Z Wikipedii
Współrzędne: 50°40' N 17°56' E50.6666667 17.9333333 (Opole)
Stare Miasto - widok z Wieży Piastowskiej
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej
Kolejowa wieża ciśnień przy Dworcu Głównym
Opole (niem. Oppeln, cz. Opolí) – miasto na prawach powiatu w Polsce. Główny ośrodek gospodarczy, naukowy, kulturalny i administracyjny oraz stolica województwa opolskiego, a także regionu nazywającego się Opolszczyzna od którego pochodzi jego nazwa; jedno z najstarszych miast w kraju. Miasto leży w historycznej krainie Górny Śląsk, a od wczesnego średniowiecza do początku XX wieku, obok Raciborza, było jego stolicą.
Pierwotnie opole oznaczało związaną wspólnymi prawami i obowiązkami wspólnotę rodową i terytorialną. Jedna z takich wspólnot dała początek miastu.
Przez Opole przepływa Odra, Mała Panew, Swornica i Prószkowski Potok , lokalne rzeki: Malina, Olszanka i Czarnka, 2 kanały: Kanał Wiński oraz Kanał Ulgi dla Odry, a także Młynówka. Wysokość najwyższego punktu – 183,1 m n.p.m. (wzgórze przy ulicy Stara Droga, ok. 3 km od granicy z Winowem w Gminie Prószków). Wraz z przyległymi gminami miasto tworzy 265-tysięczną aglomerację.
[edytuj] Średniowiecze
[edytuj] XV-XVII wiek
- 1474 - Oblężenie Opola przez wojska polskiego króla Kazimierza Jagiellończyka, za poparcie udzielone przez ks. Mikołaja I królowi węgierskiemu Maciejowi Korwinowi.
- 1532 - umiera ostatni przedstawiciel opolsko-raciborskiej linii Piastów - Jan II Dobry.
- 1532-1552 - Tytułem zastawu miasto dostaje się we władanie Jerzego Hohenzollerna.
- 1552-1556 - Królowa węgierska Izabela Zapolya (córka króla polskiego Zygmunta Starego i Bony) zostaje nową władczynią Opola, jako lenniczka cesarza Ferdynanda Habsburga.
- 1600 - Wielka powódź, Odra przenosi swój nurt na zachodni brzeg Pasieki.
- 1615 - Pożar zniszczył dużą część miasta.
- 1632 - Zdobycie Opola przez oddziały saskie i szwedzkie. Okupacja trwała dwa lata i kosztowała miasto blisko 10 tys. florenów.
- 1645 - Opole wraz z całym księstwem opolsko-raciborskim przechodzi, tytułem zastawu, we władanie polskiej dynastii Wazów.
- 1655 - Król Polski Jan II Kazimierz wraz z całym dworem przybywa do Opola, chroniąc się przed najazdem szwedzkim na Rzeczpospolitą. Z Opola wyruszył 18 grudnia 1655 po dotarciu wieści o przełomowym zwycięstwie pod Krosnem (7 grudnia 1655 r.), król wyruszył przez Śląsk, Lubowlę (27 grudnia), Biecz, Nowy Żmigród, Duklę i 3 stycznia 1656 przybył do Krosna.
- 1666 - Po spłaceniu sum zastawnych Habsburgowie przejmują ponownie Opole i księstwo opolsko-raciborskie.
[edytuj] XVIII-XIX wiek
- 1741 - Do Opola wkroczyły wojska pruskie. Po pokoju wrocławskim w lipcu 1742 r., kończącym I wojnę śląską, miasto znalazło się w granicach Prus.
- 1756-1763 - W czasie wojny siedmioletniej miasto zdobywali dwukrotnie Austriacy (1757, 1762) i Rosjanie (1761). Pokój w Hubertsburgu pozostawił jednak Opole pod panowaniem pruskim.
- 1800 - Założenie drukarni polskiej.
- 1807 - Podczas wojen napoleońskich wkraczają do miasta sprzymierzeńcy Francuzów - Bawarczycy, a później załoga francuska (opuściła Opole w lipcu 1808 r.).
- 1818 - Opole zostaje stolicą rejencji opolskiej, jednostki administracyjnej, obejmującej cały pruski Górny Śląsk. W mieście powstaje urząd rejencji (Regierungsbezirk Oppeln), jeden z czterech w prowincji śląskiej[2].
- 1824 - Powstanie pierwszej biblioteki publicznej.
- 1827 - Oświetlenie po raz pierwszy ulic Opola 17 latarniami.
- 1828 - Zaczęła ukazywać się urzędowa gazeta miejska "Stadtblatt fur Oppeln", przemianowana później na "Oppelner Stadtblatt".
- 1843 - Do Opola dotarła pierwsza na Śląsku linia kolejowa z Wrocławia.
- 1849-1850 - Ks. Bernard Bogedain wydaje polskojęzyczną "Gazetę miejską dla Górnego Śląska".
- 1862 - Zbudowana zostaje gazownia miejska, dzięki której Opole zostaje niebawem oświetlone przez 140 gazowych latarni ulicznych.
- 1864 - Ukazuje się najstarszy periodyk niemiecki w Opolu, początkowo jako "Wochenblatt fur Stadt und Land", od 1890 r. jako dziennik "Oppelner Zeitung".
- 1890 - Bronisław Koraszewski rozpoczyna wydawanie "Gazety Opolskiej" (wychodziła do 1922 r.)
- 1897 - Otwarty zostaje "Bank Ludowy", polska placówka spółdzielcza.
- 1899 - Zakrzów zostaje przyłączony w granice miejskie Opola. Opole zostaje siedzibą odrębnego powiatu miejskiego.
[edytuj] lata 1901 - 1945
[edytuj] Od 1945 r. do dzisiaj
- 1945 - Zdobycie Opola przez oddziały 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej. Radziecka komendantura wojenna przekazuje władzę polskiej administracji. Do Opola przybywają pierwsze transporty repatriantów zza Buga. Rozpoczyna działalność Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika.
- 1946 - Dożynki Śląskie w Opolu z udziałem prezydenta Bolesława Bieruta, wicepremiera i ministra Ziem Odzyskanych Władysława Gomułki oraz wojewody śląsko-dąbrowskiego Aleksandra Zawadzkiego. Z całego kraju przybywa ok. 300 tysięcy delegatów.
- 1947 - Otwarcie Miejskiej Biblioteki Publicznej. Powołanie Komitetu Badań Prehistorycznych (w maju 1955 przekształconego w Opolskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk).
- 1949 - Przekazanie do użytku odremontowanego budynku teatru przy ul. 24 Marca (obecnie ul. Mozarta). Przy dużej scenie PTZO powstaje Teatr lalek.
- 1949 - Odbudowa dawnego Szpitala św. Wojciecha przy pl. Czerwonej Armii (obecnie pl. Kopernika).
- 1950 - Powstaje województwo opolskie.
- 1952 - Powołanie do życia Opolskiej Orkiestry Symfonicznej (we wrześniu 1972 r. przemianowana na Filharmonię Opolską im. Józefa Elsnera) i Zespołu Pieśni i Tańca "Opole".
- 1955 - Przeniesienie Wyższej Szkoły Pedagogicznej z Wrocławia do Opola
- 1956 - Rozpoczyna pracę Rozgłośnia Polskiego Radia w Opolu.
- 1960 - Zorganizowana zostaje I Wiosna Opolska - Festiwal Artystyczny Ziem Zachodnich i Północnych.
- 1961 - Kolonia Gosławicka zostaje włączona w granice Opola.
- 1963 - Zorganizowany zostaje I Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej.
- 1964 - Rozpoczyna działalność Centralne Muzeum Martyrologii Jeńców Wojennych w Łambinowicach, z siedzibą dyrekcji w Opolu.
- 1968 - 20 lipca, podczas uroczystej sesji wojewódzkiej i miejskiej rady narodowej, dokonano otwarcia nowej hali widowiskowo-sportowej - popularnego "Okrąglaka".[3]
- 1971 - Bracia Kowalczykowie podłożyli ładunek wybuchowy w auli Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Opolu. Zniszczeniu uległa aula WSP oraz magazyny biblioteczne.
- 1976 - 27 maja, na zebraniu przedstawicieli Opolskiej Spółdzielni Mieszkaniowej Przyszłość podjęto uchwałę powołującą Osiedle im. Związku Walki Młodych. Rozpoczyna się budowa największego opolskiego osiedla mieszkaniowego.
- 1980 - Strajki ostrzegawcze opolskich załóg pracowniczych, m.in. w FSD w Nysie, Elektrowni "Opole", Zakładach Koksowniczych w Zdzieszowicach.
- 1981 - W opolskim amfiteatrze zorganizowane zostaje spotkanie przewodniczącego NSZZ "Solidarność" Lecha Wałęsy z mieszkańcami Opolszczyzny.
- 1990 - Ukazuje się pierwszy numer "Gazety Opolskiej", której redaktorem naczelnym zostaje Edward Pochroń
- 1992 - W Opolu otwarty zostaje Wicekonsulat RFN.
- 1997 - 6 maja, w budynku przy ul. Słowackiego otwarte zostaje Centrum Rehabilitacji dla Dzieci z Porażeniem Mózgowym.
- 1997 - 10 lipca, Opole oraz wiele miast i wsi Opolszczyzny dotyka katastrofalna, tragiczna w skutkach powódź.
- 1997 - 1 sierpień, rozpoczyna działalność Wojewódzkie Centrum Medyczne w nowych obiektach przy al. Witosa.
- 1997 - W opolskiej katedrze zamontowane zostają 4,5 -tonowe drzwi, wyrzeźbione w brązie przez opolskiego artystę Alfreda Panitza.
- 1998 - 11 stycznia, w obronie zachowania Opolszczyzny na mapie administracyjnej Polski utworzony zostaje Obywatelski Komitet Obrony Opolszczyzny (OKOOP).
- 1998 - 11 marca, kilka tysięcy Opolan manifestuje pod pomnikiem Bojownikom o Polskość Śląska Opolskiego przeciwko rządowym planom likwidacji województwa opolskiego oraz włączenia go w obszar regionu Górnego Śląska.
- 1998 - 16 maja, uroczystość przekazania Opolu
za wkład w działanie na rzecz integracji europejskiej - Flagi Honorowej, przyznanej przez Radę Europy.
- 1998 - 18 lipca, sejm podejmuje uchwałę o nowym podziale administracyjnym Polski na 16 województw, z opolskim włącznie, które powiększone zostaje o Olesno i miejscowości wchodzące w skład powiatu oleskiego.
- 1999 - 17 lutego w laboratorium kryminalistycznym KWP w Opolu uruchomiono jedna z najnowocześniejszych w kraju pracownię badań genetycznych.
- 1999 - Na Targach "Investcity'99" w Poznaniu Opole zdobywa główne nagrody w dwóch (i jedynych) targowych konkursach: na najlepiej przygotowany udział w targach oraz najlepiej zaaranżowane stoisko.
- 1999 - Radni Sejmiku Wojewódzkiego wybrali herb ostatniego księcia piastowskiego Jana Dobrego na herb województwa opolskiego.
- 2000 - Opole uhonorowane zostaje Plakietą Honorową Rady Europy, przyznaną przez Parlament Europejski za aktywność w podejmowaniu międzynarodowych kontaktów i propagowanie idei nowoczesnej Europy.
- 2000 - Po popowodziowym remoncie otwarty zostaje zabytkowy "Dom lodowy", czyli budynek PTTK przy stawku na ul. Barlickiego.
- 2000 - W rankingu miast o największym potencjale rozwojowym opracowanym przez Centrum Badań Regionalnych w Warszawie Opole trafia do ścisłej czołówce miast, plasując się za Sopotem, Poznaniem oraz Krakowem.
- 2004 - papież Jan Paweł II odebrał w Watykanie doktorat honoris causa Uniwersytetu Opolskiego
- 2007 - w Opolu powstała Podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej
- 2007 - w Czerwcu Opole w rankingu miesięcznika "Forbes" zajęło dziewiąte miejsce w kategorii miast najatrakcyjniejszych dla biznesu i trzecie wśród miast najatrakcyjniejszych dla kapitału zagranicznego.
- 2007 - Opole zdobyło pierwsze miejsce pod względem pozyskanych środków europejskich w przeliczeniu na jednego mieszkańca w rankingu samorządowym opublikowanym 13.07. przez "Rzeczpospolitą".
Zabytki:
- Bazylika katedralna Podwyższenia Krzyża Św. – gotycka świątynia z XV wieku, z dwiema wieżami z 1899 r. o wysokości 73 metrów; stoi w miejscu, w którym ok. 1005 r. Bolesław Chrobry wzniósł drewniany kościół; w podziemiach groby Piastów Śląskich.
- Kościół Świętej Trójcy - halowy kościół z 1309 r., przebudowany w XVIII i XX wieku, z barokowym wnętrzem; w podziemiach znajdują się groby Piastów Śląskich.
- Kościół Matki Boskiej Bolesnej i św. Wojciecha - najstarsza opolska świątynia (z X wieku), według legendy wzniesiona w miejscu żarliwych kazań św. Wojciecha; w 1739 r. przebudowana w stylu barokowym, w 1875 r. dobudowano wieżę; z racji umiejscowienia nazywany kościołem na górce.
- Kościół św. Sebastiana - wybudowany w 1696 r. jako wotum dziękczynne po wygaśnięciu w 1680 r. epidemii dżumy, w miejscu ówczesnej karczmy, w której zmarła pierwsza ofiara zarazy.
- Kościół św. Aleksego - wzniesiony po 1421 r. z fundacji Jana Kropidły, przebudowany w 1691 r. w barokowym stylu.
- Kościół św. Piotra i Pawła
- Wieża Piastowska - zbudowana ok. 1300 r. jedyna pozostałość po rozebranym w latach 30. XX wieku Zamku Piastowskim; na wysokości 42 metrów znajduje się taras widokowy.
- Wieża Zamku Górnego - pochodząca z końca XIV wieku pozostałość po spalonym w 1615 r. zamku; przebudowana w 1844 r., obecnie włączona do zabudowań pobliskiej szkoły.
- Ratusz - wzniesiony w 1864 i przebudowany w 1936 roku (po zawaleniu się wieży) na wzór florenckiego pałacu Vecchio.
- neogotycka wieża ciśnień - wybudowana w 1896 r., przy obecnej ul. Oleskiej
- Stara Synagoga przy ul. Szpitalnej, powstała w 1842 r., obecnie siedziba TVP Opole.
- gmach Poczty Polskiej
- gmach Urzędu Wojewódzkiego
- gmach Dworca Głównego
- pozostałości murów obronnych
Miejsca i atrakcje turystyczne:
[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe
Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej
Kościół Wniebowzięcia NMP
Od 1972 roku Opole jest stolicą diecezji opolskiej – znajduje się tu kościół katedralny pw. Św. Krzyża (bazylika mniejsza), a także 14 parafii rzymskokatolickich
Parafie rzymskokatolickie
Dekanat Opole:
Dekanat Opole-Szczepanowice:
Kościoły protestanckie
Inne wyznania
Wydział Budownictwa Politechniki Opolskiej
Collegium Maius Uniwersytetu Opolskiego
W mieście działa 31 przedszkoli (w tym 2 integracyjne i 1 specjalne), 21 szkół podstawowych (1 specjalna, 1 z oddziałami intetgracyjnymi, 1 katolicka), 10 gimnazjów (w tym 1 z oddziałami integracyjnymi i 1 specjalne). Poza placówkami publicznymi działa również kilka zespołów szkół społecznych i niepublicznych.
[edytuj] Szkoły ponadgimnazjalne
Łącznie w Opolu funkcjonuje 6 liceów ogólnokształcących, 8 liceów profilowanych, 7 techników, 5 zasadniczych szkół zawodowych, a także Liceum Plastyczne oraz Ogólnokształcąca Szkoła Sztuk Pięknych. Ponadto funkcjonuje kilkanaście szkół ponadgimnazjalnych dla osób dorosłych.
[edytuj] Szkoły wyższe
Publiczne
Prywatne
[edytuj] Kultura i sztuka
[edytuj] Cykliczne imprezy
- Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej
- Międzynarodowy Festiwal Perkusyjny
- Opolskie Konfrontacje Teatralne "Klasyka Polska"
- Opolski Festiwal Teatru Lalek
- Czas Europy, czas teatru – festiwal młodych teatrów ulicznych
- Opolska Jesień Literacka
- Ogólnopolski Festiwal Filmów Niezależnych OPOLSKIE LAMY
- ODRAMA – Festiwal Filmów Niedozwolonych
- Opolska Noc Kabaretowa
- Dni Opola
- Międzynarodowa Wystawa Psów
- Międzynarodowa Wystawa Kotów
- Opolskie Targi Budownictwa "Mój Dom"
- Opolskie Targi Książek Naukowych
- Opolskie Targi Motoryzacyjne
- Jarmark Franciszkański
- Jarmark Świętego Wojciecha (odbywa się w Święta Wielkanocne)
- Jarmark Bożonarodzeniowy, organizowany przez młodzieżówkę Mniejszości Niemieckiej
- Jazz Rock Meeting
- Międzynarodowy Plener Rzeźbiarski (we współpracy z włoskim miastem Carrara)
[edytuj] Teatry i filharmonia
[edytuj] Muzea i galerie
Muzeum Wsi Opolskiej - chata
- Kinoplex Opole
- Klub Dobrego Filmu "Studio"
- Uniwersytecki Klub Filmowy
[edytuj] Inne instytucje kultury i sztuki
- Miejski Ośrodek Kultury
- Młodzieżowy Dom Kultury
- Krakowski Salon Poezji w Opolu
- Klub Literacki Suterena
[edytuj] Media lokalne
Telewizja
Widok na budynek Radia Opole
Stacje radiowe
Prasa
[edytuj] Drogi i mosty
W odległości ok. 12 km od centrum miasta biegnie autostrada A4E40 . Przez Opole i Obwodnicę Północną przebiegają drogi krajowe:
Ponadto w mieście mają swój początek i bieg drogi wojewódzkie:
- 414 Prudnik - Prószków - ul. Prószkowska - Niemodlińska - Wrocławska - Wrzoski
- 423 Krapkowice - ul. Oświęcimska - Popiełuszki - Marka z Imielnicy - Reymonta - Ozimska - Częstochowska (do skrzyżowania z obwodnicą)
- 435 Prądy - Chróścina - ul. Niemodlińska (do skrzyżowania z ul. Hallera)
- 454 pl. Konstytucji 3 Maja - ul. Budowlanych - Sobieskiego - Dobrzeń Wielki - Namysłów
- 459 ul. Partyzancka (od skrzyżowania z obwodnicą) - Sławice - Skorogoszcz
Opole dzieli Mała Panew, Swornica, Prószkowski Potok i Odra rozbita dodatkowo na kanał Ulgi, kanał Wiński oraz Młynówkę. Sytuacja taka wymusza rozbudowany system mostów zapewniający miastu dobrą komunikację miejską. W obrębie miasta znajdują się liczne mosty drogowe i wiadukty. 4 mosty nad Odrą, 4 nad kanałem Ulgi, 1 nad kanałem Wińskim, 5 nad Młynówką, 3 nad Swornicą, 3 nad Prószkowskim potokiem i 3 mosty kolejowe.
[edytuj] Komunikacja zbiorowa
Autobusy miejskie
Pierwsze autobusy zaczęły kursować po ulicach Opola w latach 20. XX wieku. Zaraz po II wojnie transportem zajmował się PKS, w 1953 roku powstał Miejski Zakład Komunikacyjny, który obecnie obsługuje 16 linii dziennych i 1 nocną; część tras posiada wariantowe zakończenia, 5 linii wybiega poza strefę miejską. MZK dysponuje ponad dziewięćdziesięcioma wozami, z czego przewozy pasażerskie obsługuje każdego dnia ponad 70 autobusów.
Autobusy podmiejskie i dalekobieżne
Przy ul. 1 Maja funkcjonuje Dworzec Autobusowy, skąd odjeżdżają wozy Opolskiego PKS-u, innych przewoźników PKSu, a także prywatnych firm. Opole ma bezpośrednie połączenia z takimi miastami, jak Białystok, Bielsko-Biała, Bytom, Częstochowa, Gliwice, Jelenia Góra, Karpacz, Katowice, Kielce, Kraków, Lubliniec, Łódź, Nowy Sącz, Piła, Słupsk, Warszawa, Wrocław, Zakopane, Zielona Góra. Z Dworca odchodzą również autokary za granicę, m.in. do Niemiec i Holandii.
Kolej
W Opolu znajduje 6 działających pasażerskich stacji kolejowych:
Lokomotywa przed dworcem głównym
Z Opola wychodzą zelektryfikowane linie kolejowe do: Wrocławia przez Brzeg; Wrocławia przez Jelcz-Laskowice; Częstochowy, Lublińca i Tarnowskich Gór przez Fosowskie; Kędzierzyna-Koźla; Gliwic przez Strzelce Opolskie oraz niezelektryfikowane do Nysy i Kluczborka przez Jełowę (odnoga z Jełowej do Namysłowa nieczynna).
- Opole posiada bezpośrednie połączenia kolejowe z takimi polskimi miastami, jak: Bielsko-Biała, Częstochowa, Gliwice, Gorzów Wielkopolski, Jelcz-Laskowice, Jelenia Góra, Katowice, Kielce, Koluszki, Kołobrzeg, Koszalin, Kraków, Leszno, Lublin, Lubliniec, Olsztyn, Poznań, Racibórz, Rzeszów, Radom, Rybnik, Słupsk, Szczecin, Świnoujście, Tarnowskie Góry, Tarnów, Ustka, Wałbrzych, Warszawa, Wrocław, Zabrze, Zakopane, Zamość, Zielona Góra.
- Ponadto z Opola odjeżdżają pociągi do Niemiec (Hamburg, Berlin) i Czech (Jesenik, Ostruzna).
- Funkcjonują także lokalne połączenia: Brzeg, Głuchołazy, Kędzierzyn-Koźle, Kluczbork, Namysłów, Nysa, Strzelce Opolskie, Zawadzkie.
Transport lotniczy
Najbliższe porty lotnicze znajdują się we Wrocławiu oraz Katowicach. Planowane jest uruchomienie, od 2009 roku, regularnych rejsów z regionalnego portu Opole-Kamień Śląski (ok. 24 km od centrum miasta).
[edytuj] Podział administracyjny
Opole nie jest formalnie podzielone na dzielnice i osiedla - w użytku funkcjonują zwyczajowe nazwy poszczególnych części miasta. W fazie projektu jest utworzenie pierwszych 5 dzielnic: Bierkowic, Gosławic, Grudzic, Nowej Wsi Królewskiej oraz Zakrzowa. Przed 1899 rokiem Opole obejmowało obecne Śródmieście, Wyspę Pasiekę oraz część Zaodrza. Przed II wojną światową do miasta włączono Zakrzów, Półwieś i Szczepanowice. W latach 50. Nową Wieś Królewską z Wyspą Bolko, w latach 60. Groszowice i Kolonię Gosławicką, a w połowie lat 70. Bierkowice, Gosławice, Grotowice, Grudzice, Malinę, Wójtową Wieś i Wróblin.
[edytuj] Handel i przemysł
Cementownie
Cementownia Odra (ul. Budowlanych)
Od 1857 roku rozwijał się w Opolu przemysł cementowy. Na przestrzeni lat funkcjonowało aż 9 fabryk cementu:
W latach powojennych działały pierwsze cztery, natomiast obecnie tylko "Odra".
Zakłady przemysłowe
- Aluprof
- Animex - Opolskie Zakłady Drobiarskie
- Braas
- Bazaltex
- Cementownia "Odra"
- ESAB-OZAS
- GEA Technika Cieplna
- Metalchem Serwis
- Opolgraf
- Nutricia
- Tabor Szynowy Opole S.A.
- Zott
Sklepy wielkopowierzchniowe, centra handlowe
[edytuj] Obiekty sportowe
- sztuczne kryte lodowisko Toropol
- stadion lekkoatletyczny Gwardia
- stadion żużlowy Kolejarza
- stadion Odry Opole
- basen (pl. Róż)
- kryta pływalna Akwarium (ul. Ozimska)
- hala widowiskowo-sportowa Okrąglak
[edytuj] Kluby i zespoły
Piłka nożna
Alytus
Agii Anargiri (dzielnica Aten)
Biełgorod
Bonn
Bruntál
Carrara
Dijon
Iwano-Frankowsk
Kuopio
Roanoke
Székesfehérvár
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Zobacz więcej w osobnym artykule: Opolskie mosty.
.jpg)