyński z Rabsztyna • Jan Lanckoroński • Jan Bejzat z Mokrska • Mikołaj Zakrzowski • Hynek z Balic, z Gorenic • Jan Lanckoroński z Brzezia • Jan Bejzat z Mokrska • Michał Lasocki • Paweł Jesieniecki • Jan Kuropatwa • Piotr Dunin • Stanisław Szydłowiecki • Piotr Kurozwęcki • Stanisław Lanckoroński • Jan Ossoliński • Rafał Leszczyński • Jan Tęczynski z Rabsztyna • Stanisław Jarocki • Piotr Kmita Sobieński • Jan Tęczyński • Stanisław Maciejowski • Stanisław Wolski • Stanisław Barzi • Andrzej Opaliński • Andrzej Zborowski • Stanisław Przyjemski • Prokop Sieniawski • Mikołaj Wolski • Andrzej Przyjemski • Łukasz Opaliński • Stanisław Przyjemski • Adam Kazanowski • Jerzy Sebastian Lubomirski • Łukasz Opaliński • Jan Klemens Branicki • Stanisław Herakliusz Lubomirski • Mikołaj Hieronim Sieniawski • Hieronim Augustyn Lubomirski • Józef Karol Lubomirski • Kazimierz Ludwik Bieliński • Kazimierz Józef Sanguszko • Wojciech Dąmbski • Stanisław Chomętowski • Stefan Potocki • Franciszek Bieliński • Jerzy August Mniszech • Franciszek Wielopolski • Franciszek Rzewuski • Kazimierz Raczyński • Stanisław Kostka Bieliński
Jan z Tarnowa • Spytek I Jarosławski • Rafał Jarosławski z Przeworska • Spytek III Jarosławski • Anna Jarosławska • Stanisław Odrowąż • Zofia ze Sprowy Odrowąż • Jan Amor Tarnowski • Jan Krzysztof Tarnowski • Jan Kostka • Anna Ostrogska • Aleksander Ostrogski • Anna Alojza Chodkiewicz • Jan Karol Chodkiewicz • Aleksander Michał Lubomirski • Konstanty Jacek Lubomirski • Hieronim Augustyn Lubomirski • Katarzyna Zamoyska • Jan Sobiepan Zamoyski • Maria Kazimiera d'Arquien • Jan III Sobieski • Kazimierz Czartoryski • August Aleksander Czartoryski • Adam Kazimierz Czartoryski • Adam Jerzy Czartoryski • Gustaw Adolf Weiss • Karol Bartoszewski • Ferdynand Pawlikowski • Adolf Dietzius • Stanisław Sierankiewicz • Stanisław Kostner • Jan Szram • Julian Majlich • Kazimierz Gottfried • Wacław Nartowski • Stanisław Chudzik • Tadeusz Głowaty • Jan Słota • Janusz Ważny • Romuald Ostrowski • Kazimierz Ziobro • Stanisław Hajnus • Jerzy Matusz • Jan Kazimierz Gilowski • Janusz Andrzej Dąbrowski • Andrzej Wyczawski
