Outils :Vous avez un site web ? Un blog ?
 Technorati reactions rencontre |
Sandro Botticelli, właściwie Alessandro di Mariano Filipepi (ur. 1 marca 1445 we Florencji w dzielnicy Santa Maria Novella[potrzebne źródło] - zm. 17 maja 1510 (jest to data pogrzebu), także we Florencji) - włoski malarz szkoły florenckiej, który tworzył we wczesnym (quattrocento) oraz dojrzałym okresie odrodzenia.
Spis treści |
W 1470 roku, w wieku 25 lat otworzył, posiadał własną pracownię, w której realizował zamówienia bogatych rodzin florenckich - głównie rodu Medicich, zaś od 1472 – Botticelli znajdował się na liście w gildii św. Łukasza jako samodzielny malarz. Jego uczniami byli wówczas m. in. Fillipino Lippi syn mistrza, u którego uczył się Botticelli
Większość życia spędził w rodzinnej Florencji, odbył nieliczne podróże, m.in. do Rzymu, Pizy, oraz prawdopodobnie do Mugello. Botticelli bardzo szybko znajduje mecenasów, rodzinę spokrewnioną z Medyceuszami. W tym domu malował aż do śmierci[1]W późniejszym okresie malarz uległ ascetycznej ideologii głoszonej przez Savonarolę, która istotnie wpłynęła na styl jego malarstwa.
W 1504, wraz z innymi wielkimi artystami florenckimi, brał udział w naradzie, która miała ustalić miejsce ustawienia posągu Michała Anioła – Dawida Pod koniec życia stworzył niewiele dzieł. Pomiędzy 1504 a datą jego śmierci nie zachowały się żadne wzmianki o artyście.
Ojciec Aleksandra – Mariano di Vanni Filipepi – był garbarzem.
Botticelli w młodości prawdopodobnie wykonał następujące freski, które w dużej mierze nawiązują do stylu Fra Filippo Lippiego:
Dzieła te pokazują, iż Botticelli malował także pod wpływem Alesso Baldovinettiego, Verrocchia. W całej swej twórczości nawiązywał do twórczości Antonio del Pollaiolo oraz Andrea del Castagno.
Około 1470 roku na zlecenie dla Sala del Magistrato w Palazzo Della Mercanzia (siedziby sądu handlowego) powstała Alegoria Siły. Praca ta udowadnia wpływ Antonia del Pollaiuolo na Botticellego. W tym czasie artysta zrealizował także zlecenie od Medyceuszów na obraz ołtarzowy do kościoła Santa Elisabetta Della Convertire. Na obrazie tym przedstawił braci Giuliana i Lorenza Medici jako świętych Kosmę i Damiana. Artysta zastosował kompozycję Sacra Conversazione (Uffizi). Nie było to jedyne zamówienie od przedstawicieli tego wpływowego rodu. Dwa lata później Botticelli wykonał dla nich dwa obrazy opowiadające biblijną przypowieść o Judycie i Holofernesie (Powrót Judyty oraz Odnalezienie ciała Holofernesa).
Św. Sebastian – duży obraz tablicowy - powstał w 1474 na zlecenie kościoła Santa Maria Maggiore we Florencji. Latem tego samego roku artysta zaczął pracę nad freskiem Wniebowzięcie w kaplicy Dell’Incoronata w katedrze Campo Santo w Pizie. Dzieło nie zostało ukończone, a w 1583 uległo zniszczeniu. Sztandar z Ateną stworzony rok później na zlecenie Giuliana Medici wykazuje na związanie pracy artystycznej Botticellego z rodem Medyceuszów. Obraz znajdował się w pałacu Medyceuszów. Uchodzi za zaginiony od momentu likwidacji kolekcji tegoż rodu.
W latach 1476–1477 malarz wykonywał Pokłon trzech króli (Uffizi) dla kościoła Santa Maria Novella. Na obrazie umieścił wiele osób jemu współczesnych, np. Cosimo Medici starszy to postać klęcząca przed Madonną, natomiast Wawrzyniec Wspaniały uwieczniony jest z lewej strony obrazu jako młodzieniec dumnie oparty na mieczu. Sam Botticelli uwiecznił się w prawej części obrazu jako młody człowiek w żółtej szacie i złocistych włosach.
Od lata 1481 roku do wiosny/lata 1482 Botticelli pracował nad freskami w Kaplicy Sykstyńskiej w Rzymie na zlecenie papieża Sykstusa IV. Było to kilka portretów papieskich i trzy wielkie obrazy: Młodość Mojżesza, Oczyszczenie trędowatego (znane też pod tytułem Młodość Chrystusa) i Uśmierzenie przez Mojżesza i Aarona rebelii Korego, Datana i Abirona. Młodość Mojżesza zawiera symultaniczne sceny przedstawiające Mojżesza zabijającego Egipcjanina, przepędzającego pasterzy, którzy dokuczali córkom Madianitów, poi trzody córek Jetry, rozmawia z Bogiem w krzaku ognistym, wyprowadza Izraelitów z Egiptu.
Na zlecenie Medyceuszów Botticelli wykonał obraz Atena ujarzmiająca centaura (datowanie niepewne). Istnieją dwie interpretacje tego dzieła. Może to być aluzja do bohaterskich czynów Wawrzyńca Wspaniałego, który zaprowadził pokój we Florencji po wojnie domowej lub też alegoria dwoistości natury ludzkiej, w której mądrość panuje nad siłą i instynktami. W 1486 artysta przyjął zlecenie z kolei od Tornabuonich na freski w willi Tornabuoni-Lemmie z okazji ślubu Tornabuoniego. Są to sceny alegoryczne uznawane przez niektórych historyków sztuki za najambitniejsze i niosące najgłębszą treść z dzieł Botticellego (obecnie w Luwrze).
Obraz Maddona del Magnificat namalowany pomiędzy 1481 a 1485 wziął swoją nazwę od słów widocznych na kartach otwartej księgi. Maryja zapisuje słowa, które wg Ewangelii Łukasza miała wygłosić podczas spotkania ze św. Elżbietą. Dzieciątko trzyma owoc granatu - symbol Zmartwychwstania. Jest to dojrzałe dzieło artysty o kolistej formie (tondo), w którą doskonale wpisują się przedstawione postacie.
Zwiastowanie (1489–90) wykonane zostało dla kaplicy Benedetta di ser Giovanni Guardi w kościele Santa Maria Magdalena de’Pazzi. Dzieło to doskonale obrazuje zmianę stylu jaka dokonała się w twórczości Botticellego. Obserwujemy tu zanik dotychczasowego idyllicznego nastroju, w obrazie odczuwalne jest silne napięcie wyrażone przez ostre kolory i mocny światłocień, który dotąd nie był stosowany przez artystę.
Od 1490, czyli daty wystąpienia dominikanina Savonaroli, Florencję męczyły niepokoje społeczne i polityczne. Botticelli w dużym stopniu uległ wpływowi moralizatorskich kazań. Obserwując jego obrazy z tego okresu możemy odczuć wewnętrzne rozterki artysty. Do 1500 z powodu opisanych wydarzeń odczuwalna jest w dziełach Botticellego nuta tragizmu.
Po 1490 artysta pracował nad ilustracjami do Boskiej komedii. Niektórzy historycy sztuki uważają, że poemat był tu jedynie inspiracją. Z ręki Botticellego ostatecznie powstały 94 rysunki na pergaminie, które znajdują się obecnie berlińskiej w Bibliotece Watykańskiej. La Calunna, czyli Oszczerstwo, według Apellesa powstała w 1497 na zamówienie Antonia Segniego. Jest to głęboka i skomplikowana scena alegoryczna. Obraz o tym tytule pierwotnie namalował starożytny malarz Apelles, którego dzieło z kolei opisał grecki pisarz Lukian. Tekst Lukiana został przywołany przez Albertiego w jego traktacie O malarstwie, na której to wersji prawdopodobnie opierał się Botticelli realizując własną wizję tematu. Niektórzy historycy sztuki sądzą, iż jest to jedno z nieudanych dzieł Botticellego, zaprzeczające jego prawdziwemu stylowi, bliskie manieryzmowi, gdzie kompozycja jest niespójna, zaś kolory niedopasowane, a sama forma jest niewystarczająca do przedstawienia głębokiej idei jaką pragnął artysta przedstawić.
Botticelli nie wniósł do dziejów sztuki nowych rozwiązań artystycznych. Nie dbał on o harmonię świateł i cieni oraz ignorował szczegóły budowy anatomicznej ludzkiego ciała, gdyż jego zamierzeniem nie było realistyczne przedstawienie a oddanie charakteru konkretnej postaci, świadomie zniekształcał proporcje. Nie starał się doskonale oddać perspektywy, przestrzenie jego obrazów są dość płaskie, nie poszukiwał głębi. Nie stosował światłocienia, gdyż stosował inny środek wyrazu artystycznego – linię (linearyzm). Styl Botticellego można określić mianem „poetyckiego”. Był to malarz kobiecego wdzięku. Tworzył doskonałą świetlistość szat oraz stosował naturalną dekoracyjność w przedstawieniu ruchu. Cechy dzieł Botticellego to także chłodny i czysty koloryt oraz precyzja rysunku.
Jednym z jego głównych naśladowców był Filippino Lippi – syn Fra Filippo. W XIX w. stanowił inspirację dla Prerafaelitów.
| nr | tytuł, zleceniodawca i miejsce przeznaczenia |
czas powstania | technika i wymiary | miejsce przechowywania | ilustracja |
| 1. | La primavera (Wiosna) Giovanni i Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici |
ok. 1477 | tempera na desce, 203 x 314 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 2. | Pallas Atena i centaur Giovanni i Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici |
lata 80. XV w.[2] | tempera na płótnie, 207 × 148 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 3. | Wenus i Mars | ok. 1485[3] | tempera i olej na desce, 69,2 × 173,4 cm | National Gallery w Londynie |
 |
| 4. | Narodziny Wenus Giovanni i Lorenzo di Pierfrancesco de' Medici willa Medyceuszów w Castello |
ok. 1485[2] | tempera na płótnie, 172,5 × 278,5 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
|
| 5. | Oszczerstwo Antonio Segni |
ok. 1495[2] | tempera na desce, 62 × 91 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| nr | tytuł, zleceniodawca i miejsce przeznaczenia |
czas powstania | technika i wymiary | miejsce przechowywania | ilustracja |
| 1. | Alegoria siły | ok. 1470[2] | tempera na desce, 167 × 87 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 2. | Madonna del Roseto (Madonna w ogrodzie różanym) | ok. 1470[2] | tempera na desce, 124 × 64 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 3. | Św. Sebastian | ok. 1473 | tempera na desce, 195 × 75 cm | Gemäldegalerie, Berlin |
 |
| 4. | Pokłon Trzech Króli kościół Santa Maria Novella we Florencji |
ok. 1475[2] | tempera na desce, 111 × 134 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 5. | Odkrycie ciała Holofernesa Rodolfo Sirigatti |
ok. 1470[2] | tempera na desce, 31 × 25 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 6. | Powracająca Judyta Rodolfo Sirigatti |
ok. 1470[2] | tempera na desce, 31 × 24 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 7. | freski z Kaplicy Sykstyńskiej w Rzymie | ||||
| Młodość Mojżesza | 1481-1482 | fresk, 348,5 × 558 cm |
 |
||
| Uśmierzenie przez Mojżesza i Aarona rebelii Korego, Datana i Abirona | fresk, 348,5 × 570 cm |
 |
|||
| Kuszenie Chrystusa | fresk, 345,5 × 555 cm |
 |
|||
| 8. | Madonna del Magnificat | między 1481 a 1485[2] | tempera na desce, tondo o średnicy 118 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 9. | Madonna z owocem granatu Pałac Vecchio |
prawdopodobnie 1487[2] | tempera na desce, tondo o średnicy 143,5 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 10. | Koronacja Marii cech złotników kaplica San Aló w kościele San Marco |
między 1488 a 1490[2] | tempera na desce, 378 × 258, cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 11. | Madonna na tronie z aniołami i świętymi kościół San Barnaba |
ok. 1488[2] | tempera na desce, 168 × 280 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 12. | Zwiastowanie (Zwiastowanie z Cestello) Benedetto di Ser Giovanni Guardi |
ok. 1490[2] | tempera na desce, 150 × 156 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 13. | Św. Augustyn w celi | lata 90. XV w.[2] | tempera na desce, 41 × 27 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 14. | Madonna z Dzieciątkiem (lub Madonna z księgą) | ok. 1480[4] | deska, 58 × 39,6 cm | Muzeum Poldi Pezzoli, Mediolan | |
| 15. | Opłakiwanie Chrystusa | 1490-1500 | tempera na desce, 106 × 71 cm | Muzeum Poldi Pezzoli, Mediolan |
 |
| 16. | Opłakiwanie Chrystusa | 1490-1500 | tempera na desce, 140 × 207 cm | Stara Pinakoteka, Monachium |
 |
| 17. | Derelitta (Opuszczona) | po 1490 | tempera na desce, 47 × 41 cm | Kolekcja Pallavicini, Rzym |
 |
| 18. | Mistyczne Narodzenie | 1500[3] | olej na płótnie, 108,6 × 74,9 cm | National Gallery w Londynie |
 |
| nr | tytuł | czas powstania | technika i wymiary | miejsce przechowywania | ilustracja |
| 1. | Portret Giuliano de' Medici | ok. 1478/1480[5] | tempera na desce, 75,5 × 52,5 cm | National Gallery of Art w Waszyngtonie |
 |
| 2. | Portret Giulia Medici | między 1472 a 1475 | tempera na desce, 54 × 36 cm | Gemäldegalerie, Berlin |
 |
| 3. | Portret Simonetty Vespucci | ok. 1476-1480 | tempera na desce, 47,5 × 35 cm | Gemäldegalerie, Berlin |
 |
| 4. | Portret młodzieńca | ok. 1470 | deska, 51 x 33,7 cm | Galleria Palatina, Pałac Pitti, Florencja |
 |
| 5. | Portret nieznajomego z medalem | 1474/75[2] | tempera na desce, 57,5 × 44 cm | Galeria Uffizi, Florencja |
 |
| 6. | Portret młodego mężczyzny | prawdopodobnie ok. 1480-85[3] | tempera i olej na desce, 37,5 × 28,3 cm | National Gallery w Londynie |
 |
