 |
Trang này giải thích về một quy định chính thức của Wikipedia tiếng Việt. Nó được đa số các thành viên chấp nhận và được xem là chuẩn mực mà tất cả các thành viên nên tuân thủ. Xin đừng sửa đổi trang này trừ phi sửa đổi của bạn đã được sự đồng thuận. Nếu bạn muốn đề nghị những sửa đổi hoặc hoài nghi về quy định nào đó, xin hãy sử dụng trang thảo luận. |
| Trang này là một phần trong loạt nội dung Bản quyền tại Wikipedia. |
| Quy định và thông tin Thông tin quyền tác giả của Wikipedia Quy trình Có vấn đề bản quyền |
Thông báo quan trọng: Wikimedia Foundation không sở hữu bản quyền nội dung văn bản và các minh họa tại bài viết Wikipedia. Do đó sẽ là vô ích nếu bạn gửi thư đến địa chỉ liên lạc của chúng tôi để xin quyền tái sử dụng và sửa đổi nội dung. Quyền tái sản xuất nếu tuân theo giấy phép và các điều kiện kỹ thuật phù hợp với Wikipedia (xem ở dưới và Wikipedia:Trang sao chép) mặc nhiên đã được trao cho mọi người mà không có đòi hỏi điều gì khác; đối với quyền sử dụng không tuân theo các điều khoản này, người đó phải liên hệ với tất cả các tác giả tình nguyện của văn bản hoặc minh họa của nội dung liên quan.
Giấy phép mà Wikipedia sử dụng để trao quyền truy cập miễn phí nội dung của chúng tôi có cùng triết lý với phần mềm tự do được cấp phép tự do. Triết lý này được biết đến với tên gọi copyleft. Nội dung Wikipedia có thể được sao chép, chỉnh sửa, và tái phân phối miễn là phiên bản mới cũng trao quyền tự do y hệt cho người khác và ghi công các tác giả của bài viết Wikipedia được sử dụng (một liên kết trực tiếp đến bài viết đại thể sẽ thỏa mãn yêu cầu ghi công). Các bài viết Wikipedia do đó vẫn tiếp tục là tự do theo GFDL và mọi người có thể sử dụng, miễn là tuân theo một số ràng buộc nhất định, mà đa phần các ràng buộc để nhằm đảm bảo sự tự do mà thôi.
Để kết luận, văn bản do Wikipedia lưu trữ được những người đóng góp cho Wikipedia giữ bản quyền (một cách tự động, theo Công ước Berne) và được cấp phép cho công chúng theo Giấy phép Tài liệu Tự do GNU (GFDL). Nguyên văn giấy phép này có tại Wikipedia:Nguyên văn Giấy phép Tài liệu Tự do GNU.
Nguyên văn tiếng Anh của GFDL là tài liệu hợp pháp duy nhất ràng buộc giữa tác giả và người dùng nội dung Wikipedia. Những gì tiếp theo sau đây là sự diễn dịch giấy phép GFDL của chúng tôi, vì nó gắn liền với quyền lợi và nghĩa vụ của người dùng và người đóng góp.
QUAN TRỌNG: Nếu bạn muốn dùng lại nội dung từ Wikipedia, đầu tiên hãy đọc đề mục Quyền và nghĩa vụ của người tái sử dụng. Sau đó bạn nên đọc Giấy phép Tài liệu Tự do GNU.
Nếu bạn đóng góp nội dung vào Wikipedia, từ khi đó bạn sẽ phải cấp phép nội dung đó cho công chúng theo giấy phép GFDL (trừ những phần bất biến, văn bản bìa trước và văn bản bìa sau). Để đóng góp, bạn phải có đủ tư cách để trao giấy phép này, điều đó có nghĩa là
Trong trường hợp đầu tiên, bạn vẫn giữ bản quyền cho nội dung của bạn. Sau này bạn có thể phát hành lại và công bố giấy phép lại lần nữa cho chúng theo bất kỳ cách nào bạn muốn. Tuy nhiên, bạn không thể rút lại giấy phép GFDL đối với bản sao của nội dung mà bạn đã đặt tại đây; những bản sao này vẫn sẽ theo GFDL cho đến khi chúng thuộc về phạm vi công cộng.
Trong trường hợp thứ hai, nếu bạn tổng hợp các tài liệu GFDL từ bên ngoài, thì theo yêu cầu của giấy phép GFDL, bạn cần phải ghi công quyền tác giả và ghi lại một liên kết đến địa chỉ mạng nơi đặt bản gốc.
Tất cả các tác phẩm đều được giữ bản quyền trừ khi chúng hoặc thuộc phạm vi công cộng, hoặc tác quyền của chúng được từ bỏ rõ ràng. Nếu bạn sử dụng một phần của một tác phẩm có giữ bản quyền theo cách "sử dụng hợp lý", hoặc nếu bạn đã có được sự cho phép đặc biệt để sử dụng một tác phẩm được giữ bản quyền từ người nắm giữ bản quyền theo các điều khoản của giấy phép chúng tôi, bạn phải ghi chú việc đó lại (cùng với tên và ngày). Mục tiêu của chúng tôi là phải có thể tái phân phối nội dung của Wikipedia một cách càng tự do càng tốt, do đó các hình ảnh và tập tin âm thanh gốc được cấp phép theo GFDL hoặc thuộc về phạm vi công cộng sẽ được ưu tiên hơn hẳn so với các tập tin phương tiện được giữ bản quyền và sử dụng theo cách sử dụng hợp lý. Xem Wikipedia:Mẫu xin cấp phép để có một mẫu thư để hỏi xin người giữ bản quyền trao cho chúng tôi một giấy phép để sử dụng tác phẩm của họ theo các điều khoản của GFDL.
Đừng bao giờ sử dụng các nội dung sẽ dẫn đến xâm phạm bản quyền của người khác. Điều này có thể tạo ra các rắc rối về pháp lý và làm tổn thương nghiêm trọng dự án. Nếu còn nghi ngờ, hãy tự mình viết nên.
Chú ý rằng luật bản quyền điều chỉnh cách diễn đạt sáng tạo của ý tưởng, chứ không phải bản thân ý tưởng hoặc thông tin. Do đó, sẽ là hợp pháp nếu đọc một bài viết bách khoa toàn thư hoặc tác phẩm khác, diễn đạt lại các ý tưởng bằng cách diễn đạt của chính bạn, và đăng nó lên Wikipedia. Tuy nhiên, nó sẽ vẫn là thiếu đạo đức (nhưng không bất hợp pháp) khi làm vậy mà lại không ghi chú lại nguồn gốc làm nguồn tham khảo. Xem đạo văn và sử dụng hợp lý để thảo luận về việc cần phải tái diễn đạt đến mức nào là cần thiết trong các hoàn cảnh nói chung.
Vì đa số các tác phẩm được tạo ra gần đây đều được giữ bản quyền, hầu hết các bài viết Wikipedia có chú thích nguồn gốc sẽ liên kết đến nội dung đã được giữ bản quyền. Không cần thiết phải có được sự cho phép của người giữ bản quyền trước khi liên kết đến một nội dung được giữ bản quyền, cũng giống như tác giả một cuốn sách không cần phải có lời cho phép mới được chú thích tác phẩm của người khác trong phần thư mục học. Tương tự như vậy, Wikipedia không giới hạn việc liên kết phải gói gọn trong các nội dung tự do theo GFDL hoặc mã nguồn mở.
Tuy nhiên, nếu bạn biết được rằng một Website bên ngoài đang chứa một tác phẩm mà nó đang vi phạm đến bản quyền của người tạo ra nó, đừng liên kết đến tới bản sao đó của tác phẩm. Hướng dẫn người khác một cách ý thức và cố tình, đến một trang vi phạm bản quyền được xem là một dạng đồng lõa tại Hoa Kỳ (Intellectual Reserve kiện Utah Lighthouse Ministry [1]). Liên kết đến một trang đang phân phối bất hợp pháp tác phẩm của người khác sẽ làm giảm uy tín của Wikipedia và các biên tập viên của Wikipedia. Tuy nhiên, tình trạng bản quyền của các bản lưu Internet tại Hoa Kỳ là không rõ ràng. Hiện có thể chấp nhận được việc liên kết đến các bản lưu Internet như Wayback Machine. Tại các bài viết về một website nào đó, có thể chấp nhận ghi một liên kết đến website đó thậm chí có thể tồn tại sự vi phạm bản quyền ở đâu đó tại website đó.
Những người đóng góp nào liên tục đăng các nội dung đã được giữ bản quyền mặc dù đã có những cảnh báo sẽ bị cấm không được sửa đổi bởi một bảo quản viên để ngăn ngừa các vấn đề phát sinh sau đó.
Nếu bạn nghi ngờ có sự vi phạm bản quyền, ít nhất là bạn cần đặt vấn đề tại trang thảo luận của trang đó. Những người khác sau đó có thể kiểm tra tình hình và có hành động thích hợp nếu cần thiết. Một số trường hợp sẽ là báo động giả mà thôi. Ví dụ, nội dung có thể tìm thấy ở nơi nào khác trên mạng mà thực ra được sao chép từ Wikipedia không phải là vi phạm bản quyền theo quan điểm của Wikipedia.
Nếu một trang có chứa nội dung vi phạm bản quyền, nội dung đó – và toàn bộ trang đó, nếu không có nội dung nào khác hiện hữu – cần được xóa đi. Xem Wikipedia:Vi phạm bản quyền để biết thêm thông tin, và Wikipedia:Vi phạm bản quyền để biết thêm hướng dẫn chi tiết.
Tranh ảnh, cũng giống như tác phẩm viết, cũng là đối tượng của bản quyền. Chắc chắn có ai đó giữ bản quyền chúng trừ khi chúng được công khai đặt vào phạm vi công cộng. Những hình ảnh trên Internet cần phải được cấp phép trực tiếp từ người giữ bản quyền hoặc một ai khác có thể cấp phép trên danh nghĩa của họ. Trong một số trường hợp, các hướng dẫn về sử dụng hợp lý có thể cho phép một hình ảnh được dùng bất kể đã có tuyên bố bản quyền rồi.
Trang mô tả hình phải được đánh dấu bằng một loại thẻ đặc biệt để chỉ ra tình trạng pháp lý của hình ảnh, như mô tại Wikipedia:Thẻ quyền cho hình ảnh. Các hình không ghi thẻ hoặc ghi thẻ sai sẽ bị xóa.
Những tác phẩm do công dân và nhân viên quân sự của chính phủ liên bang Hoa Kỳ tạo ra trong khi thực hiện công vụ sẽ thuộc phạm vi công cộng theo điều luật của Hoa Kỳ (mặc dù chúng có thể được bảo hộ bản quyền bên ngoài Hoa Kỳ).
Tuy nhiên, không phải tất cả tác phẩm được chính quyền Hoa Kỳ tái xuất bản đều thuộc loại này. Chính phủ Hoa Kỳ có thể sở hữu bản quyền do những người khác gán cho chính phủ -- ví dụ, tác phẩm do các bên trong hợp đồng tạo ra.
Ngoài ra, hình ảnh và các phương tiện khác tìm thấy trên cách trang web .mil và .gov có thể đang sử dụng nhiếp ảnh lưu trữ thương mại do người khác sở hữu. Sẽ là hữu ích nếu kiểm tra các thông báo về quyền riêng tư và bảo mật của trang web, nhưng chỉ bằng cách gửi thư tới người quản trị trang web bạn mới chắc chắn được nó có thuộc phạm vi công cộng hay không.
Cũng nên chú ý rằng các chính phủ ngoài Hoa Kỳ thường tuyên bố bản quyền đối với các tác phẩm do nhân viên của họ tạo ra (ví dụ, Bản quyền Hoàng gia tại Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland). Tương tự, phần lớn các chính quyền tiểu bang và địa phương ở Hoa Kỳ không đặt tác phẩm của họ vào phạm vi công cộng và thực sự sở hữu bản quyền tác phẩm của họ. Xin hãy cẩn thận khi kiểm tra thông tin bản quyền trước khi sao chép.
Bộ luật Hoa Kỳ; Văn tự 17; Chương 1; § 105 Đối tượng của bản quyền; Tác phẩm của Chính phủ Hoa Kỳ.
Bảo hộ bản quyền theo văn tự này không tồn tại đối với bất cứ tác phẩm nào của Chính phủ Hoa Kỳ, nhưng Chính phủ Hoa Kỳ không được loại trừ trong việc nhận và giữ bản quyền được chuyển giao cho nó do gán, để lại, hoặc thứ khác.
The Hiệp hội Bản quyền Nhà văn cũng như Cục bản quyền Liên hiệp Anh có bản tóm tắt khá đầy đủ. Cơ sở pháp lý là Đạo luật Bản quyền, Thiết kế và Sở hữu trí tuệ 1988, và các điều chỉnh và sửa đổi sau đó, chi tiết có tại Jenkins IP Cụ thể là đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, bản quyền hết hạn 70 năm sau khi tác giả cuối cùng mất đi hoặc nếu khuyết danh, 70 năm sau khi tạo ra hoặc công bố.
Văn phòng Thông tin Khu vực Công chúng của Anh, trước đây là HMSO, đã nói với chúng tôi:
Theo Luật bản quyền Nga năm 1993 (Федеральный закон от 9.07.1993 № 5351-1), những thứ sau đây không phải là đối tượng bản quyền:
Bản quyền tại Nga nói chung hết hạn sau 70 năm từ sau khi tác giả mất. Các tác phẩm của tác giả đã mất trước năm 1953 thuộc phạm vi công cộng – trước năm 2004, thời hạn là 50 năm. Sự kéo dài bản quyền vào năm 2004 không có tính hồi tố (xem Luật 72-FZ, 2004 (tiếng Nga), điều 2, phần 3).
Nếu một tác phẩm không được công bố trong khi tác giả còn sống, bản quyền của nó hết hạn sau 70 năm từ khi nó được công bố hợp pháp đầu tiên (nếu tác phẩm không thuộc phạm vi công cộng trước đó). Điều này tạo ra thời hạn đối đa đối với các tác phẩm chưa công bố hoặc được công bố sau khi mất là 140 năm (nếu tác giả mất sau 1953) hoặc 120 năm (nếu tác giả mất trước 1953, VÀ tác phẩm của họ được công bố trước năm 2003).
Nếu một tác phẩm được công bố vô danh hoặc khuyết danh, và tác giả của nó vẫn chưa được biết đến, thì bản quyền của nó hết hạn 70 năm sau khi nó được công bố hợp pháp lần đầu tiên. Nếu tác giả được tìm ra, luật bình thường được áp dụng.
Tình trạng phạm vi công cộng của một tác phẩm của Liên bang Nga có thể khác với Hoa Kỳ, nơi đặt máy chủ Wikipedia.
Điều 9 Ordonnance N°97-10 du 27 Chaoual 1417 correspondant au 6 mars 1997 relative aux droits d'auteur et aux droits voisins. của Algeria nói rằng: "Tác phẩm của Quốc gia mà được công bố hợp pháp cho công chúng có thể dùng tự do với mục đích phi thương mại, miễn là tôn trọng tính toàn vẹn của tác phẩm và ghi rõ nguồn gốc của nó. "Tác phẩm của quốc gia", trong điều luật, có nghĩa là các tác phẩm do các cơ quan khác nhau của Quốc gia, cộng đồng địa phương, hoặc các tổ chức công cộng của một nhân vật quản lý." (bản gốc bằng tiếng Pháp). Tóm lại, chúng có thể dùng phi thương mại - được xem là không tự do theo Wikipedia.
Theo Circular 38a của Văn phòng Bản quyền Hoa Kỳ, Afghanistan, Bhutan, Ethiopia, Iran, Iraq, Nepal, San Marino, và có thể cả Yemen không có quan hệ bản quyền với Hoa Kỳ (Eritrea không hề được đề cập đến). Các tác phẩm xuất phát từ một trong các quốc gia này do đó không được giữ bản quyền tại Hoa Kỳ, bất kể luật bản quyền tại quốc gia đó như thế nào (xem 17 USC § 104, trích trong circular).
Tuy nhiên, theo Jimbo Wales, người sáng lập Wikipedia, các đóng góp viên cho Wikipedia nên tôn trọng luật bản quyền của những nước này càng triệt để càng tốt, cũng như đối với các nước khác trên thế giới[3].
Theo điều kiện bản quyền hiện tại của Wikipedia, và với khả năng hiện tại của phần mềm MediaWiki, chỉ có thể đưa vào Wikipedia những tài liệu GFDL bên ngoài trong đó có chứa những phần bất biến hoặc văn bản bìa, nếu thỏa mãn với tất cả các điều sau,
Theo như các điều kiện nghiêm ngặt ở trên, sẽ là xác đáng hơn nếu thay văn bản GFDL với những phần bất biến (hoặc bằng văn bản bìa) bằng nội dung gốc mà không có phần bất biến (hoặc văn bản bìa) tại bất cứ đâu có thể.
Nếu bạn muốn sử dụng nội dung trên Wikipedia cho cuốn sách/bài báo/trang web hoặc các loại ấn phẩm khác của bạn, bạn có thể làm điều đó -- nhưng phải tuân theo giấy phép GFDL. Nếu bạn chỉ đơn giản là sao chép y hệt bài viết Wikipedia, bạn phải tuân theo mục hai của GFDL về sao y, được đề cập đến tại Wikipedia:Sao y.
Nếu bạn tạo một phiên bản dẫn xuất bằng cách thay đổi hoặc thêm nội dung vào, bạn phải tuân theo các điều sau:
Bạn có thể thực hiện bán phần hai quy định cuối bằng cách ghi lại một liên kết trực tiếp, dễ thấy, đến bài viết Wikipedia tại chính website này. Bạn cũng cần phải cung cấp cách đến được bản sạch của nội dung mới. Tuy nhiên, xin ghi nhớ rằng Wikimedia Foundation không đảm bảo duy trì các thông tin về quyền tác giả và bản sao sạch các bài viết. Do đó, chúng tôi khuyến khích bạn ghi lại thông tin tác giả này kèm một bản sạch cùng với tác phẩm đã dẫn xuất của bạn.
Một thông báo mẫu tại bài viết có sử dụng bài viết Nguyễn Huệ của Wikipedia cần phải như sau:
("Nguyễn Huệ" và địa chỉ URL đi kèm ở trên đương nhiên cần phải thay thế khi dùng)
Một cách khác, bạn có thể phân phối bản sao "Nguyễn Huệ" của bạn trong đó có ghi danh sách của ít nhất năm (hoặc tất cả nếu ít hơn năm) tác giả chính ngay tại tựa đề trang (hoặc tại phần đầu tài liệu), như đã giải thích trong nguyên văn giấy phép GFDL. Công cụ Thống kê Lịch sử trang có thể giúp bạn xác định các tác giả chính là ai. Tất cả các tác phẩm (tái) phân phối cần phải kèm theo một bản sao nguyên văn giấy phép GFDL.
Tất cả văn bản gốc của Wikipedia đều được phân phối theo GFDL. Các bài viết Wikipedia có thể kèm theo những đoạn trích dẫn, hình ảnh, hoặc các nội dung phương tiện khác được sử dụng theo thuyết "sử dụng hợp lý" của luật Bản quyền Hoa Kỳ thể theo các hướng dẫn đối với nội dung không tự do. Chúng tôi luôn ưu tiên các nội dung có giấy phép tự do nhất trên thực tế (như GFDL hay phạm vi công côngj). Chỉ trong trường hợp hiện không tồn tại các hình ảnh/âm thanh như vậy, thì việc sử dụng hợp lý mới được thực hiện trong một số tình huống nhất định như đã mô tả trong các tiêu chí để sử dụng nội dung phương tiện không tự do.
Tại Wikipedia, những nội dung "sử dụng hợp lý" như vậy nên được xác định là thuộc về một nguồn bên ngoài (tại trang mô tả hình, hoặc lịch sử trang, nếu thích hợp). Điều này cũng dẫn đến khả năng việc sử dụng những nội dung "sử dụng hợp lý" lấy từ Wikipedia như vậy lại bị hạn chế ở bên ngoài Wikipedia: nội dung "sử dụng hợp lý" này không có giấy phép GFDL như các nội dung chủ yếu của Wikipedia, mà phải tuân theo các quy định "sử dụng hợp lý" (có thể giống/có thể khác) tại quốc gia từ đó nội dung đó được chép về.
Wikipedia có sử dụng một số nội dung chữ được phát hành theo giấy phép tương thích với GFDL nhưng đòi hỏi thêm một số điều khoản khác không có trong văn bản Wikipedia gốc (như gồm cả Phần bất biến, văn bản bìa trước hoặc bìa sau). Khi bạn muốn đóng góp những nội dung văn bản mà có chứa Phần bất biến hoặc văn bản bìa như vậy vào Wikipedia, mời xem Giới thiệu phần bất biến hoặc văn bản bìa tại Wikipedia ở trên.
Nếu bạn là chủ nhân của nội dung đang được sử dụng tại Wikipedia mà lại chưa được sự đồng ý của bạn, bạn có thể yêu cầu xóa ngay lập tức nội dung đó ra khỏi Wikipedia; mời xem Yêu cầu xóa lập tức nội dung vi phạm bản quyền. Bạn cũng có thể liên lạc với cơ quan chỉ định của chúng tôi để xóa nó vĩnh viễn (nhưng có thể mất khoảng 1 tuần). Bạn cũng có thể tẩy trống trang và thay nó bằng đoạn {{thế:vpbq|Địa chỉ URL hoặc nơi bạn đã công bố nội dung}} nhưng nội dung đó vẫn sẽ nằm trong lịch sử của trang. Ngoài ra, dĩ nhiên chúng tôi sẽ cần một số bằng chứng để chứng minh quyền sở hữu của bạn.
Ngược lại, nếu bạn là một biên tập viên của một bài viết Wikipedia và tìm thấy một bản sao tại nơi khác mà không ghi nguồn từ Wikipedia hoặc không phát hành theo GFDL mời xem en:Wikipedia:Standard GFDL violation letter.
Bàn luận xa hơn...