Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Chiến tranh Nam Ossetia 2008 là cuộc chiến tranh trên bộ, trên không và trên biển giữa một bên là Gruzia và một bên là các khu vực ly khai, Nam Ossetia và Abkhazia, cùng với Liên bang Nga. Những cuộc chạm súng lẻ tẻ đã bùng nổ thành một một chiến vào sáng sớm ngày 7 tháng 8 năm 2008, mở đầu bằng cuộc tấn công của quân đội Gruzia vào khu vực ly khai Nam Ossetia. Ngày hôm sau quân đội Nga đã tấn công các đơn vị Gruzia tại Nam Ossetia rồi sau đó tiến sâu vào lãnh thổ Gruzia.
Một thỏa thuận ngừng bắn sơ bộ đã được Gruzia và Nga ký kết vào ngày 15 tháng 8 năm 2008. Quân đội Nga đã tuyên bố một kế hoạch rút quân trong vòng 10 ngày ra khỏi các vị trí đóng quân, trong khi các quan chức Gruzia bày tỏ sự không hài lòng với tỷ lệ và quy mô cuộc rút quân, cùng với việc hiện diện thường xuyên của quân đội Nga tại thành phố cảng Poti của Gruzia.
Số lượng người tỵ nạn từ Nam Ossetia sang Nga đã lên đến con số 30.000 trên tổng dân số 70.000 người. Theo LHQ thì chỉ có 1.500 người. Trong khi đó đến ngày 18 tháng 8, có khoảng 68.000 người gốc Gruzia phải bỏ nhà cửa vì cuộc giao tranh[8].
Vào ngày 26 tháng 8, trong khoảng thời gian đình chiến, Nga đã chính thức công nhận nền độc lập của Nam Ossetia và Abkhazia[9][10]. Gruzia bác bỏ hoàn toàn động thái này để bảo toàn sự toàn vẹn lãnh thổ[11]; một số quốc gia phương Tây như Hoa Kỳ và Đức cũng phản đối quyết định này và cho rằng nó vi phạm luật pháp quốc tế[12][13]. Toàn bộ 7 nước thuộc khối G7 cũng cho rằng Nga đang xâm phạm quyền toàn vẹn lãnh thổ của Gruzia khi công nhận nền độc lập tại hai tỉnh ly khai Nam Ossetia và Abkhazia của Gruzia.[14]
[sửa] Bối cảnh
Ossetia nằm bên dãy Caucasus và được chia thành hai phần: Bắc Ossetia là một nước cộng hòa thuộc Nga, còn tỉnh Nam Ossetia vốn thuộc Gruzia nhưng đã tuyên bố ly khai kể từ cuộc xung đột đầu những năm 1990, tuy nhiên về mặt ngoại giao, nước cộng hòa tự xưng Nam Ossetia chưa được bất cứ quốc gia nào trên thế giới công nhận. Chính quyền ly khai muốn sát nhập vào Nga, nhưng Gruzia kiên quyết khẳng định đây vẫn là lãnh thổ của họ dù Tbilisi đã mất quyền kiểm soát thực tế khu vực này trong 15 năm và hầu hết dân cư Nam Ossetia có quốc tịch Nga[15]. Theo một thỏa thận ngưng bắn từ thập niên 90, tại Nam Ossetia đang có một lực lượng bảo vệ hòa bình gồm quân Nam Ossetia, Nga và Gruzia trú đóng tại đây.
Đoàn xe Quân sự Nga tiến tới Tskhinvali
Theo Le Monde thì người Nga đã chuẩn bị để siết chặt Gruzia từ lâu. Từ mùa Xuân, công binh Nga đã bắt đầu sửa đoạn đường của Abkhazia nối giữa Otchamtchira (cảng biển nơi 5.000 quân Nga đổ bộ ngày 10 tháng 8) và Sukhumi (thủ phủ Abkhazia). Thủ tướng Nga Vladimir Putin thì chờ một cơ hội. Cũng theo tờ Le Monde trích từ một nguồn tin cao cấp từ Bộ Quốc phòng của một nước châu Âu, hạm đội Hắc Hải Nga không thể nào trong một thời gian ngắn chỉ vài ba giờ đồng hồ mà có thể cập cảng của Gruzia và sự phối hợp của quân Nga khi tiến vào Gruzia chứng tỏ họ có sự chuẩn bị trước. Các chuyên gia cho rằng không thể nào trong 48 tiếng mà Nga có thể đưa được 20.000 quân cùng 2.000 xe tăng sang Gruzia mà lại không chuẩn bị gì.[16]
Phía Mỹ khoảng giữa tháng Tư cho tới lúc chiến tranh bắt đầu đã liên tục cảnh báo Gruzia không được đáp trả những khiêu khích của Nga và cũng không được mở chiến dịch quân sự sang các vùng ly khai. Người Mỹ theo dõi các cuộc tập trung quân đội của Nga ở Bắc Kavkaz và đã báo trước cho Tổng thống Mikhail Saakashvili rằng phía Nga sẽ tấn công lại rất mạnh.[17]
[sửa] Diễn biến
- 1 tháng 8 - Vào khuya ngày này, các cuộc giao tranh dày đặc bắt đầu giữa quân đội Gruzia và lực lượng vũ trang Nam Ossetia. Gruzia cho rằng những người muốn Nam Ossetia ly khai đã nã pháo vào các ngôi làng của Gruzia và vi phạm lệnh ngừng bắn. Nam Ossetia phủ nhận đã kích động xung đột[18].
- 2 tháng 8 - Những người Nam Ossetia bắt đầu sơ tán sang Nga.
Người lính Gruzia thuộc
Tiểu đoàn 113 đang tham gia chiến đấu tại Nam Ossetia
- 5 tháng 8 - Đại sứ Nga Yuri Popov cảnh cáo rằng Nga sẽ tham dự nếu nổ ra tranh chấp[19][20]. Dmitry Medoyev, đại diện của tổng thống Nam Ossetia, đã tuyên bố tại Moskva: "Đã có nhiều tình nguyện viên gia nhập, chủ yếu từ Bắc Ossetia" vào Nam Ossetia[21][22].
Thị trấn
Tskhinvali bị phá hủy sau cuộc tấn công của Gruzia
- 7 tháng 8 - Tổng thống Mikheil Saakashvili ra lệnh cho quân đội Gruzia ngừng bắn[23][24]. Tuy nhiên, các cuộc giao tranh vẫn nổ ra ngày một nhiều hơn[25][26]. Nhiều giờ sau khi công bố ngừng bắn, trong một bài phát biểu trên truyền hình, Mikheil Saakashvili thề sẽ khôi phục quyền điều khiển của Tbilisi lên cái mà ông gọi là "chế độ tội ác" tại Nam Ossetia và Abkhazia và lặp lại trật tự[26]. Trong suốt đêm cho đến sáng sớm, Gruzia tiến hành một cuộc tấn công quân sự nhằm bao vây và chiếm giữ thủ phủ của nước Cộng hòa Nam Ossetia ly khai, Tskhinvali[27] vì vậy đã phá vỡ những thỏa thuận ngừng bắn năm 1992 và băng qua khu vực an ninh được thành lập theo thỏa thuận đó[28]. Những đợt pháo dữ dội, trong đó có rốc-két của Gruzia đổ xuống Nam Ossetia[29] biến nhiều phần của thành phố này trở thành đống đổ nát, tạo ra một cuộc khủng hoảng nhân đạo mà những nguồn tin của chính quyền Nga gọi đó sự diệt chủng. Tin tức về cuộc pháo kích được báo chí Nga đưa tin liên tục trước khi xảy ra các phản ứng quân sự sau đó, mà theo như Nga tuyên bố là để bảo vệ người dân Nam Ossetia chống lại điều mà họ gọi là "sự diệt chủng của quân đội Gruzia"[30]. Nga cho rằng có đến 2.000 người chết tại Tskhinvali sau cuộc pháo kích[31]. Mức độ thương vong của dân thường sau đó vẫn còn là điều tranh cãi của các nguồn tin[32]. Tổng thống Saakashvili sau đó tuyên bố rằng phía Nga đã đưa xe tăng vào vùng tranh chấp trước khi ông ra lệnh cho quân đội Gruzia tấn công[33]. Theo lời đề nghị của Nga, Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đã tổ chức cuộc thảo luận vào lúc 4 sáng ngày 8 tháng 8 (theo giờ UTC), tiêpd đó là một cuộc họp mở rộng vào lúc 6 giờ 15 phút sáng, có cả Gruzia tham gia. Trong cuộc nhóm họp đó, các thành viên Hội đồng đã thảo luận về một thông cáo báo chí kêu gọi chấm dứt chiến tranh. Tuy nhiên, họ không thể đi đến thống nhất[34].
- 8 tháng 8 - Vào buổi sáng, Gruzia tuyên bố đã bao vây thành phố và chiếm được tám làng của Nam Ossetia[35]. Một kênh truyền hình độc lập của Gruzia đã thông báo rằng quân đội Gruzia đã giành được quyền kiểm soát thành phố[36]. Nga gửi quân đội vượt qua biên giới Gruzia, tiến vào Nam Ossetia. Trong vòng năm ngày giao tranh, quân đội Nga đã giành được khu vực thủ phủ Tskhinvali, đẩy lùi quân Gruzia, và tiêu diệt phần lớn cơ sở hạ tầng quân sự của Gruzia bằng cách không kích sâu bên trong lãnh thổ của quốc gia này[37].
Bản đồ giản lược của cuộc chiến
- 9 tháng 8 - Một động thái diễn ra tại khu vực Biển Đen ngoài khơi Abkhazia dẫn đến việc Hải quân Nga đánh đắm một chiếc tàu ngư lôi của Gruzia. Nga tuyên bố rằng tàu Gruzia đã xâm nhập khu vực an toàn của tàu chiến Nga, và hành động của Hải quân Nga là đúng với luật pháp quốc tế. Mặt trận thứ hai được mở do quân đội của nước Cộng hòa Abkhazia ly khai của Gruzia tại thung lũng Kodori, khu vực duy nhất của Abkhazia mà trước chiến tranh vẫn thuộc quyền kiểm soát của chính phủ Gruzia. Phần lớn quan sát viên quốc tế bắt đầu kêu gọi một giải pháp hòa bình cho cuột xung đột[38]. Liên minh châu Âu và Hoa Kỳ bày tỏ sự sẵn sàng gửi một phái đoàn hỗ hợp để cố gắng thương thảo một hiệp ước ngừng bắn[39].
- 11 tháng 8 - Nga từ chối đối thoại hòa bình với Gruzia cho đến khi nước này rút khỏi Nam Ossetia và ký một hiệp ước ràng buộc hợp pháp tuyên bố không sử dụng quân đội chống lại Nam Ossetia và Abkhazia[40]. Vào đêm đó, lính dù Nga đóng tại Abkhazia đã thực hiện cuộc đột kích sâu bên trong lãnh thổ Gruzia để phá hủy các căn cứ quân sự mà từ đó Gruzia có thể gửi quân cứu viện đến quân đội đang bị giam chân tại Nam Ossetia. Quân đội Nga cũng đã tấn công rồi rút khỏi căn cứ quân sự ở gần thị trấn Senaki bên ngoài Abkhazia vào ngày 11, phá hủy hoàn toàn căn cứ đó[41]. Gori bị quân Nga pháo kích và ném bom trong khi quân đội Gruzia và phần lớn dân cư của Quận Gori rút chạy[42][43][44]. Vì Gori nằm trên trục đường chính của Gruzia, sự chiếm đóng của quân Nga, cùng với việc phá hủy các cầu đường sắt, đã chia cắt sự liên lạc và hậu cần của Gruzia làm hai.
- 12 tháng 8 - Tổng thống Nga Medvedev tuyên bố ông đã ra lệnh chấm dứt chiến dịch quân sự tại Gruzia[45] Sau đó, cũng vào ngày này, tổng thống Nga đã thông qua kế hoạch hòa bình 6 điểm do Chủ tịch luân phiên của Liên minh châu Âu, Nicolas Sarkozy, làm trung gian tại Moskva; cả hai bên dự định sẽ ký nó vào ngày 17[46]. Quân đội Nga đi qua cảng Poti, và chiếm các vị trí xung quanh cảng[47].
- 13 tháng 8 - Tất cả quân đội Gruzia còn lại, cùng với ít nhất 1.500 dân thường tại thung lũng Kodori đã lui về phía Gruzia kiểm soát[48][49]. Người ta nhìn thấy quân đội Nga trên đường từ Gori đến Tbilisi nhưng dừng lại ở phía bắc, cách Tbilisi khoảng 1 giờ đồng hồ xe chạy, rồi đóng quân tại đó. Quân đội Gruzia vẫn kiểm soát đoạn đường dài sáu dặm (khoảng 10 km) ngoài Tbilisi[50][51].
- 14 tháng 8 - Những nỗ lực thiết lập những nhóm tuần tra chung gồm cảnh sát Gruzia và Nga đã đổ vỡ do sự mâu thuẫn ra mặt giữa các thành viên của nhóm[52][53][54].
- 15 tháng 8 - Reuters nói rằng quân đội Nga đã tiến thêm 34 dặm (55 km) về phía Tbilisi, khoảng cách gần nhất từ đầu cuộc chiến; họ dừng lại ở Igoeti 41°59′22″B, 44°25′04″Đ, một giao lộ quan trọng. Vào ngày hôm đó, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Condoleezza Rice đã đi đến Tbilisi, nơi Saakashvili sẽ ký kế hoạch hòa bình 6 điểm dưới sự chứng kiến của bà[55][56].
- 16 tháng 8 - Quân Nga đã chiếm Poti, cũng như các căn cứ quân sự ở Gori và Senaki[57][58].
- 17 tháng 8 - Nhà báo Richard Galpin của BBC, người đã trải qua hai ngày đi từ cảng Biển Đen của Poti đến Tbilisi, nói rằng quân đội Gruzia dường như đang mất dần sự kiểm soát đường quốc lộ vào tay lính Nga[59]. Theo Gabriel Gatehouse của BBC, sự hiện diện của quân Nga tại Gori đã "giảm đáng kể" và có thể nhìn thấy các đoàn cứu trợ nhân đạo. Nhưng ông nói rằng lính Nga vẫn kiểm soát cửa ngõ ra vào chính của thị trấn[60].
- 19 tháng 8 - Quân đội Nga ở Poti bắt được 21 lính Gruzia xâm nhập thành phố. Họ bị giải tới căn cứ quân sự Nga tại Senaki; đã có những tranh cãi về việc những người này có được thả ra hay chưa[61]. Một số xe quân sự Nga rời Gori đến nơi chưa được xác định[62]. Cũng vào hôm đó, lính Nga và Gruzia trao đổi tù binh chiến tranh. Gruzia nói rằng họ đã đưa 5 lính Nga, để đổi 15 người Gruzia, trong đó có 2 thường dân[63].
- 22 tháng 8 - Ít nhất 40 xe chở lính Nga đã rời Gori; những đội quân Nga khác vẫn còn ở khu vực của Gruzia và đào công sự[64] ở bên ngoài Poti. Tại một cuộc họp báo, Đại tướng Anatoly Nogovitsyn nhấn mạnh rằng "Những lực lượng tuần tiễu này đã được dự tính trong thỏa thuận quốc tế, Poti nằm bên ngoài khu vực an ninh, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng tôi sẽ ngồi đằng sau hàng rào để xem họ đi xung quanh trên những chiếc Hummer"[65]. Tổng thống Sarkozy đã cảm ơn Tổng thống Medvedev vì đã hoàn thành lời hứa liên quan đến việc rút quân Nga, trong khi nhấn mạnh tầm quan trọng của việc rút lui sớm sự hiện diện của quân đội Nga tại trục Poti / Senaki[66].
- 23 tháng 8 - Nga tuyên bố sẽ rút các lực lượng của mình về những đường biên mà họ cho rằng đã hoàn thành kế hoạch 6 điểm: bên trong Abkhazia, Nam Ossetia, và "hành lang an ninh" xung quanh Nam Ossetia. Phần lớn quân đội Nga rời khỏi đất Gruzia; mặt khác, những điểm chốt vẫn tồn tại trên quốc lộ từ Tbilisi đến Poti, cách Nam Ossetia 8 kilômét; hai trạm kiểm soát của Nga vẫn còn bên ngoài Poti[67].
[sửa] Nhân đạo
Cao ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn (UNHCR) ước tính, có từ 10.000 tới 20.000 người Gruzia và Nam Ossetia đã bị mất nhà cửa trong những ngày chiến tranh bùng nổ. Phía Nga thông báo có 30.000 dân, chiếm một nửa dân số Nam Ossetia, sơ tán tới Bắc Ossetia thuộc Nga (LHQ chỉ xác nhận có 1.500 người chạy sang Nga). Thủ phủ của Nam Ossetia là Tskhinvali dường như đã bị phá hủy hoàn toàn.
Phía Gruzia tuyên bố Nga "thanh lọc sắc tộc" trong khi người Nga lại cáo buộc Gruzia "diệt chủng" ở Nam Ossetia.[7]
[sửa] Phản ứng quốc tế
Đa phần các nước đều không đồng tình với việc Nga dùng vũ lực tấn công Gruzia. Lãnh đạo các nước thành viên cũ của Liên bang Xô viết như Latvia, Lithuania, Estonia, Ukraina và Ba Lan đều cùng ủng hộ tổng thống Saakashvili trong cuộc chiến chống Nga.[8] Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice cũng lên tiếng cảnh báo Nga rằng họ có thể bị thế giới cô lập nếu không tuân thủ lệnh ngừng bắn với Gruzia và rút quân về nước[9] còn các nước thuộc Nato cũng cho rằng họ "không thể tiếp tục quan hệ như cũ" với Nga.[10]
EU và Nato cũng lo ngại sau 2 vùng ly khai của Gruzia, Nga sẽ nhắm tới các nước khác, chẳng hạn như Ukraina.[11]
Tổng thống Hugo Chavez của Venezuela thì ủng hộ việc Nga công nhận nền độc lập của 2 vùng ly khai Nam Ossetia và Abkhazia. Chavez cho rằng Gruzia xâm lược Nam Ossetia và khẳng định sẽ ủng hộ lập trường chống đế quốc của Nga.[68]
Trong khi các nước Ba Lan, Litva, Slovenia muốn EU có những hành động cứng rắn đối với Nga thì Ngoại trưởng những nước đang phụ thuộc năng lượng của Nga như Đức, Phần Lan, Pháp và các quốc gia khác lại chỉ đồng ý những hành động phản đối mang tính tượng trưng vì e ngại ảnh hưởng tới họ.[69]
[sửa] Nhận định
- "Những gì giới chức Gruzia vừa làm là quá khả năng thấu hiểu của con người. Hành động đó không thể biện minh được và cũng không thể tránh được trừng phạt"- Dmitry Medvedev, Tổng thống Nga[12]
- "trong suốt hơn 25 năm theo dõi tình hình ngoại giao quốc tế, chưa bao giờ tôi chứng kiến dư luận bi quan và bất mãn về hành động của một quốc gia là Nga như lúc này"-Phóng viên Nik Gowing của đài BBC tại Tbilisi[13]
- "Nga không biết cách làm bạn với các nước láng giềng" “Nga chỉ biết có kẻ thù hoặc chư hầu ở cạnh biên giới”-George Kennan, nhà phân tích chính trị Gruzia[14]
[sửa] Liên kết ngoài
[sửa] Tham khảo
- ^ Krasnogir, Sergey. “Расстановка сил”, Lenta.Ru, 8 August 2008. Truy cập 10 tháng 8 năm 2008.
- ^ Barnard, Anne; Schwirtz, Michael; Chivers, C.J.. “Georgia and Russia Nearing All-Out War”, The New York Times, 9 August 2008. Truy cập 10 tháng 8 năm 2008.
- ^ “Missiles confiscated by Georgia in South Ossetia to be handed back to Russia”, RIA Novosti via Russia in Global Affairs, 25 July 2004. Truy cập 10 tháng 8 năm 2008.
- ^ “Sout Ossetia: Georgia rotates peacekeepers, reopens road”, Civil.ge, 21 tháng 2 2006. Truy cập 10 tháng 8 năm 2008.
- ^ List of killed South Ossetian ciizens as of 04.09.08, Список погибших граждан Южной Осетии на 04.09.08, 4 September 2008 (tiếng Nga); Russia scales down Georgia toll, BBC News, 20 August 2008; Russia says some 18.000 refugees return to S. Ossetia, RIA Novosti 21 August 2008
- ^ "South Ossetia: Russian armor in, refugees out".
- ^ “Georgia declares state of war with Russia”, CNN, 9 August 2008. Truy cập 10 tháng 8 năm 2008.
- ^ U.N.: 115.000 displaced by Georgia conflict, CNN, August 15, 2008
- ^ "Statement by President of Russia Dmitry Medvedev" (bằng English). Russia's President web site (26 tháng 8 năm 2008). Truy cập 26 tháng 8 năm 2008.
- ^ [http://www.nytimes.com/2008/08/27/world/europe/27russia.html?_r=1&ref=world&oref=slogin Russia Recognizes Independence of Georgian Areas ], by Clifford J. Levy, The New York Times, August 26 2008.
- ^ Medvedev recognises Georgian states, Al Jazeera, 2008-08-26. Accessed 2008-08-26.
- ^ Russia recognizes Georgia's breakaway republics, Russian News and Information Agency, 2008-08-26. Accessed 2008-08-26.
- ^ [1]; Chancellor Merkel calls recognition absolutely inacceptable and against international law August 26, 2008
- ^ EU đang cân nhắc trừng phạt Nga
- ^ Ingo Mannteufel heads Deutsche Welle's Russian online and radio programs, Opinion: A Ruso-Georgian Media War in South Ossetia, Deutsch Welle
- ^ Autopsie d'un conflit
- ^ Autopsie d'un conflit
- ^ Six Die in S.Ossetia Shootout, Civil Georgia, 2 August 2008. (Google cache)
- ^ “Talking Through Gritted Teeth”, Transitions Online, 6 tháng 8 năm 2008. BBC Monitoring
- ^ “Russia vows to defend S Ossetia”, BBC News, 5 tháng 8 năm 2008.
- ^ [2], interfax August 5 2008 (English version - google cache)
- ^ [3], interfax online August 5 2008 (Russian version)
- ^ “Georgia orders ceasefire in rebel region, calls for talks”, AFP, 7 tháng 8 năm 2008.
- ^ “Georgia and South Ossetia announce ceasefire”, RussiaToday, 7 tháng 8 năm 2008.
- ^ “S Ossetia fights Georgian troops out of occupied height”, Itar-Tass, 6 tháng 8 năm 2008.
- ^ a b “Heavy fighting in South Ossetia”, BBC News, 8 tháng 8 năm 2008.
- ^ The goals behind Moscow's Proxy Offensive in South Ossetia, The Jamestown Foundation, 8 August 2008
- ^ "US Dept of State on South Ossetia".
- ^ Ossetian crisis: Who started it? by BBC News Online
- ^ "Medvedev, Putin accuse Georgia of genocide".
- ^ '2.000 dead' in conflict between Georgia and Russia. Channel 4. Truy cập 2008-08-08.
- ^ WSJ Evidence in Georgia Belies Russia's Claims of 'Genocide' retrieved on August 15 2008
- ^ “Saakashvili:Russia deployed tanks before Georgia attacked”, Financial Times.
- ^ UN Security Counsil Update Report. UN Security Counsil Report. Truy cập 2008-08-15.
- ^ Heavy fighting as Georgia attacks rebel region. AFP. Truy cập 2008-08-07.
- ^ Georgia starts military operations in South Ossetia. APA. Truy cập 2008-08-07.
- ^ "The Hindu : International : Status quo not possible: Moscow". Truy cập 13 tháng 8 năm 2008.
- ^ Kendall, Bridget (10 tháng 8 năm 2008). "Western words fall on deaf Russian ears". BBC News. Truy cập 12 tháng 8 năm 2008.
- ^ La Géorgie et la Russie s'affrontent pour le contrôle de l'Ossétie du Sud. Le Monde. 9 August 2008
- ^ "The Hindu : Front Page : Georgia pulls out forces". Truy cập 11 tháng 8 năm 2008.
- ^ Russian Forces Capture Military Base in Georgia, The New York Times, August 11 2008
- ^ Blomfield, Adrian. “Georgia: Chaos and panic as people flee the Russian advance -”, The Telegraph, 12 tháng 8 năm 2008. Truy cập 13 tháng 8 năm 2008.
- ^ Blomfield, Adrian. “Russians shells Gori despite claims Georgia conflict is over - Telegraph”, 'The Daily Telegraph', 12 tháng 8 năm 2008. Truy cập 13 tháng 8 năm 2008.
- ^ Russian Cluster Bombs Kill Civilians HRW
- ^ “Russia Orders Halt in Georgia as Fighting Continues”, 'The New York Times', 12 tháng 8 năm 2008.
- ^ “Russia 'backs Georgia peace plan'”, BBC News, 12 tháng 8 năm 2008. Truy cập 12 tháng 8 năm 2008.
- ^ Russia, in Accord With Georgians, Sets Withdrawal, The New York Times, August 13 2008, retrieved August 15
- ^ “Georgian troops leave Abkhazia, Russians in Gori”, Associated Press, 13 tháng 8 năm 2008. Truy cập 15 tháng 8 năm 2008.
- ^ “Abkhaz Open "Second Front"”, Institute for War & Peace Reporting, 14 tháng 8 năm 2008. Truy cập 15 tháng 8 năm 2008.
- ^ Bush, Sending Aid, Demands That Moscow Withdraw, The New York Times, August 13 2008
- ^ Russian feint toward Tbilisi shows truce fragile, Associated Press, Aug 13, 4:27 PM EDT
- ^ Russia Vows to Support Two Enclaves, in Retort to Bush, The New York Times, August 14 2008
- ^ Russia: 'Forget' Georgian territorial integrity, Associated Press, Aug 17, 7:52 AM EDT
- ^ Russian tanks deter Georgian entry to Gori, Associated Press, August 15 2008
- ^ Kilner, James. “Russian convoy moves deeper inside Georgia: witness”, Reuters, 15 tháng 8 năm 2008. Truy cập 15 tháng 8 năm 2008.
- ^ Alexander, David; Oleg Shchedrov. “Georgia signs peace deal, West condemns Russia”, Reuters, 15 tháng 8 năm 2008. Truy cập 15 tháng 8 năm 2008.
- ^ Traynor, Ian. “Six days that broke one country - and reshaped the world order”, 'The Guardian', 16 tháng 8 năm 2008. Truy cập 16 tháng 8 năm 2008.
- ^ Galpin, Richard. “Russia in control and on the move”, BBC News, 16 tháng 8 năm 2008. Truy cập 16 tháng 8 năm 2008.
- ^ (BBC)
- ^ Russia pledge on Georgia pull-out BBC Retrieved on 17-08-08
- ^ The New York Times: Russian Forces Detain Georgian Soldiers at Port, accessed 19 August 2008.
- ^ Associated Press, Russian soldiers take prisoners in Georgia port, National Public Radio, Russia says it's Withdrawing, but Troops Stay Put (audiofile) both accessed 19 August 2008.
- ^ Antidze, Margarita; Matt Robinson. “Russian, Georgian forces exchange prisoners”, Reuters, 19 tháng 8 năm 2008. Truy cập 22 tháng 8 năm 2008.
- ^ The New York Times, Russia Says It Is Pulling Out of Georgia, but Troops Remain
- ^ “Russian troops to patrol Georgian port of Poti - Gen.Staff”, RIA Novosti, 23 tháng 8 năm 2008. Truy cập 23 tháng 8 năm 2008.
- ^ "Interview with the President of the Russian Federation, Mr. Dimitri Medvedev". French Presidency (23 tháng 8 năm 2008). Truy cập 23 tháng 8 năm 2008. An appropriate representation of the requested resource /documents/< could not be found on this server.
- ^ New York Times, Russia Pulls the Bulk of Its Forces Out of Georgia, Georgia Prepares for Refugees; Russians Declare Pullback Finished, both accessed August 24 2008
- ^ Venezuela ủng hộ Nga công nhận độc lập Nam Ossetia và Abkhazia
- ^ Hậu chiến sự ở Nam Ossetia
|
|
Bài này hoặc đoạn này đang được viết.
Bạn có thể viết thêm cho bài này được hoàn thiện hơn. Xem phần trợ giúp để biết thêm về cách sửa đổi bài. |
Chiến tranh Nam Ossetia năm 2008 - theo chủ đề
Chiến tranh Nam Ossetia năm 2008 - Dự án liên quan
.svg)
Nam Ossetia.svg){kind=small}
Liên Bang Nga
Abkhazia.svg){kind=small}
Gruzia
.JPG)
