Netencyclo tiếng Việt, The wikipedia mirror - The biggest multilingual encyclopedia : Ngân Hà

- Ngân Hà -

Ngân Hà :

Ngân Hà

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bước tới: menu, tìm kiếm
Ngân Hà - thiên hà xoắn ốc
Dải sông Ngân, nhìn từ Thung lũng Chết, 2007

Dải Ngân Hà là thiên hà mà Hệ Mặt Trời nằm trong đó. Trong văn học nó còn có tên gọi là sông Ngân. Nó xuất hiện trên bầu trời như một dải sáng trắng kéo dài từ chòm sao Tiên Hậu về phía bắc và chòm sao Nam Thập Tự về phía nam. Dải Ngân Hà sáng hơn về phía chòm sao Nhân Mã là chỗ trung tâm của dải Ngân Hà. Một dữ kiện thực tế là dải Ngân Hà chia bầu trời thành hai phần xấp xỉ bằng nhau chứng tỏ Hệ Mặt Trời nằm rất gần với mặt phẳng của thiên hà này. Từ Ngân Hà có nguồn gốc từ tiếng Trung Hoa, và cũng được sử dụng tại Nhật Bản và bán đảo Triều Tiên.

Mục lục

[sửa] Cấu trúc

Dải Ngân Hà là một thiên hà xoắn ốc có thanh ngang kiểu SBbc theo phân loại Hubble (dạng thiên hà hình đĩa có các nhánh liên kết không chặt chẽ và có phần gần trung tâm lồi hẳn lên) có khối lượng xấp xỉ 1012 khối lượng của Mặt Trời (M☉), có khoảng 200-400 tỷ ngôi sao (định tinh). Dải Ngân Hà có đường kính khoảng 100.000 năm ánh sáng. Khoảng cách từ Mặt Trời đến trung tâm dải Ngân Hà khoảng 27.700 năm ánh sáng.

Minh họa của NASA về Ngân Hà.

Vùng trung tâm Ngân Hà. Những ngôi sao chính được khoanh màu đỏ.

360-degree photographic panorama of the entire galaxy, from the viewpoint of our solar system.

Thiên hà xoắn ốc NGC 7331 thường được coi là bản sao của Ngân Hà.

[sửa] Trung tâm Ngân Hà

Bài chi tiết: Trung tâm Ngân Hà

Tiêu bản:Starbox short Các ngôi sao trong dải Ngân Hà quay xung quanh trung tâm Ngân Hà (được cho là ranh giới của hố đen siêu khối lượng). Chòm sao Sagittarius A* (cung Nhân Mã) được coi là ranh giới của hố đen này.

Sagittarius A* ở trung tâm

Trung tâm Ngân Hà

Trái Đất của chúng ta cách tâm này khoảng 7.6 kiloparsecs (24,800 năm ánh sáng)[1]

Hệ Mặt Trời phải mất khoảng 226 triệu năm để hoàn thành một chu kỳ quay chung quanh tâm của dải Ngân Hà ("năm thiên hà") và như vậy nó đã hoàn thành khoảng 25 vòng quay chung quanh tâm dải Ngân Hà. Vận tốc quỹ đạo của Hệ Mặt Trời là 217 km/s, tương đương với 1.400 năm theo một năm ánh sáng, hay 1 AU trong 8 ngày. Vận tốc quỹ đạo của các ngôi sao trong dải Ngân Hà không phụ thuộc vào khoảng cách tới trung tâm: nó thường xuyên nằm trong khoảng 200-250 km/s đối với các láng giềng của Hệ Mặt Trời [1]. Vì thế chu kỳ quỹ đạo là tỷ lệ thuận với khoảng cách tới trung tâm dải Ngân Hà (không tính tới trường hợp của các thiên thể gần trung tâm phải nhân với hệ số 1.5). Dải Ngân Hà có thể coi như một cái đĩa với phần trung tâm lồi hẳn lên.

[sửa] Các nhánh của Ngân Hà

Hình minh họa các nhánh lớn của Ngân hà
Galactic Core: Trung tâm Ngân Hà
Sun's Orbit: Quỹ đạo của Hệ Mặt Trời vòng quanh Ngân Hà
Local Spur: Nhánh Orion
Nhánh Norma màu xanh blue
Nhánh Scutum-Crux màu xanh lá cây sẫm
Nhánh Nhân Mã màu đỏ
Nhánh Perseus màu xanh lá sáng

Người ta cho rằng có bốn nhánh xoắn ốc chính và ít nhất hai nhánh nhỏ, mà mọi điểm xuất phát của nó là từ trung tâm dải Ngân Hà. Dưới đây là tên các nhánh tính từ trung tâm Ngân Hà:

Khoảng cách từ nhánh Orion và nhánh kế tiếp, nhánh Perseus, vào khoảng 6.500 năm ánh sáng (xem [2]). Mỗi nhánh xoắn ốc miêu tả một đường xoắn lôgarít với độ dốc khoảng 12 độ (xem [1]).

Đĩa của dải Ngân Hà được bao quanh bởi các quầng sáng hình ô van của các ngôi sao đã già và các tinh vân. Trong khi đĩa chứa khí và bụi bị mờ bởi sự quan sát trong một số các bước sóng, thì các quầng sáng không bị như vậy. Các ngôi sao đang hoạt động mạnh chiếm chỗ trong đĩa (đặc biệt trong các nhánh xoắn ốc, tiêu biểu cho các khu vực có mật độ cao), nhưng không có trong các quầng sáng. Nhóm các ngôi sao sinh ra bởi các đám mây phân tử cũng chủ yếu tìm thấy trong các đĩa.

[sửa] Tuổi của Ngân Hà

Năm 2004, một nhóm các nhà thiên văn học đã tính toán tuổi của dải Ngân Hà. (Nhóm này bao gồm Luca Pasquini, Piercarlo Bonifacio, Sofia Randich, Daniele Galli và Raffaele G. Gratton.) Nhóm này đã sử dụng quang phổ siêu tím - nhìn thấy của kính viễn vọng cực lớn để lần đầu tiên đo lượng Berili trong hai ngôi sao thuộc tinh vân NGC 6397. Điều này cho phép họ suy ra thời gian đã trôi qua giữa sự sinh ra đầu tiên của các ngôi sao trong toàn bộ dải Ngân Hà và sự sinh ra đầu tiên của các ngôi sao trong tinh vân này, từ 200 đến 300 triệu năm. Họ cộng khoảng thời gian này vào tuổi biểu kiến của các ngôi sao trong tinh vân là 13.400 ± 800 triệu năm. Tổng của nó là tuổi dự kiến của dải Ngân Hà: 13.600 ± 800 triệu năm.

[sửa] Láng giềng của dải Ngân Hà

Dải Ngân Hà, thiên hà Andromeda và thiên hà Triangulum là các thành viên chính của nhóm địa phương là một nhóm của khoảng 35 thiên hà có biên giới gần nhau; nhóm địa phương này là một phần của siêu nhóm Virgo (Thiên Bình).

Dải Ngân Hà được quay quanh bởi một số các thiên hà sao lùn trong nhóm địa phương. Lớn nhất trong số này là đám mây Magellan lớn với đường kính khoảng 20.000 năm ánh sáng. Nhỏ nhất là sao lùn Carina, sao lùn Draco và Sư Tử II chỉ có kích thước 500 năm ánh sáng. Các sao lùn khác quay quanh thiên hà của chúng ta là đám mây Magellan nhỏ; sao lùn chính Canis; gần nhất là thiên hà sao lùn hình elíp Sagittarius; sao lùn Tiểu Hùng Tinh; sao lùn Sculptor, sao lùn Sextans, sao lùn Fornax và Sư Tử I.

Translation to english arrow icon
 Bài này đang được dịch từ tiếng Anh.
Nếu bạn có đủ khả năng xin góp sức dịch bài này. Nếu không tiếp tục được quan tâm, phần ngoại ngữ của bài sẽ bị xóa sau khoảng 1 tháng. Xin đừng quên chuyển các mục Chú thích, Tham khảo vào bài dịch để đáp ứng tiêu chuẩn. Xin tham khảo Hướng dẫn cách biên soạn bài để biết thêm chi tiết.


Nhóm thiên hà Local Group (nhóm địa phương)

Mây Magellan nhỏ

Carina

Draco

Sagittarius

Sculptor

Sextans

Fornax
#   Galaxy Type Dist from Earth Magnitude Group
Membership		 Notes
Mly Mpc M m
  1 Milky Way SBbc    —    — -20.8 [2] n/a Nhóm thiên hà địa phương Home galaxy of Earth
  2 Canis Major Dwarf Irr 0.025[3] 0.008  ?  ? Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
  3 Sagittarius Dwarf Sphr SagDEG dSph/E7 0.081 0.024[4] -12.67[4] 4.5[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
  4 Large Magellanic Cloud (LMC) Irr/SB(s)m 0.163 0.050[4] -17.93[4] 4.5[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Milky Way
  5 Boötes Dwarf d Sph 0.197[5] 0.060 5.8 [6] 13.1 Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Milky Way
  6 Small Magellanic Cloud (SMC, NGC 292) SB(s)m pec 0.206 0.063[4] -16.35[4] 2.7[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Milky Way
  – Ursa Minor Dwarf dE4 0.206 0.063[4] -7.13[4] 11.9[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
  8 Draco Dwarf (DDO 208) dE0 pec 0.258 0.079[4] -8.74[4] 10.9[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà with a large amount of dark matter
  9 Sextans Dwarf Sph dSph 0.281 0.086[4] -7.98[4] 12[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
 10 Sculptor Dwarf (E351-G30) dE3 0.287 0.088[4] -9.77[4] 10.1[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
 11 Ursa Major I Dwarf (UMa I dSph) dSph 0.330 0.10[7] -6.75[7]  ? Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
 — Carina Dwarf (E206-G220) dE3 0.330 0.10[4] -8.97[7] 11.3[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
 13 Fornax Dwarf (E356-G04) dSPh/E2 0.46 0.14[2] -11.5[4] 9.28[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
 14 Leo II Dwarf (Leo B, DDO 93) dE0 pec 0.701[8] 0.215 -9.23[4] 12.45[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
 15 Leo I Dwarf (DDO 74) dE3 0.820[8] 0.25 -10.97[4] 11.18[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
 16 Hình:Phoenix Dwarf.jpg Phoenix Dwarf Galaxy (P 6830) IAm 1.300[8] 0.40 -10.22[4] 13.07[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
 17 Leo T Dwarf[5] 1.370 0.42[9] 16[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà? Recent discovery
 18 Barnard's Galaxy (NGC 6822) IB(s)m IV-V 1.630[8] 0.50 -15.22[4] 9.32[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
 19 NGC 185 dE3 pec 2.010 [10] 0.62 -14.76[4] 9.99[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda
 20 Andromeda II dE0 2.130 [10] 0.65 -9.33[4] 15.10[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda
 21 IC 10 (UGC 192) dIrr IV/BCD[5] 2.15 0.66[4] -15.57[4] 12.2[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda
 22 NGC 147 (DDO 3) dE5 pec 2.200[10] 0.68 -14.9[4] 10.36[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda
 23 Hình:Leo A irregular galaxy.jpg Leo A (Leo III, DDO 69) IBm V 2.250[8] 0.69 -11.36[4] 12.92 Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Ngân Hà
 24 IC 1613 (UGC 668) IAB(s)m V 2.350[8] 0.72 -14.51[4] 9.92[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda
 25 Andromeda I dE3 pec 2.430[10] 0.75 -10.87[4] 13.9[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda
 26 Andromeda III dE2 2.440[10] 0.75 -9.30[4] 15.20[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda
 27 Cetus Dwarf dSph/E4 2.460[10] 0.75 -10.18[4] 14.4[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda[4]
 28 M32 (NGC 221) E2 2.480;[8] 0.76 -15.96[4] 8.73[2] Nhóm thiên hà địa phương Close Vệ tinh của Andromeda
 29 Cassiopeia Dwarf (Cas dSph, Andromeda VII) dSph 2.490[10] 0.76 -11.67[4] 13.65[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda[4]
 30 Andromeda IX dE 2.500[10] 0.77 -7.5[4]  ? Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda[4]
 — LGS 3 dIrr/dSph 2.510[10] 0.77 -7.96[4] 16.18[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của M33[cần dẫn nguồn]
 — Andromeda V dSph 2.52[10] 0.77 -8.41[4] 16.67[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda[4]
 33 Pegasus Dwarf Sph (And VI) dSph 2.55[10] 0.78 -10.80[4] 14.05[2] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda[4]
 34 Andromeda VIII dSph[11] 2.56??  ?  ?  ? Nhóm thiên hà địa phương Tidally distorted dwarf close to Andromeda discovered 2003[11]
 — Andromeda Galaxy (M31) SA(s)b 2.56[10] 0.79 -21.58[4] 4.17[2] Nhóm thiên hà địa phương Largest Galaxy in the Local Group, with at least 19 satellite galaxies
 36 Triangulum Galaxy (M33) SAc 2.64 [10] 0.81 -18.87[4] 6.19[2] Nhóm thiên hà địa phương Most distant (difficult) naked eye object
 37 M110 (NGC 205) E6p 2.69 [10] 0.83 -16.15[4] 8.72[2] Nhóm thiên hà địa phương Close Vệ tinh của Andromeda
 38 Tucana Dwarf dE5 2.87 0.88[4] -9.16 15.7[2] Nhóm thiên hà địa phương[4] Isolated group member - a 'primordial' galaxy[12]
 39 Andromeda X dSph[5] 2.90?? -8.1[13] 16.1[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda discovered 2006
 40 Pegasus Dwarf Irregular (DDO 216) dIrr/DSph[5] 3.00 [10] 0.92 -11.47[4] 13.21[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda
 41 Wolf-Lundmark-Melotte (WLM, DDO 221) Ib(s)m[5] 3.04 [10] 0.93 -13.59[4] 11.03[5] Nhóm thiên hà địa phương Vệ tinh của Andromeda[4]
 42 Sagittarius Dwarf Irregular Galaxy (SagDIG) IB(s)m V[5] 3.39 1.04[4] -11.49 15.5 Nhóm thiên hà địa phương[2] Isolated group member
 43 Hình:Aquariusdwarf.gif Aquarius Dwarf Galaxy (DDO 210) Im V 3.49 [10] 1.07 -11.09[4] 14.0[5] Nhóm thiên hà địa phương Isolated group member
 44 Hình:NGC 3109.jpg NGC 3109 SB(s)m 4.24 1.30[14] -15.68[2] 10.39[2] Nhóm thiên hà địa phương
 45 Antlia Dwarf dE3.5[5] 4.31 1.32[2] -9.75[2] 16.19[2] Nhóm thiên hà địa phương May have interacted with NGC 3109[14]
 — Hình:Sextans dwarf.jpg Sextans A (UGCA 205, DDO 75) IBm[5] 4.31[15] 1.32 -13.95[4] 11.86[5] Nhóm thiên hà địa phương[2] Isolated group member
 47 Hình:Sextans B.jpg Sextans B (UGC 5373) IM IV-V[5] 4.44 1.36[4] -13.96[4] 11.85[5] Nhóm thiên hà địa phương[2]
 48 HIZSS 003  ? 4.57 1.4[2] 18B[5] Hidden by the Milky Way
 49 kkh 060 Ir 4.89 1.5[2] 18B[5]
 — ESO 383-087 (ISG 39) SB(s)dm 4.89 1.5[2] 11.03[5]
 — KUG 1210+301B (KK98 127) S.. 4.89 1.5[2] 15.7[5] Pair?
 52 NGC 55 SB(s)m: sp[5] 5.87 [16] 1.80 -18.06[2] 8.84[2] Inner edge of Sculptor group Forms pair with NGC 300
 — UGCA 92 Im?[5] 5.87 1.8[2] -14.48[2] 13[5] IC 342/Maffei Group[17]
 54 KKR 25 Ir 6.07 1.86[2] 17.0[5] Nhóm thiên hà địa phương[4]
 55 KKR 03 (KK98 230) dwarf Irr 6.20 1.90[2] 17.90[5] Nhóm thiên hà địa phương[4]
 56 ESO 294-010 dS0/Im[5] 6.26[16] 1.92 -10.91[16] 15.6[5] Inner edge ofSculptor group companion of NGC 55 & 300
 — ESO 410-G005 E3[5] 6.26 [16] 1.92 -11.58[2] 14.85[5] inner edge of Sculptor group companion of NGC 55 & 300
 58 NGC 1569 (UGC 03056) IBm;Sbrst[5] 6.36 1.95[2] -18.17[2] 11.86[5] IC 342/Maffei Group[17]
 59 IC 4662 (ESO 102- G 014) IBm 6.52 2.0[2] 11.74[5]
 60 Hình:IC 5152.jpg IC 5152 IA(s)m[5] 6.75 2.07[2] -15.67[2] 11.06[5] Sculptor group?
 61 GR 8 (DDO 155) ImV[5] 6.89 2.10[2] -12.8[2] 14.65[5] "footprint galaxy"
 62 NGC 300 SA(s)d[5] 7.01 2.15[16] 8.95[5] -17.92[2] inner edge of Sculptor group forms pair with NGC 55
 63 HIPASS J1247-77 Im 7.17 2.2[2] 17.B[5]
 64 UGCA 438 (ESO 407-018) IB(s)m pec:[5] 7.27[16] 2.23 -12.97[2] 13.86[2] Sculptor group
 65 IC 3104 IB(s)m 7.40 2.27[2] 13.63[5]
 66 UGC 8638 (VV 133) Im 7.50 2.3[2] 14.47[5]
 67 kkh 98 Irr 7.99 2.45[2] 16.7[5] Nhóm thiên hà địa phương[4]
 68 UGC 09128 (DDO 187) ImIV-V 8.15 2.5[2] 14.38[5]
 69 UGC 07577 (DDO 125) Im 8.28 2.54[2] 12.84[5]
 70 UGC 8508 (I Zw 060) IAm 8.35 [18] 2.56 14.40[5]
 71 kkh 086 (ISG 39) Ir 8.51 2.61[2] 16.8[5]
 72 DDO 99 (UGC 06817) Im 8.61 2.64[2] 13.4[5]
 73 UGCA 86 SAB(s)m[17] 8.64 2.65[2] -17.71 13.5[5] IC 342/Maffei Group[17]
 74 UGC 9240 (DDO 190) IAm 9.10 2.79[2] 13.25[5]
 75 KKH 37 (Mai 16) S/Irr 9.13 2.8[2] -11.55[4] 16.4[5] IC 342/Maffei Group
 — Circinus (ESO 097-13) SA(s)b 9.13 2.8[2] 12.1[5] Active galaxy
 — Dwingeloo 1 SB(s)cd 9.13 2.8[2] -18.78 19.8[5] IC 342/Maffei Group
 — Maffei 2 SAB(rs)bc 9.13 2.8[2] -20.15[4] 14.77[5] IC 342/Maffei Group
 79 UGCA 276 (DDO 113) Im 9.32 2.86[2] 15.40[5]
 80 NGC 4214 (UGC 07278) IAB(s)m 9.58 2.94[2] 10.24[5] Starburst galaxy
 81 Dwingeloo 2 Im? 9.78 3.0[2] -14.55[2] 20.5[5] IC 342/Maffei Group
 — KKH 11 (ZOAG G135.74-04.53) dE/N 9.78 3.0[2] -13.35[4] 16.2[5] IC 342/Maffei Group
 — KKH 12 Ir 9.78 3.0[2] -13.03 17.8[5] IC 342/Maffei Group
 — MB 3 dSph 9.78 3.0[2] -13.65[4] 19.8[5] IC 342/Maffei Group
 — MB 1 (KK98 21) SAB(s)d? 9.78 3.0[2] -14.81[4] 20.5[5] IC 342/Maffei Group
 — Maffei 1 S0- pec 9.78 3.0[2] -18.97[4] 11.4[5] IC 342/Maffei Group
 87 UGC 8651 (DDO 181) Im 9.82 3.01[2] 14.7[5]
 88 NGC 404 SA(s)0-:[5] 9.98 3.06[2] -16.49[2] 11.21