Z Wikipedii
Klasycyzm (z łac. classicus - doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do osiągnięć starożytnych Greków i Rzymian. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie, a następnie występował równolegle do baroku, czyli od XVII wieku do końca wieku XVIII, w niektórych krajach trwał do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Styl ten szczególnie nawiązywał do antyku. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił pod koniec XVIII wieku i w pierwszej ćwierci wieku XIX. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła wojna klasyków z romantykami.
Zauroczenie klasyczną harmonią pojawiało się wielokrotnie, także w XX wieku, pod postacią neoklasycyzmu (w literaturze, w architekturze), a następnie wśród artystów awangardowych, np. u Picassa.
Cechy klasycyzmu:
- wzorowanie się na tematyce i architekturze starożytnej Grecji i Rzymu (rzymski Panteon i Partenon w Atenach)
- chęć wiernego odwzorowania elementów dekoracji, stroju czy architektury Antyku
- statyka zamiast dynamizmu
- oszczędność wyrazu
- spokój - przeciwieństwo barokowej ekspresji
- uwypuklenie cnót obywatelskich w przeciwieństwie do rokokowej frywolności
- obraz idealistyczny
- kształt ważniejszy niż barwa
- tematyka moralizatorska, często propagandowa (np. Jacques-Louis David Śmierć Marata)
- ukazywanie momentu przed ważnym wydarzeniem lub akcją (np. Jacques-Louis David Przysięga Horacjuszy)
- używanie silnego strumienia, "snopu" światła (np. Jacques-Louis David Śmierć Sokratesa)
Klasycyzm w Polsce to tzw. styl stanisławowski (od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego).
[edytuj] Architektura klasycystyczna, podstawowe cechy
- wzorowanie się na starożytnych budowlach greckich i rzymskich oraz na niektórych budowlach odrodzenia;
- kopiowanie elementów architektury starożytnej;
- budowle wznoszone na planie zwartym, koła lub prostokąta;
- stosowanie kolumnad i kolumnowych portyków ze zwieńczeniem w kształcie tympanonu; pilastrów, dużych okien; tympanon przeważnie dekorowany płaskorzeźbą;
- kolor przyporządkowany rysunkowi;
- dążenie do uzyskania efektu harmonii, zrównoważonej kompozycji, stosowanie symetrii;
- w opozycji do baroku przeważają fasady o liniach prostych bez wygięć i skrętów;
- oszczędne stosowanie zdobnictwa; jeżeli się pojawiają, są to uskrzydlone postacie lwów z ludzkimi głowami, orły , wieńce, wazony, girlandy z róż, kokardy, hełmy, tarcze, skrzyżowane sztandary nawiązujące do tradycji cesarstwa rzymskiego;
- rozwój budownictwa użyteczności publicznej, takiego jak: urzędy , teatry, szpitale, szkoły, zakładane wówczas muzea;
- pałace – duże, niskie, wydłużone, na planie prostokąta, z wysuniętą częścią środkową ozdobioną portykiem;
- we wnętrzach wielkie, podłużne, jasne sale, chętnie malowane na biało, płaskie sufity, okna duże, kwadratowe;
- kościoły – często na planie koła, przekryte kopułą
[edytuj] Najważniejsi przedstawiciele klasycyzmu
[edytuj] Architektura
- Francja: Jacques Germain Soufflot, Jean Francois Chalgrin, Charles Percier
- Anglia: Robert Adam
- Niemcy: Karl Friedrich Schinkel, Leo von Klenze, Carl Gotthard Langhans, Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff
- Włochy: Giovanni Battista Piranesi
- Polska: Dominik Merlini, Jan Chrystian Kamsetzer, Szymon Bogumił Zug, Jakub Kubicki, Antonio Corazzi, Efraim Szreger, Chrystian Piotr Aigner, Wawrzyniec Gucewicz
[edytuj] Malarstwo i grafika
Cechy:
- Statyczne oparta na układach pionowych
- Kontur
- Chłodny koloryt
- Miękki światłocień
- Gładka faktura
Malarstwo wyraziło się głównie w tematyce historycznej (starożytnej), mitologicznej, alegorycznej i portrecie.
- Antonio Canova - rzeźbił głównie posągi i grupy mitologiczne ("Dedal i Ikar", "Trzy Gracje"); rzeźbił także postacie współczesne, przedstawiając je jednak jako postacie mitologiczne (Henryka Lubomirskiego przedstawił jako Amora)
- Bertel Thorvaldsen - rzeźby mitologiczne, religijne, historyczne pomniki, popiersia. Autor pomnika Mikołaja Kopernika i księcia Józefa Poniatowskiego (ten ostatni wzorowany na rzymskiej statui Marka Aureliusza)
- André Le Brun - tworzył rzeźby do dekoracji Zamku Królewskiego i Łazienek, a także popiersia znanych Polaków.
- Jakub Tatarkiewicz - wyrzeźbił popiersie Fryderyka Chopina.
[edytuj] Najważniejsze budowle klasycyzmu
[edytuj] Zobacz też
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Klasycyzm
Klasycyzm - Czy wiesz...
Klasycyzm - Artykuł na medal
Zobacz więcej w osobnym artykule: Architektura klasycystyczna.
