| Trường Trung học Phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai |
|
| Tên gọi khác | Trường Nữ sinh Áo Tím, Trường nữ Gia Long |
|---|---|
| Khẩu hiệu | |
| Năm thành lập | 1915 |
| Loại hình | Trường Trung học phổ thông |
| Giám đốc | {{{Giám đốc}}} |
| Hiệu trưởng | Dương Thị Trúc Bạch |
| Giáo viên | 114 (năm học 2002-2003)[1] |
| Học sinh | khoảng 3402 (năm học 2002-2003)[1] |
| Địa chỉ | 275 Điện Biên Phủ, Quận 3 |
| Thành phố | Thành phố Hồ Chí Minh |
| Tỉnh | |
| Nước | Việt Nam |
| Điện thoại | +84-8-39307346 +84-8-39330801 |
| Website | |
Trường Trung học Phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai (còn được gọi là trường nữ Gia Long, trường nữ sinh Áo Tím) là một trường trung học phổ thông công lập ở Thành phố Hồ Chí Minh. Được thành lập từ năm 1915, cho đến nay trường Nguyễn Thị Minh Khai là một trong những trường phổ thông lâu đời nhất của nền giáo dục Việt Nam.
Mục lục |
Khoảng đầu thế kỷ 20, nền giáo dục còn mang tính chất Nho giáo ở Việt Nam ít chú trọng đến giáo dục nữ giới. Đến năm 1908, một số trí thức người Việt đề nghị chính quyền thực dân Pháp thành lập một ngôi trường đa cấp dành cho nữ.[2] Đề nghị được chấp nhận nhưng mãi đến 1913 ngôi trường mới được khởi công trên một khu đất rộng đường Legrand de la Liraye, Sài Gòn (nay thuộc đường Điện Biên Phủ, Thành phố Hồ Chí Minh), việc khởi công chậm này là vì không có kinh phí [2].
Năm 1915, trường được xây dựng xong và cũng trong năm ấy trường khai giảng khóa đầu tiên; toàn quyền Đông Dương khi đó là ông Ernest Nestor Roume và Thống đốc Courbeil là người cắt băng khánh thành và tuyên bố khai giảng. Khóa đầu tiên trường tuyển 42 nữ sinh, đồng phục khi này là áo dài tím, tượng trưng cho sự tinh khiết của phụ nữ Việt Nam[2], nên trường còn có tên là Trường Nữ sinh Áo Tím. Tất cả nữ sinh trường đều cư ngụ ở Sài Gòn và vùng lân cận, mãi về sau mới có cư xá dành cho nữ sinh đến từ các thành phố, vùng khác. Trường đào tạo thành nhiều cấp: Đồng ấu (Enfantin), Cao đẳng (Supérieur), Năm cuối Sơ học (CEP). Học sinh phải thi lấy Chứng chỉ Căn bản Giáo dục sau khi tốt nghiệp những lớp cao cấp. Năm 1918, vì số lượng học sinh gia tăng, trường xây dựng thâm một tòa nhà thứ hai song song với tòa nhà cũ. Tòa nhà mới có nhiều chức năng: tầng dưới dùng làm cư xá cho các học sinh xa nhà, phía sau là bệnh xá, phòng giặt và nhà bếp trong một ngôi nhà trệt. Đây đồng thời cũng là nơi giảng dạy các môn nữ công gia chánh và thêu thùa.
Đến tháng 9 năm 1922, toàn quyền Albert Sarraut khai giảng lớp đầu tiên của bậc Trung học Ðệ nhất Cấp. Một phiến đá bằng cẩm thạch khắc chữ COLLÈGE DES JEUNES FILLES INDIGÈNES (Trường Của Những Thiếu Nữ Bản Xứ) được dựng lên trước cổng trường, tuy nhiên trường vẫn được biết đến nhiều hơn với cái tên Trường Nữ Sinh Áo Tím. Hiệu trường đầu tiên là một cô giáo người Pháp tên là Lagrange. Để được vào học, học sinh phải vượt qua khóa thi căn bản giáo dục và kỳ thi tuyển vào trường. Thời gian này tiếng Pháp được dạy từ cấp lớp căn bản, là ngôn ngữ chính thức dùng trong việc giảng dạy các lớp bậc trung học đệ nhất cấp, trong trường nữ sinh chỉ được dùng tiếng Pháp để giao tiếp; còn tiếng Việt chỉ được dạy mỗi tuần 2 tiếng trong giờ Việt Văn.
Tuy trường khi này là một trường do người Pháp quản lý nhưng phong trào đấu tranh chống thực dân trong học sinh vẫn âm ỉ: trong thập niên 1920, ít nhất đã hai lần nữ sinh trường xuống đường[3]: một lần vào khoảng đầu năm 1920 nhân khi một giáo viên người Pháp yêu cầu học sinh người Việt phải nhường ghế ở hàng đầu cho học sinh người Pháp ngồi[4][3] và vào năm 1924 để tang cho Phan Bội Châu[3]. Đến hè năm 1940, quân đội Nhật chiếm đóng cơ sở trường rồi sau đó đến quân đội Anh, trường dời về trường tiểu học Ðồ Chiểu tại vùng Tân Ðịnh; cũng trong những năm 1940, trường đổi tên: Collège Gia Long, rồi Lycée Gia Long[2] Thời gian trước cách mạng tháng Tám năm 1945, nhiều nữ sinh trường đã trực tiếp tham gia vào các hoạt động ủng hộ Việt Minh như làm công tác truyền bá Quốc ngữ, Cứu tế nạn đói miền Bắc Đông Dương, Tổ chức Phòng thủ thụ động (Défense passive), trong đó có một số người đã hi sinh và một số người đảm nhận nhiều trọng trách quan trọng trong chính quyền mới sau Cách mạng tháng Tám[5]. Năm 1947, Khi được người Anh trao trả trường bị hư hại nhiều đến nổi vị hiệu trưởng lâm thời phải vận động quyên góp tài chính để tu sửa trường. Năm 1949, trường lại được mở rộng: một tòa nhà hai tầng được xây mới ở đường Bà Huyện Thanh Quan để đáp ứng số lượng học sinh ngày càng tăng. Cũng trong năm 1949, nữ sinh trường cùng với nam sinh trường Trương Vĩnh Ký tổ chức bãi khóa kỷ niệm ngày Nam Kỳ Khởi Nghĩa dẫn đến việc trường bị nhà cầm quyền cho đóng cửa[6]. Đến năm 1950, sau một cuộc đấu tranh dài hơi có sự góp sức của đông đảo học sinh các trường khác ở khắp vùng Sài Gòn-Gia Định[6] (trong số ấy có nhiều học sinh đã hy sinh, như Trần Văn Ơn của trường Trương Vĩnh Ký[6]) trường được mở cửa lại[6] và đánh dấu một sự kiện lớn: lần đầu tiên hiệu trưởng là người Việt đồng thời cũng là một cựu nữ sinh của trường: cô Nguyễn Thị Châu. Đến 1952, chương trình giáo dục Việt dần thay thế chương trình giáo dục Pháp[2]; nữ sinh phải học cả hai ngoại ngữ là Anh-Pháp song song. Kỳ thi tuyển vào trường rất khó và được đem so sánh với kỳ thi vào trường dành cho nam là Lycée Petrus Ký[7] với số học sinh tham dự đến từ khắp nơi trong miền Nam: Sài Gòn, Chợ Lớn, Gia Định, Biên Hòa, Tân An[7].... (một cuộc tuyển sinh vào hệ trung học trường vào khoảng năm 1971 được ghi nhận như sau: có tổng cộng 8000 học sinh đăng ký và thi tuyển nhưng chỉ có 819 đậu[8])Năm 1953, đồng phục trường đổi từ áo dài tím sang áo dài trắng với phù hiệu của trường là đóa mai vàng khâu lên trên áo[2], đồng thời sau đó chương trình giáo dục bằng tiếng Pháp của trường cũng được đổi sang tiếng Việt và tên trường đổi thành tên tiếng Việt Trường Nữ Trung học Gia Long[2].
Suốt những năm sau đó, trường vẫn tiếp tục phát triển: 1965, xây thêm thư viện; 1964 trường bỏ nội trú, sửa các phòng ở thành phòng học: số lượng lớp của trường chừng 55 lớp học từ đệ Tứ đến đệ Nhất (tường đương lớp 9 đến lớp 12 bây giờ) học buổi sáng; 45 lớp từ đệ Thất đến đệ Ngũ (tương đương lớp 6 đến lớp 8 bây giờ) học buổi chiều với tổng cộng 3000 học sinh. Thời gian này cũng là thời gian nữ sinh trường tham gia rất mạnh vào các phong trào phản chiến chống Chiến tranh Việt Nam[5], trong đó một số học sinh đã tham gia trực tiếp vào Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam[5], chính các phong trào như trên ở nữ sinh trường đã khiến cho nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng gọi nhiều thế hệ nữ sinh là Áo Tím trên các nẻo đường đất nước[5] .
Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, trường được chính quyền mới đổi tên thành Trường Phổ thông cấp 2-3 Nguyễn Thị Minh Khai. Niên khóa 1978-1979, Trường giải thể cấp 2, thu nhận nữ sinh lẫn nam sinh, đổi tên thành Trường Trung học Phổ thông Nguyễn Thị Minh Khai tới bây giờ[2].
Năm 2003, trường được đưa vào vào danh mục của 55 công trình đề nghị điều tra xác lập di tích kiến trúc cổ của Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh[2].
Hiện nay, cách TP.HCM khoảng 20 cây số có một khu làng đặc biệt, được cất lên từ năm 2000. Đặc biệt vì khu làng mang tên Làng Gia Long (tên cũ của trường PTTH Nguyễn Thị Minh Khai) và bây giờ, là nơi các thế hệ thầy, cô học trò trường Áo Tím - Gia Long - Minh Khai sum vầy về đây lúc tuổi "về chiều"[9].
| Năm học | Hiệu trưởng |
|---|---|
| 1914-1920 | Cô Lagrange |
| 1920-1922 | Cô Lorenzi |
| 1922-1926 | Cô Pascalini |
| 1926-1942 | Cô Saint Marty |
| 1942-1945 | Cô Fourgeront |
| 1945-1947 | Cô Malleret |
| 1950-1952 | Cô Nguyễn Thị Châu |
| 1952-1963 | Cô Huỳnh Hữu Hội |
| 1963-1964 | Cô Nguyễn Thu Ba |
| 1964-1965 | Cô Trần Thị Khuê |
| 1965-1969 | Cô Trần Thị Tỵ |
| 1969-1975 | Cô Phạm Văn Tất |
| 1975-1997 | Cô Trần Thị Tỵ |
| 1997-2008 | Cô Dương Thị Trúc Bạch |
 |
Bài này còn sơ khai. Mời bạn góp sức viết thêm để bài được hoàn thiện hơn. Xem phần trợ giúp về cách sửa bài. |
Trường hiện tại được tổ chức theo mô hình ban giám hiệu với hiệu trưởng hiện nay là cô Dương Thị Trúc Bạch và các hiệp phó Lê Thị Ngọc Nga, Nguyễn Thị Kim Hoa, Trần Văn Khánh. Giáo viên được phân làm các tổ bộ môn chuyên trách Văn học, Sử học, Địa lý, GDCD, Ngoại ngữ, Toán học, Vật Lý, Hoá Học, Sinh Học, Kĩ thuật, Tin Học, Thể dục. Ngoài ra còn có có các phòng ban chức năng khác: công đoàn, đoàn thanh niên. Học sinh sẽ thi tuyển vào trường theo quy định chung của bộ Giáo dục và đào tạo Việt Nam, trường có tổng cộng 68 phòng học chia ra làm 3 khối 10-11-12 kèm thêm các phòng khu vực chức năng như Thư viện, phòng thí nghiệm, Phòng vi tính, Phòng Bộ môn, Phòng thực hành , Phòng Đồ dùng DH, Sân chơi, Phòng tập Judo, Phòng Aerobic.
 |
Bài viết hoặc đoạn này cần thêm chú thích nguồn gốc để có thể kiểm chứng thông tin. Những nội dung không có nguồn có thể bị đặt vấn đề và xóa bỏ. Mời bạn bổ sung chú thích từ các nguồn đáng tin cậy để giúp cải thiện bài viết. Người đặt tiêu bản: Xin đánh dấu các điểm cần có chú thích nguồn gốc (dùng thẻ {{cần dẫn nguồn}}). |
Màu áo tím, hay được viết gọn là Áo tím Gia Long đã gợi hứng cho nhiều nghệ sĩ sáng tác. Đơn cử là bài thơ Hoa Trắng Thôi Cài Trên Áo Tím của Kiên Giang Hà Huy Hà:
 Lối đi dẫn từ dãy học cũ với dãy học mới |
 Hồ bơi |
 Dãy Bà Huyện Thanh Quan |
