Xin xem các mục từ khác có tên tương tự ở Ô Quan Chưởng (định hướng).Ô Quan Chưởng, tên chữ là Thanh Hà môn hay cửa Thanh Hà, là một cửa ô của Hà Nội xưa, nằm ở phía Đông của toà thành đất bao quanh Kinh thành Thăng Long, được xây dựng vào năm Cảnh Hưng thứ 10 (1749), đến năm Gia Long thứ ba (1817) được xây dựng lại và giữ nguyên kiểu cách đến ngày nay. Đây là một trong 21 cửa ô còn sót lại của thành Thăng Long cũ[1].
Ngày nay, ô Quan Chưởng nằm nằm trên phố Ô Quan Chưởng, đầu phố Hàng Chiếu. Thời xưa, ô Quan Chưởng nằm trên đường từ trong thành phố đi ra bờ sông, thuộc địa phận thôn Thanh Hà,tổng Hậu Túc (sau đổi là Đông Xuân), huyện Thọ Xương cũ. Từ cửa ô ra đến bờ sông Hồng là con đường dài tám chục mét. Phía ngoài cửa ô trước kia coi như đất ngoại thành.
Cổng xây có vọng lâu được canh gác và kiểm soát cẩn mật để giữ an ninh cho khu phố buôn bán bên trong. Hiện cửa ô còn nguyên cửa chính và hai cửa con hai bên, trên tường cửa chính có gắn một tấm bia đá do Thống đốc Hoàng Diệu cho đặt năm 1881 ghi lệnh cấm người canh gác không được sách nhiễu nhân dân mỗi khi qua lại cửa ô. Bên trên cửa lớn có ba chữ Hán Thanh Hà Môn (cửa Thanh Hà)
Ca dao về Ô Quan Chưởng có câu:
Tương truyền, tên gọi Ô Quan Chưởng bắt nguồn từ sự kiện xảy ra vào năm Tự Đức thứ 26, khi thực dân Pháp đánh thành Hà Nội (20 tháng 11 năm 1873). Khi Pháp kéo quân từ dưới tàu chiến đậu ở bến sông lên, qua cửa ô Thanh Hà thì bị một đội quân do một viên quan chưởng cơ chỉ huy tấn công dữ dội và bị thiệt hại khá nặng. Quân Pháp gọi thêm viện binh. Kết cục là đội quân người Việt gồm viên chưởng cơ cùng toàn thể binh lính gồm một trăm người đều thiệt mạng. Để tỏ lòng ngưỡng mộ viên chưởng cơ, nhân dân đổi gọi cửa ô là ô Quan Chưởng. Tuy nhiên, sự kiện năm 1873 cho đến nay vẫn chưa được xác minh[2].
