Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
Ải Nam Quan)
Cửa ải Nam Quan (hiện mang tên Hữu Nghị Quan) chụp năm 2007, trên đỉnh cửa ải bên phía
Trung Quốc có gắn
Quốc huy của họ.
Nam Quan là tên cửa ải cách tỉnh Lạng Sơn 31 dặm về phía bắc, phía bắc giáp Quảng Tây, chỗ mà người nhà Thanh gọi là Trấn Nam Quan. Cửa nầy được dựng xong vào năm 1725. Địa thế ải Nam Quan theo Đại Nam nhất thống chí: “...phía đông là một dải núi đất, phía tây là một dải núi đá, đều dựa theo chân núi xây gạch làm tường...”
[sửa] Tên gọi qua các thời kỳ lịch sử
- Ải Pha Lũy: tên gọi của ải trước thời nhà Minh xâm lược Việt Nam
- Ải Nam quan: tên gọi của ải phổ biến từ thời nhà Minh đến nay
- Trấn Nam Giao
- Mục Môn quan
- Mục Nam quan
- Hữu Nghị quan: Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thống nhất với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đổi tên để kỷ niệm quan hệ Việt-Trung.[cần dẫn nguồn]
[sửa] Các sự kiện lịch sử gắn với ải Nam Quan
- Năm 1284, 1287, Nguyên Thái Tổ (tức Hốt Tất Liệt - Qubilai) đã sai Thoát Hoan tấn công Đại Việt bằng đường bộ qua Lạng Sơn, ắt phải qua ải Nam Quan.
- Năm 1407, gia đình Hồ Quý Ly, Hồ Nguyên Trừng, Hồ Hán Thương bị quân nhà Minh bắt ở Hà Tĩnh và bị áp giải về Trung Hoa. Trong số những vị quan bị giải theo gia đình Hồ Quý Ly, có Nguyễn Ứng Long, tức Nguyễn Phi Khanh, thân phụ của Nguyễn Trãi. Nguyễn Trãi bịn rịn đưa tiễn cha lên tận ải Nam Quan. Tại đây, Nguyễn Phi Khanh nói với con: "Con phải về nhà mà lo trả thù cho cha, rửa thẹn cho nước, chứ đi theo mà khóc lóc làm gì." Sau đó, Nguyễn Trãi đã giúp Lê Lợi kháng chiến chống quân Minh và đạt được thành công năm 1428.
- Năm 1788, theo lời cầu viện của mẫu thân của Lê Chiêu Thống, vua Thanh Cao Tông tức Càn Long (Ch’ien-lung / Qianlong, trị vì 1736-1795) cử Tôn Sĩ Nghị cầm đại quân sang Đại Việt, đi bằng ba ngả: Tôn Sĩ Nghị cùng Hứa Thế Hanh vào cửa Nam Quan, qua Lạng Sơn đi xuống, Sầm Nghi Đống đi qua đường Cao Bằng, và đề đốc Vân Nam Ô Đại Kinh vào đường Tuyên Quang. Đoàn quân viễn chinh nhà Thanh bị vua Quang Trung đánh tan, phải chạy về vào đầu năm kỷ dậu (1789).
- Từ ngày 17 tháng 2 năm 1979, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tung trên 200.000 quân tấn công Việt Nam ở sáu tỉnh biên giới: Lai Châu, Lào Cai, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn và Quảng Ninh, và đã chiếm được các thị xã Lào Cai, Cao Bằng, Lạng Sơn. Bộ binh Trung Hoa vào thị xã Lào Cai bằng thung lũng sông Hồng, vào thị xã Cao Bằng theo thung lũng sông Bằng (Bằng Giang), và vào thị xã Lạng Sơn theo thung lũng sông Kỳ Cùng, vào ải Nam Quan. Có một vài thông tin chưa được kiểm chứng cho rằng sau khi rút quân ngày 5 tháng 3 năm 1979, quân Trung Hoa vẫn chiếm giữ vùng đất phía nam ải Nam Quan, và trạm hải quan (quan thuế) của Việt Nam phải dời xuống phía nam ải nầy, sâu trong lãnh thổ Việt Nam. [cần dẫn nguồn]
[sửa] Trong văn nghệ
- Trường ca "Con đường cái quan" của nhạc sĩ Phạm Duy nói về một chuyến đi xuyên lãnh thổ Việt, kết thúc ở mũi Cà Mau và bắt đầu từ ải Nam Quan. Mở đầu có đoạn:
- "Tôi đi từ ải Nam Quan/ sau vài ngàn năm lẻ/ chia đôi một họ trăm con/ đã lên đường..."
[sửa] Xem thêm
[sửa] Liên kết ngoài
Ải Nam Quan - theo chủ đề
Ải Nam Quan - Dự án liên quan
